हर्मुज जलयोजक इरानबाट खोसेर अरब राष्ट्रहरूको नियन्त्रणमा सुम्पिने अमेरिकाको योजना ?

एजेन्सी । इजरायलका अर्थमन्त्री बेजेलेल स्मोट्रिचले इरानविरुद्धको अमेरिकाको नयाँ सैन्य अभियानमा सहभागी हुने इजरायलको कुनै मनसाय नरहेको स्पष्ट पारेका छन् ।

तेहरानमाथिको वर्तमान टकराव र लगातारको आर्थिक दबाबले इजरायलको रणनीतिक हितलाई पहिले नै फाइदा पुर्याइरहेको उनको तर्क छ । स्मोट्रिचले भनेका छन्, ‘अहिले इजरायललाई यस टकरावमा सहभागी हुन कुनै चासो छैन । इरान र अमेरिकाबीच युद्ध भइरहेको वर्तमान अवस्था वास्तवमा हाम्रा लागि सबैभन्दा उत्तम हो ।

’तर, इजरायली पत्रिका वाईनेट न्युजले ट्रम्प प्रशासनले इजरायली सरकारलाई यस हप्ता इरानसँग भयानक लडाइँ हुने जानकारी दिएको दाबी गरेको छ । यसपछि इजरायलले इरानको सम्भावित आक्रमणलाई रोक्न र नयाँ हमलाका लागि तयारी गरिसकेको छ ।

इजरायली स्रोतहरूका अनुसार, इरानले पहिले आक्रमण गरेन भने इजरायलले पनि तत्कालका लागि नयाँ हमलाहरू गर्ने छैन ।
यस्तो अवस्थामा प्रश्न उठ्छ– इजरायल आखिर अमेरिका र इरानबीच चलिरहेको यो ताजा लडाइँमा किन प्रत्यक्ष रूपमा सामेल भइरहेको छैन ? यस विषयमा भारतीय जलसेनाका पूर्व अधिकारी तथा सैन्य विश्लेषक क्याप्टेन श्याम कुमारले विशेष विश्लेषण गरेका छन् ।

उनले बताएअनुसार, वास्तवमा अमेरिकाले यस युद्धको तयारी अहिले मात्र नभई कम्तीमा पाँच वर्षअघि देखि नै गरिरहेको थियो । क्याप्टेन कुमारका अनुसार, हर्मुज जलयोजक इरानबाट खोसेर अरब राष्ट्रहरूलाई सुम्पिनु अमेरिकाको मुख्य उद्देश्य हो ।

ट्रम्पले यो युद्ध सुरु गरेको ठान्ने मानिसहरू भ्रममा छन्, क्याप्टेन श्याम कुमारले थपे । वास्तवमा यस युद्धको तयारी बाइडन प्रशासनकै समयमा भइसकेको थियो । त्यसैले राष्ट्रपति बनेको ठीक तीन महिनामै ट्रम्पको आदेशमा अमेरिकी सेनाले इरानमाथि आक्रमण सुरु गर्यो ।

सन् २०२५ जुनको युद्धपछि अमेरिकाले इरानको शक्तिको महसुस गरेको थियो । त्यतिखेर इरानले इजरायल र कतारमा हमला गरेको थियो । त्यसैले फेरि नयाँ तयारी गरियो र अहिले यो युद्ध सुरु भएको छ ।

क्याप्टेन श्याम कुमारका अनुसार, वास्तवमा यो लडाइँ अमेरिकाको हो र यसमा अरब देशहरू पूर्ण शक्तिका साथ अमेरिकाको पक्षमा उभिएका छन् । सम्पूर्ण लडाइँको केन्द्रविन्दु हर्मुज जलयोजक नै हो ।

२८ फेब्रुअरीमा इरानमाथि हमला सुरु हुँदा इजरायललाई जमिनका लक्ष्यहरू दिइयो र अमेरिकाले समुद्री लक्ष्यहरू आफ्नो नियन्त्रणमा राख्यो । सन् २०२५ जुनमा भएको १२ दिने लडाइँपछि ट्रम्प प्रशासनले अगस्ट २०२५ मा भाइस एडमिरल ब्राड कुपरलाई सेन्टकमको प्रमुख बनाएको थियो ।

भाइस एडमिरल ब्राड कुपर पश्चिम एसिया र समुद्री अभियानहरूमा दक्ष मानिन्छन् र उनलाई ल्याउनुको मुख्य उद्देश्य नै इरान विरुद्धको युद्धको तयारी गर्नु थियो ।

