एजेन्सी । अमेरिकाको ट्रम्प प्रशासनका उच्च अधिकारीहरूले तीन हप्ताअघि इरान युद्ध सुरु भएयता पहिलोपटक बुधबार सार्वजनिक रूपमा बयान दिएका छन् ।
राष्ट्रिय गुप्तचर निर्देशक तुलसी गाब्बार्ड, सीआईए निर्देशक जोन र्याटक्लिफ र एफबीआई निर्देशक काश पटेल लगायतका अधिकारीहरूले सिनेट इन्टेलिजेन्स कमिटी समक्ष बयान दिएका हुन् । त्यहाँ उनीहरूलाई इरान युद्ध र त्यसको आधारभूत गुप्तचर सूचनाका बारेमा प्रशासनका भ्रमपूर्ण र विरोधाभासपूर्ण दाबीहरूबारे प्रश्न गरिएको थियो ।
यो गवाही राष्ट्रिय प्रतिआतंकवाद केन्द्रका निर्देशक जो केन्टले युद्धको विरोधमा राजीनामा दिएको भोलिपल्ट भएको हो । केन्ट राजीनामा दिने ट्रम्प प्रशासनका सबैभन्दा उच्चपदस्थ अधिकारी हुन् । प्रशासनले इरानबाट आसन्न खतरा रहेको बारेमा झूट बोलेको संकेत गर्दै केन्टले पद छोडेका थिए ।
सुनुवाइमा जानुअघिको सबैभन्दा ठूलो प्रश्न थियो– यी अधिकारीहरूले इरान युद्धका बारेमा ट्रम्प प्रशासनका धेरै शंकास्पद दाबीहरूका बारेमा के भन्नेछन् ? आखिर, यी अधिकारीहरूले नै गुप्तचर सूचनाहरू हेर्छन् र उनीहरूले झूटो गवाही दिएमा सजाय हुने कानुनी प्रावधान अन्तर्गत बयान दिइरहेका थिए ।
बुधबार उनीहरूले बारम्बार ट्रम्प र प्रशासनका दाबीहरूको खण्डन गरे वा तिनलाई समर्थन गर्न आवश्यक प्रमाण जुटाउन सकेनन् ।
इरानको आणविक कार्यक्रमको बारेमा ट्रम्पले जुन महिनामा ती कार्यक्रमहरूमाथि गरिएको आक्रमणपछि इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम पुनः निर्माण गर्ने प्रयास गरेको भनेका थिए । उनले गत महिनाको स्टेट अफ द युनियन सम्बोधनमा उनीहरूले सबै कुरा फेरि सुरु गरिरहेको बताएका थिए ।
ह्वाइट हाउसका सल्लाहकार स्टिभ विट्कोफले त अझ अघि बढेर इरान सम्भवतः औद्योगिक स्तरको बम बनाउने सामग्री तयार गर्नबाट एक हप्ता मात्र टाढा छ भनेका थिए । ह्वाइट हाउसले इरानबाट आसन्न आणविक खतरा रहेको उल्लेख गरेको थियो ।
तर, गाब्बार्डले आफ्नो लिखित प्रारम्भिक भनाइमा अर्कै कुरा बताइन् ।
‘जुन महिनाको अपरेशन मिडनाइट ह्यामरको परिणामस्वरूप इरानको आणविक संवर्धन कार्यक्रम ध्वस्त भएको थियो,’ उनले भनिन्, ‘त्यसयता उनीहरूको संवर्धन क्षमता पुनः निर्माण गर्ने कुनै प्रयास भएको छैन ।’
उल्लेखनीय कुरा के छ भने गाब्बार्डले आफ्नो भनाइको यो अंश पढेर सुनाइनन् । उनलाई किन नपढेको भनेर सोध्दा उनले आफ्नो समय सकिन लागेकाले त्यसो गरेको बताइन् ।
जर्जियाका डेमोक्रेटिक सिनेटर जोन ओसोफले के यो अझै पनि गुप्तचर समुदायको मूल्यांकन हो भनेर सोध्दा उनले हो भनिन् ।
इरानले अन्तरमहादेशीय ब्यालिस्टिक मिसाइल बनाइरहेको र ती छिट्टै अमेरिकासम्म पुग्ने आफ्नो स्टेट अफ द युनियन सम्बोधनमा ट्रम्पले दाबी गरेका थिए ।
