इरान युद्ध : १३औं दिनमा झनै चर्कियो आक्रमण प्रत्याक्रमणको सिलसिला

एजेन्सी । इरान र अमेरिका इजरायलबीचको युद्ध बेरुतमा आक्रमण, इराक नजिकैका तेल ट्यांकरहरूमा हमला र क्षेत्रीय सहयोगीहरू समावेश भएका नयाँ ड्रोन तथा मिसाइल आदानप्रदानसहित मध्यपूर्वमा फैलिएको हिंसाका साथ १३औं दिनमा प्रवेश गरेको छ ।

द्वन्द्व तीव्र हुँदै जाँदा लेबननमा मानवीय क्षति बढ्दै गएको छ भने विश्वव्यापी ऊर्जा बजारहरू अस्थिर बनेका छन् ।

यसैबीच, राजनीतिक बयानबाजीहरू पनि कठोर भएका छन् । अमेरिकाले इरानलाई प्रभावकारी रूपमा पराजित गरिसकेको डोनल्ड ट्रम्पले घोषणा गरेका छन् जबकि तेहरान र सम्बद्ध समूहहरूले इजरायली लक्ष्यहरू विरुद्ध आक्रमण जारी राखेको दाबी गरिरहेका छन् ।

लेबननी स्वास्थ्य मन्त्रालयले बेरुतको तटवर्ती क्षेत्रमा भएको इजरायली आक्रमणमा सातजनाको मृत्यु भएको र अन्य २१ जना घाइते भएको बताएको छ ।

यो आक्रमण विस्थापित नागरिकहरू बाहिर सुतिरहेको क्षेत्रमा भएको थियो जसले बढ्दो द्वन्द्वको मानवीय प्रभावलाई उजागर गर्छ ।

लेबननी राजधानीको मुटुमा भएको अर्को आक्रमणको केही घण्टापछि मात्र भएको हो जसले इरान र हिजबुल्लाहसँगको टकरावका बीच लेबननमा इजरायलको सैन्य कारबाही विस्तार भएको संकेत गर्छ ।

इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्सले लेबननी लडाकु समूह हिजबुल्लाहसँग मिलेर इजरायलभित्रका स्थानहरूलाई लक्षित गरी संयुक्त मिसाइल अपरेशन सञ्चालन गरेको जनाएको छ ।

यो विज्ञप्ति हिजबुल्लाहले उत्तरी इजरायलतर्फ दर्जनौं रकेट र उन्नत मिसाइलहरू प्रहार गरेको घोषणा गरेपछि आएको हो ।
यस घटनाक्रमले युद्धक्षेत्र विस्तार भइरहेको र तेहरानले यस क्षेत्रका सहयोगी मिलिसियाहरूसँगको समन्वय बढाउँदै लगेको संकेत गर्छ ।

इरानको फार्स न्युज एजेन्सीका अनुसार, इजरायली ड्रोनहरूले तेहरानमा आक्रमण गरी चेकपोइन्टमा खटिएका इरानी सुरक्षा बलका धेरै सदस्यहरूको हत्या गरेका छन् ।

युद्ध सुरु भएदेखि इरानी राजधानीभित्र यस प्रकारको पहिलो ड्रोन आक्रमण भएको रिपोर्ट गरिएको छ जसले इजरायली सैन्य कारबाहीको पहुँच फैलिएको दर्शाउँछ ।

अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले अमेरिकी आक्रमणले इरानलाई पहिले नै गम्भीर रूपमा कमजोर बनाइसकेको बताएका छन् ।

‘तिनीहरू लगभग लाइनको अन्त्यमा पुगेका छन्,’ ट्रम्पले वाशिङटनमा समर्थकहरूलाई सम्बोधन गरेपछि पत्रकारहरूसँग भने ।

आफ्नो भाषणमा उनले अझ अगाडि बढेर घोषणा गरे, ‘हामीले जित्यौं… हामीले जित्यौं । पहिलो घण्टामै यो समाप्त भएको थियो ।’

यद्यपि, प्रतिशोधात्मक आक्रमण र बढ्दो क्षेत्रीय तनावका साथ द्वन्द्व जारी नै छ ।

युद्धको वित्तीय लागत पनि द्रुत रूपमा बढेको छ ।

द न्युयोर्क टाइम्सले रिपोर्ट गरेको सांसदहरूको ब्रिफिङ अनुसार, इरान विरुद्धको अमेरिकी सैन्य कारबाहीको पहिलो हप्तामा ११.३ अर्ब डलर भन्दा बढी खर्च भएको छ ।

यस आँकडाले द्वन्द्वमा अमेरिकी संलग्नताको स्तर र यस क्षेत्रमा परिचालन गरिएका स्रोतहरूलाई जोड दिन्छ ।

द्वन्द्व फैलिँदै जाँदा ऊर्जा पूर्वाधार र समुद्री मार्गहरू बढ्दो खतरामा परेका छन् ।

आईएनए न्युज एजेन्सीले सरकारी अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै इराकको तटमा दुईवटा तेल ट्यांकरहरूमा आक्रमण भएको जनाएको छ ।

इराकी सरकारी टेलिभिजनमा प्रसारित तस्बिरहरूमा एउटा जहाज आगोको ज्वालामा परेको देखिएको थियो ।

अधिकारीहरूका अनुसार, एक चालक दलका सदस्यको मृत्यु भएको छ, धेरै बेपत्ता छन् र ३८ जनाको उद्धार गरिएको छ ।

अर्को घटनामा, ओमानको सलालाह बन्दरगाहमा ड्रोनले इन्धन ट्यांकहरूमा प्रहार गरेको छ यद्यपि सरकारी सञ्चारमाध्यमले कुनै मानवीय क्षतिको रिपोर्ट गरेका छैनन् ।