एडमिरल कुपरले सन् २०२१ देखि पश्चिम एसियामा अमेरिकी जलसेना बलको प्रमुखका रूपमा बहराइनमा काम गरेका थिए । त्यहाँ रहँदा उनले इरान र इरानी प्रोक्सी समूहहरूलाई हतियार तस्करी गर्नबाट रोक्न र खाडी देशहरूसँगको सुरक्षा मजबुत बनाउन व्यापक अनुभव हासिल गरे ।

यही विज्ञताका कारण उनलाई यस मोर्चाको ठूलो जिम्मेवारी दिइएको हो । युद्धका क्रममा एडमिरल कुपरले इरानविरुद्ध कडा जलसैनिक घेराबन्दी लागू गरे जसमा अरब देशहरू पनि पूर्ण रूपमा सहभागी थिए ।

अमेरिकी सेनाको सेन्ट्रल कमान्डको प्रमुखका रूपमा उनले ओमानको खाडीमा इरानको व्यापारिक मार्गहरू ब्लक गर्ने र हर्मुज जलयोजकमा अन्तर्राष्ट्रिय व्यावसायिक जहाजहरूलाई सुरक्षा दिने कमान्ड सम्हाले ।

पहिले इजरायल अमेरिकाको युरोपेली कमान्डमा थियो तर बाइडन प्रशासनले सन् २०२३ मा इजरायललाई युरोपेली कमान्डबाट निकालेर सेन्ट्रल कमान्ड अर्थात् सेन्टकममा ल्याएको थियो । यसपछि इरानका बारेमा अमेरिकी सेनाले गरेका हरेक बैठकमा इजरायल सहभागी हुँदै आएको छ ।

क्याप्टेन श्याम कुमारका अनुसार, बाइडन प्रशासनको समयमा अमेरिकाले अरब र अफ्रिकी देशहरूसँग मिलेर एउटा गुट बनायो र ५० भन्दा बढी समुद्री सैन्य अभ्यासहरू गर्यो । यसैबीच इरानले पनि २० वटा आक्रमणकारी जहाजहरूसहित युद्धाभ्यास गरेको थियो ।

इरानको ती जहाजहरूमध्ये एकलाई अमेरिकाले श्रीलंका नजिकै पनडुब्बीबाट हमला गरेर डुबाइदिएको थियो ।

अमेरिका र इरानबीचको यो युद्ध अहिले नै नसकिने क्याप्टेन कुमारको विश्वास छ । अमेरिकाले बिस्तारै इरानमाथि लगातार हमला गरिरहनेछ र उसको उद्देश्य इरानलाई पूर्ण रूपमा कमजोर बनाउनु हो । यो सम्पूर्ण लडाइँ हर्मुज जलयोजक अरब देशहरूको कब्जामा पुगेपछि मात्र अन्त्य हुने देखिन्छ ।

तर, अर्को मुख्य प्रश्न छ– के वास्तवमै अमेरिकाले इरानलाई हराउन सक्ला ? इरानसँग अझै पनि मिसाइलहरूको ठूलो भण्डार बाँकी छ । डिफेन्स प्रायोरिटिज नामक थिंक ट्यांककी सैन्य विश्लेषण निर्देशक जेनिफर कवानागका अनुसार, इरानको सैन्य क्षमता अझै पनि जबर्जस्त छ र उसले अपेक्षाभन्दा चाँडो आफूलाई पुनर्गठित गरेको छ ।

समयसँगै उसका आक्रमणहरू अझ सटीक हुँदै गएका छन् । उसलाई सम्भवतः रुसी र चिनियाँ गुप्तचर एजेन्सीहरूको सहयोग मिलिरहेको छ ।

किंग्स कलेज लन्डनका वरिष्ठ प्राध्यापक एन्ड्रियास क्रिगका अनुसार, इरानसँग अझै पनि अमेरिकी सैनिकहरूलाई लगातार क्षति पुर्याउन सक्ने क्षमता छ । इरानले अमेरिकी एयर डिफेन्स सिस्टमहरू जस्तै पेट्रियट र थाडलाई समेत विफल पार्नका लागि आफ्ना अत्याधुनिक मिसाइल र ड्रोनहरूको सहारा लिएको छ ।

इरानले ब्यालिस्टिक र क्रूज मिसाइलहरूका साथै यस्ता सशस्त्र ड्रोनहरू विकास गरेको छ जुन फरक मार्ग र गतिबाट लक्ष्यसम्म पुग्न सक्छन् । त्यसैले अमेरिकाले इरानलाई सजिलै हराउन सक्ने देखिँदैन ।

इरान पूर्ण शक्तिका साथ लडिरहनेछ र अमेरिकाले खार्ग टापु वा कुनै पनि इरानी भूमिमा प्रवेश गर्ने दुस्साहस गरेमा ऊ भियतनाम युद्ध जस्तै गहिरो संकटमा फस्न सक्ने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन् ।