तर, अमेरिकी गुप्तचर निकायले त्यसो भनेको छैन । गाब्बार्डले आफ्नो लिखित बयानमा अघिल्लो मूल्यांकनलाई नै दोहोर्याइन् जसमा तेहरानले प्रयास गरेमा इरानले सन् २०३५ भन्दा अघि सैन्य रूपमा सक्षम आईसीबीएम विकास गर्न विद्यमान प्रविधिको प्रयोग गर्न सक्ने बताएकी थिइन् । गाब्बार्डले वर्तमान युद्धलाई ध्यानमा राखेर यो मूल्यांकन अद्यावधिक गरिने बताइन् ।
सिनेट इन्टेलिजेन्स कमिटीका अध्यक्ष टम कटनले अन्य विश्लेषकहरूको अनुमान उद्धृत गर्दै इरानले ६ महिना जति छोटो समयमै अमेरिकालाई खतरामा पार्ने आईसीबीएम बनाउन सक्ने बताए । तर, र्याटक्लिफले यसको कुनै निश्चित समय सीमा तोक्न अस्वीकार गरे ।
र्याटक्लिफले बरु कटनको चिन्ता जायज भएको बताए र भने, ‘रोकिएन भने उनीहरूसँग अमेरिकी मुख्यभूमिसम्म पुग्ने मिसाइल क्षमता हुनेछ ।’
तर, उनले ६ महिनाको समयसीमा वा ट्रम्पको छिट्टै भन्ने दाबीलाई समर्थन गरेनन् ।
अन्त्यमा गाब्बार्डले ट्रम्पको यो हप्ताको दाबीलाई पनि समर्थन गरिनन् जसमा ट्रम्पले कुनै पनि विज्ञले इरानले आक्रमणको जवाफमा आफ्ना खाडी छिमेकीहरूमाथि आक्रमण गर्नेछ भनेर भविष्यवाणी नगरेको भनेका थिए । वास्तवमा इरानले त्यस सम्भावनाको बारेमा सार्वजनिक रूपमै बोलेको थियो र यो कुनै गोप्य कुरा थिएन ।
ओरेगनका डेमोक्रेटिक सिनेटर रोन वाइडेनले ट्रम्पको सो दाबीबारे सोध्दा गाब्बार्डले सीधा जवाफ दिइनन् ।
भर्जिनियाका डेमोक्रेटिक उपाध्यक्ष मार्क वार्नरले दबाब दिँदा गाब्बार्डले आफू ती टिप्पणीहरूबारे सचेत नभएको बताइन् र ट्रम्पलाई यस सम्भावनाबारे जानकारी दिएको हो कि होइन भन्ने कुरा आन्तरिक कुराकानी भएको भन्दै बताउन अस्वीकार गरिन् ।
सम्भवतः मुख्य मुद्दा अलि व्यक्तिपरक हो । के इरानले युद्धमा जानुपर्ने गरी आसन्न खतरा उत्पन्न गरेको थियो ?
ट्रम्प प्रशासनले यस्तो हुनुका विभिन्न कारणहरू प्रस्तुत गरेको छ जसमध्ये धेरैजसो छानबिनमा खरो उत्रिन सकेका छैनन् ।
केन्टले आफ्नो राजीनामा पत्रमा इरानले त्यस्तो कुनै आसन्न खतरा उत्पन्न नगरेको बताएका थिए । त्यसपछि गाब्बार्ड, जसले प्रशासनमा सामेल हुनुअघि इरानसँगको युद्धको कडा विरोध गरेकी थिइन्, ले एक सावधानीपूर्वक शब्द चयन गरिएको विज्ञप्ति जारी गरिन् । त्यसमा उनी आफैंले उक्त दाबीको न्याय गरिनन् । बरु उनले खतरा आसन्न हो कि होइन भन्ने निर्णय गर्ने काम ट्रम्पको भएको बताइन् ।
तर, यो आफैंमा एउटा ठूलो कुरा थियो । ट्रम्पको आफ्नै गुप्तचर निर्देशकले उक्त खतरालाई आफ्नो वा गुप्तचर समुदायको तर्फबाट आसन्न भन्न अस्वीकार गरिन् ।
