अमेरिकी जलसेनाले भन्यो– हर्मुजमा व्यावसायिक जहाजहरूलाई अहिले सुरक्षा दिन सकिँदैन

एजेन्सी । इरानसँगको युद्ध सुरु भएदेखि अमेरिकी जलसेनाले हर्मुज जलयोजक हुँदै व्यावसायिक जहाजहरूलाई सैन्य सुरक्षा (स्कर्टिङ) प्रदान गर्न ढुवानी उद्योगले गरेका लगभग दैनिक अनुरोधहरूलाई अस्वीकार गरेको यस मामिलाका जानकार स्रोतहरूले रोयटर्स समाचार संस्थाले जनाएको छ । जलसेनाले अहिले आक्रमणको जोखिम अत्यन्त उच्च रहेको बताएको छ ।

जलसेनाको यस मूल्यांकनले मध्यपूर्वको तेल निर्यातमा निरन्तर अवरोध आउने संकेत गरेको छ । यसले राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको भनाइभन्दा भिन्न स्थिति देखाउँछ जसमा उनले यो मुख्य जलमार्गमा नियमित ढुवानी पुनः सुरु गर्न आवश्यक परेको बेला अमेरिका जलसैनिक सुरक्षा प्रदान गर्न तयार रहेको बताएका थिए ।

एक हप्ताभन्दा अघि इरानमाथि अमेरिका–इजरायली युद्ध सुरु भएदेखि यो साँघुरो जलयोजकमा ढुवानी लगभग ठप्प भएको छ । यसले विश्वको तेल आपूर्तिको करिब पाँच भागको एक भाग निर्यात हुनबाट रोकेको छ र विश्वव्यापी तेलको मूल्यलाई सन् २०२२ यताकै उच्च बिन्दुमा पुर्याएको छ ।

इरानको रिभोल्युसनरी गार्ड्सका एक वरिष्ठ अधिकारीले जलयोजक बन्द भएको र त्यहाँबाट जान खोज्ने जुनसुकै जहाजमाथि इरानले प्रहार गर्ने बताएका छन् भनी गत साता इरानी सञ्चारमाध्यमले रिपोर्ट गरेका थिए । यसअघि नै धेरै जहाजहरू प्रहारको चपेटामा परिसकेका छन् ।

अमेरिकी जलसेनाले ढुवानी र तेल उद्योगका प्रतिनिधिहरूसँग नियमित ब्रिफिङ गरिरहेको छ । ती ब्रिफिङका क्रममा जलसेनाले तत्कालका लागि सैन्य सुरक्षा (स्कर्टिङ) प्रदान गर्न असमर्थ रहेको बताएको यस मामिलाका जानकार तीन ढुवानी उद्योग स्रोतहरूले बताएका छन् ।

विषयको संवेदनशीलताका कारण नाम नखुलाउने शर्तमा ती स्रोतहरूले बताएअनुसार ढुवानी उद्योगले ती ब्रिफिङका क्रममा जलयोजक पार गर्न जलसैनिक सुरक्षाका लागि लगभग हरेक दिन अनुरोध गरिरहेको छ ।

तीमध्ये एक स्रोतका अनुसार, मंगलबारको ब्रिफिङमा पनि जलसेनाको मूल्यांकनमा कुनै परिवर्तन आएको छैन र आक्रमणको जोखिम कम भएपछि मात्र सुरक्षा प्रदान गर्न सम्भव हुने बताइएको छ ।

पेन्टागनले यसबारे टिप्पणीको अनुरोधमा तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन ।

आवश्यक परेको बेला हर्मुज जलयोजकबाट ट्यांकरहरूलाई पार गराउन अमेरिका तयार रहेको ट्रम्पले हालका दिनहरूमा बारम्बार भन्दै आएका छन् ।

‘जब समय आउँछ, आवश्यक परेमा अमेरिकी जलसेना र यसका साझेदारहरूले ट्यांकरहरूलाई जलयोजक पार गराउनेछन् । यसको आवश्यकता पर्ने छैन तर पर्यो भने हामी उनीहरूलाई सुरक्षा दिएर सिधै पार गराउनेछौं,’ उनले सोमबार फ्लोरिडास्थित आफ्नो मार–ए–लागो रिसोर्टमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा भने ।