यसैबीच आफ्नो रक्षा मन्त्रालयले शयबाह तेल क्षेत्रतर्फ गइरहेको एउटा ड्रोनलाई बीचैमा रोकेर नष्ट गरेको साउदी अरबले बताएको छ । यसले राज्यको एक प्रमुख ऊर्जा संरचनामा हुन सक्ने क्षतिलाई रोकेको छ ।

विश्वव्यापी तेल आपूर्तिमा अवरोध आउने चिन्ताका बीच अमेरिकाले आफ्नो रणनीतिक भण्डारबाट ठूलो परिमाणमा तेल रिलिज गर्ने घोषणा गरेको छ ।

अमेरिकी ऊर्जा विभागले अर्को हप्तादेखि सुरु गरी करिब १२० दिनसम्म रणनीतिक पेट्रोलियम भण्डारबाट १७ करोड २० लाख ब्यारल तेल निकालिने बताएको छ ।

यो कदम अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीका सदस्यहरूबीचको बृहत्तर सम्झौताको हिस्सा हो जसका ३२ सदस्य राष्ट्रहरूले ४० करोड ब्यारल तेल रिलिज गर्न सहमत भएका छन् । यो एजेन्सीको इतिहासमै सबैभन्दा ठूलो समन्वयात्मक रिलिज हो ।

बजारलाई स्थिर बनाउनु र युद्धका कारण उत्पन्न मूल्य अस्थिरतालाई कम गर्नु यो उपायको उद्देश्य हो ।

द्वन्द्वको प्रभाव लेबननमा विशेषगरी गम्भीर देखिएको छ ।

अधिकारीहरूका अनुसार, इजरायल र हिजबुल्लाहबीचको १० दिनको लडाइँमा ६३० भन्दा बढी व्यक्तिको मृत्यु भएको छ भने ८ लाखभन्दा बढी मानिस विस्थापितका रूपमा दर्ता भएका छन् ।

बढ्दो मानवीय संकटले लेबननको पहिलेदेखि नै नाजुक पूर्वाधारमा थप दबाब दिएको छ ।

संयुक्त राष्ट्रसंघको सुरक्षा परिषद्ले इरानलाई खाडी राष्ट्रहरूमाथिको आक्रमण रोक्न आह्वान गर्ने प्रस्ताव पारित गरेको छ ।
यो प्रस्ताव १३–० मतले पारित भयो जसमा भिटो शक्ति भएका सदस्यहरू चीन र रुस अनुपस्थित रहे ।

उल्लेखनीय कुरा के छ भने, उक्त प्रस्तावमा इरानमाथि अमेरिकी वा इजरायली आक्रमणको उल्लेख गरिएको थिएन जसले द्वन्द्वका विषयमा ठूला शक्तिहरूबीचको विभाजनलाई झल्काउँछ ।

इरानी नेतृत्वका एक वरिष्ठ सल्लाहकारले अमेरिकी राष्ट्रपतिमाथि कडा प्रहार गरेका छन् ।

आयातोल्लाह मोजतबा खामेनेईका वरिष्ठ सैन्य सल्लाहकार याह्या रहिम सफाभीले सरकारी टेलिभिजनमा भने, ‘ट्रम्प सबैभन्दा भ्रष्ट र मूर्ख अमेरिकी राष्ट्रपति हुन् । उनी स्वयं शैतान हुन् ।’

सफाभीले इजरायललाई निर्मूल पार्ने धम्की पनि दोहोर्याए जसले युद्धको बयानबाजीलाई अझ उग्र बनाएको छ ।

सुरक्षा चिन्ताले खाडी क्षेत्रका अन्तर्राष्ट्रिय व्यवसायहरूलाई असर गर्न थालेको छ ।

इरानले अमेरिका र इजरायलसँग जोडिएका आर्थिक लक्ष्यहरूमाथि धम्की दिएपछि धेरै बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूले आफ्ना कार्यालयहरू बन्द गरेका छन् वा खाली गरेका छन् ।

प्रभावित भएकाहरूमध्ये सिटीग्रुप, डेलोइट र पीडब्ल्यूसी छन् ।

सिटी र डेलोइटले दुबईको वित्तीय जिल्लामा रहेका कार्यालयहरू खाली गरेका छन् भने पीडब्ल्यूसीले साउदी अरब, कतार, संयुक्त अरब अमिरात र कुवेतमा आफ्नो सञ्चालन बन्द गरेको छ ।

इरानले रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण हर्मुज जलयोजकमा समुद्री माइन बिछ्याएको कुराको आफूसँग कुनै प्रमाण नभएको फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनले बताएका छन् ।

केही रिपोर्टहरूमा तेहरानले विश्वव्यापी तेल ढुवानीको ठूलो हिस्सा ओगट्ने उक्त जलमार्गमा माइन बिछ्याइरहेको हुन सक्ने संकेत थिए ।

म्याक्रोनले अमेरिकी र इजरायली आक्रमणबाट इरानी सैन्य क्षमता कमजोर बनेको तर शून्यमा नझरेको बताए ।

युद्धको जटिलतालाई उजागर गर्ने अर्को घटनामा द न्यूयोर्क टाइम्सले रिपोर्ट गरेअनुसार एक अमेरिकी टमाहक मिसाइलले निशाना लगाउँदा भएको त्रुटिका कारण इरानी विद्यालयमा प्रहार गरेको छ ।

रिपोर्टले अमेरिकी अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै यो आक्रमण निशानाको गल्तीका कारण भएको जनाएको छ ।