बुधबारको सुनुवाइमा गुप्तचर सूचनाहरूले कुनै आसन्न खतरा देखाएको थियो भन्ने बारेमा धेरै प्रमाण दिन सकेन । इरानको आणविक नियत र आईसीबीएम कार्यक्रमको बारेमा दिइएको गवाहीले ती आसन्न खतरा थिए भन्ने संकेत गरेन ।
ओसोफले के गुप्तचर सूचनाले आसन्न आणविक खतरा देखाएको छ भनेर सोध्दा गाब्बार्डले जवाफ दिइन्, ‘के खतरा हो र के होइन भन्ने निर्णय गर्ने एक मात्र व्यक्ति राष्ट्रपति हुनुहुन्छ । के आसन्न खतरा हो र के होइन भन्ने निर्धारण गर्नु गुप्तचर समुदायको जिम्मेवारी होइन ।’
ओसोफले ग्याबार्डको यो अडानलाई अस्वीकार गर्दै यस्तो स्वतन्त्र निर्णय गर्नु नै वास्तवमा गुप्तचर समुदायको काम भएको बताए ।
आफ्नो टिप्पणीमा र्याटक्लिफले यस क्षेत्रमा अमेरिकीहरूमाथि इरानी समर्थित आक्रमणहरूको बारेमा चर्चा गरे र यसले लामो समयदेखि तत्काल खतरा उत्पन्न गरिरहेको बताए ।
‘मलाई लाग्छ, इरान लामो समयदेखि अमेरिकाका लागि निरन्तर खतरा रहँदै आएको छ र यस समयमा यसले तत्काल खतरा खडा गरेको छ,’ र्याटक्लिफले भने ।
र्याटक्लिफलाई इरानको क्षमताका बारेमा केन्टसँग उनी असहमत हुन् कि होइनन् भनेर पनि सोधिएको थियो जसमा उनले म असहमत छु भने ।
तर, यो संवाद मुख्यतया अमेरिकी भूमिमा हुने इरानी आक्रमणमा नभई मध्यपूर्वमा इरानका प्रोक्सी समूहहरू मार्फत अमेरिकीहरूमाथि हुने आक्रमणमा केन्द्रित थियो ।
र कुनै पनि साक्षीले इरानलाई अमेरिकाको लागि आफ्नै शब्दमा आसन्न खतराको रूपमा वर्णन गरेनन् ।
मंगलबार केन्टको राजीनामा ठूलो समाचार भए पनि कमिटीका डेमोक्रेटहरूले उनको बयानमा धेरै जोड दिएनन् ।
वार्नरले सुनुवाइको सुरुमै कुनै आसन्न खतरा नभएको भन्ने केन्टको दाबीलाई उठाएका थिए । पछि टेक्ससका रिपब्लिकन सिनेटर जोन कोर्निनले र्याटक्लिफलाई उनी केन्टसँग असहमत हुन् कि होइनन् भनेर सोधे ।
तर, सुनुवाइमा केन्टका दाबीहरूको गहिराइमा चर्चा गरिएन । यसमा केन्टले राजीनामा दिनुअघि गाब्बार्ड र उपराष्ट्रपति जेडी भान्ससँग गरेको भेटको बारेमा पनि चर्चा भएन । गाब्बार्ड र भान्स दुवैले इरान युद्धलाई मुखर रूपमा समर्थन गर्न हिचकिचाइरहेको उल्लेख्य छ ।
त्यसोभए केन्टलाई किन कम महत्त्व दिइयो त ?
यसको एउटा कारण यो हुन सक्छ– डेमोक्रेटहरू उनीसँग धेरै नजिक देखिन डराइरहेका थिए । केन्टले विगतमा दक्षिणपन्थी अतिवादीहरूसँग सम्बन्ध राखेको इतिहास छ र उनको राजीनामा पत्रले इरान युद्ध मात्र नभई इराक युद्ध र सिरियाली गृहयुद्धको पछाडि पनि इजरायलको हात रहेको आरोप लगाएको थियो ।
ट्रम्पका सहयोगीहरूले केन्टको बयानमा यति धेरै भर परेको भन्दै राजनीतिक वामपन्थीहरूको आलोचना गरेका छन् ।
बुधबार डेमोक्रेटहरूले केन्टलाई व्यक्तिगत रूपमा नमुछीकन उनको राजीनामाको मूल विषयमा पुग्न सकिन्छ भन्ने ठानेको देखिन्छ ।
प्रतिक्रिया