जोइन्ट चीफ अफ स्टाफका अध्यक्ष जनरल ड्यान केनले मंगलबार पत्रकारहरूलाई आदेश दिइएको खण्डमा जहाजहरूलाई जलयोजक पार गराउने सम्भावित विकल्पहरूका बारेमा अमेरिकी सेनाले अध्ययन सुरु गरेको बताए ।

‘हामी त्यहाँ धेरै विकल्पहरू हेरिरहेका छौं,’ केनले पेन्टागनमा पत्रकारहरूलाई बताए ।

एक अमेरिकी अधिकारीले रोयटर्सलाई बताए अनुसार, अमेरिकी सेनाले अहिलेसम्म कुनै पनि व्यावसायिक जहाजलाई जलयोजक पार गराउन सुरक्षा दिएको छैन । यसअघि सोही दिन अमेरिकी ऊर्जा सचिव क्रिस राइटले एक्समा जलसेनाले एउटा जहाजलाई सफलतापूर्वक पार गराएको भनी गरेको पोस्ट हटाएका थिए ।

हालका दिनहरूमा सो जलमार्गबाट केही जहाजहरू आवतजावत गरे पनि अधिकांश ढुवानी यातायात अझै रोकिएको छ र सयौं जहाजहरू लंगरमा अड्किएका छन् ।

विश्वकै सबैभन्दा ठूलो तेल निर्यातक साउदी अरबको अराम्कोले इरानसँगको युद्धले हर्मुज जलयोजकमा ढुवानी अवरुद्ध पारिरह्यो भने विश्वको तेल बजारका लागि यसको विनाशकारी परिणाम हुने चेतावनी दिएको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय गठबन्धन नै संलग्न भए पनि हर्मुज जलयोजकलाई सुरक्षित बनाउन गाह्रो हुने समुद्री सुरक्षा विशेषज्ञ र विश्लेषकहरूले बताएका छन् । इरानले समुद्री बारुदी सुरुङ (माइन) बिछ्याउने वा सस्तोमा बनेका ड्रोनहरू प्रयोग गर्न सक्ने क्षमता यसको कारण हो ।

‘फ्रान्स, अमेरिका, अन्तर्राष्ट्रिय गठबन्धन वा अरू कोही पनि हर्मुज जलयोजकलाई पूर्ण रूपमा सुरक्षित गर्ने स्थितिमा छैनन्,’ युरोपियन इन्स्टिच्युट फर स्टडीज अन द मिडल इस्ट एण्ड नर्थ अफ्रिकाका निर्देशक एडेल बाकावानले भने ।

दुई इराकी बन्दरगाह सुरक्षा स्रोतहरूको प्रारम्भिक मूल्यांकन अनुसार, गत साता इरानले इराकी जलक्षेत्रमा लंगर हालिरहेको एउटा कच्चा तेल ट्यांकरलाई क्षति पुर्याउन विस्फोटक पदार्थले भरिएको रिमोट कन्ट्रोल डुंगा प्रयोग गरेको थियो ।

एक समुद्री सुरक्षा स्रोतका अनुसार, जलयोजकलाई सुरक्षित बनाउन अमेरिकाले इरानको विशाल तटलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिनुपर्ने हुन सक्छ ।

‘त्यसो गर्नका लागि पर्याप्त जलसैनिक जहाजहरू छैनन् र सुरक्षा दिँदा पनि जोखिम उच्च नै रहन्छ । एउटा वा दुईवटा जहाजलाई साना र तीव्र डुंगा वा ड्रोनको समूहले सजिलै नियन्त्रणमा लिन सक्छ,’ स्रोतले बतायो ।

पेन्टागनले मंगलबार ढुवानी सुचारु हुन नसकेमा इरानमाथि अझ कडा प्रहार गर्ने धम्की दोहोर्याएको छ र आफूले इरानी माइन बिछ्याउने जहाजहरू र माइन भण्डारण सुविधाहरूमा आक्रमण गरिरहेको बताएको छ ।