पाँच वर्षमा १६ उपाधि: स्पेन किन एक वर्चस्वशाली शक्ति हो ?

एजेन्सी । दुई वर्षअघि बर्लिनमा युरोपेली च्याम्पियन बनेपछि, ला रोजाले आइतबार न्यु जर्सीमा भएको विश्वकप फाइनलमा अर्जेन्टिनालाई १-० ले हराउँदै अहिले विश्व च्याम्पियन बनेको छ ।

उनीहरूले सन् २००८ को युरो कप जितेको दुई वर्षपछि २०१० मा पनि यस्तै उपलब्धि हासिल गरेका थिए ।

स्पेनको यो पछिल्लो सफलताले पुरुष र महिला दुवै फुटबलमा उनीहरूको असाधारण प्रभुत्वलाई निरन्तरता दिएको छ ।

पुरुष र महिला दुवै विश्वकपको उपाधि एकैसाथ जित्ने उनीहरू पहिलो राष्ट्र हुन्-ला रोजाले २०२३ मा सिड्नीमा भएको महिला विश्वकप फाइनलमा इंग्ल्याण्डलाई हराएको थियो ।

त्यति मात्र होइन । पुरुष टोलीले २०२३ मा नेसन्स लिग र २०२४ को ओलम्पिकमा स्वर्ण पदक जितेका थिए भने महिला टोलीले २०२४ र २०२५ दुवैमा नेसन्स लिग जितेका थिए ।

वास्तवमा, पछिल्लो पाँच वर्षमा स्पेनले यू-१७ देखि सिनियर स्तरसम्म गरी कुल १६ वटा विश्व र युरोपेली उपाधि जितेको छ ।

‘यो एउटा प्रभुत्व हो,’ स्पेनिस फुटबल विज्ञ गुइलेम बालागुले बीबीसी स्पोर्टलाई भने, ‘यो एक किसिमको पूर्ण आँधी जस्तै हो । सांस्कृतिक रूपमा, हामी निश्चित तरिकाले काम गर्छौं । सबैले यसमा विश्वास गर्छन्। महत्त्वपूर्ण कुरा के हो भने हामी रोकिँदैनौँ ।’

‘यो अर्को सगरमाथा (चुनौती)जस्तै हो किनभने पुरुष टोलीले २००८ को युरो जितेको दुई वर्षपछि २०१० मा विश्वकप जितेको थियो । अहिले हामीले फेरि त्यस्तै गरेका छौं।’

स्पेनको जित्ने मेसिन

क‍. महिला फुटबल (११ उपाधि २०२२-२०२६)
सिनियर: १ x विश्वकप (२०२३); २ x नेसन्स लिग (२०2४, २०२५)।
यू-२०: १ x विश्वकप (२०२२)।
यू-१९: ५ x यू-१९ युरोपेली च्याम्पियन (२०२२, २०२३, २०२४, २०२५, २०२६)।
यू-१७: १ x विश्वकप (२०२२); १ x युरोपेली च्याम्पियन (२०२४)।

ख. पुरुष फुटबल (५ उपाधि २०२२-२०२६)
सिनियर: १ x विश्वकप (२०२६); १ x युरोपेली च्याम्पियन (२०२४); १ x नेसन्स लिग (२०२३)।
यू-२३: १ x ओलम्पिक स्वर्ण पदक विजेता (२०२४)।
यू-१९: १ x युरोपेली च्याम्पियन (२०२६)।

‘डि ला फुएन्तेलाई नियुक्त गर्नु जोखिमपूर्ण थियो’

जब स्पेनले डिसेम्बर २०२२ मा लुइस डि ला फुएन्तेलाई मुख्य प्रशिक्षक नियुक्त गर्यो, थोरैले मात्र उनले यति छोटो समयमा नेसन्स लिग (२०२३), युरोपेली च्याम्पियनसिप (२०२४) र विश्वकप (२०२६) दिलाउनेछन् भन्ने अपेक्षा गरेका थिए ।

स्पेन कतारमा भएको विश्वकपको अन्तिम १६ मा मोरक्कोसँग पराजित भएर बाहिरिएको थियो र लुइस एनरिकले पद छाडेपछि महासंघलाई नयाँ प्रशिक्षकको आवश्यकता थियो ।

‘उनीहरूले यी व्यक्ति [डि ला फुएन्ते] लाई रोजे जसले शैली र प्रणाली बुझेका थिए,’ बालागुले थपे, ‘यो निकै जोखिमपूर्ण निर्णय थियो – मलाई लाग्दैन कि कसैले उनी यति सफल हुनेछन् भनेर सोचेका थिए ।’

यो निर्णय जोखिमपूर्ण देखिनुको कारण, कुनै ठूलो क्लबलाई प्रशिक्षण नदिई डि ला फुएन्तेले स्पेनको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए, जसले पछिल्ला पाँच मध्ये तीनवटा युरोपेली च्याम्पियनसिप (२००८, २०१२, २०२४) जितेको थियो।

सन् १९९४ मा खेलाडीको रूपमा सन्यास लिएपछि, डि ला फुएन्तेले १५ वर्षसम्म स्पेनका तल्लो लिगहरूमा व्यवस्थापन, युवा भूमिका र सहायक प्रशिक्षकको रूपमा काम गरे – त्यसपछि मात्र उनले स्पेनको युवा टोलीहरूको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए।

‘डि ला फुएन्तेले एकेडेमीदेखि नै यी धेरैजसो खेलाडीहरूलाई चिन्थे र उनीहरू एउटा टोलीको रूपमा अघि बढिरहेका छन्,’ पूर्व स्पेनिस मिडफिल्डर जुआन माताले बीबीसी स्पोर्टलाई भने, ‘यो टोली वर्तमानका लागि मात्र होइन, भविष्यका लागि पनि हो ।’

यू-१९, यू-२१ र ओलम्पिक स्तरमा प्रशिक्षक भएपछि सिनियर टोलीको जिम्मेवारी सम्हालेदेखि डि ला फुएन्तेले विपक्षीप्रति सम्मान, प्रक्रियाप्रतिको आदर र धैर्यता तथा शान्तताको संस्कृति लागू गरेका छन् । ‘तपाईंहरूमध्ये धेरैजना मभन्दा कान्छा हुनुहुन्छ र तपाईंहरूले अनुभवको सम्मान गर्नुपर्छ,’ ६५ वर्षीय प्रशिक्षकले शुक्रबार न्यूयोर्कमा आयोजित खेलअघिको पत्रकार सम्मेलनमा पत्रकारहरूलाई भने । ‘खेल सकिएपछि कतिपय फुटबलरहरूले भने – ‘कोच, अब अरू के जित्न बाँकी छ र, किनकि हामीले सबै श्रेणीमा सबै कुरा जितिसक्यौँ ।’

‘हामी यो निष्कर्षमा पुग्यौं कि अब सेप्टेम्बरमा हुने अर्को खेल बाँकी छ किनकि यो टोली अथक छ।’

राष्ट्रिय टोली र स्पेनिस प्रशिक्षकहरूको सफलता क्लब फुटबलमा पनि पोखिएको छ। पेप ग्वार्डियोलाले म्यानचेस्टर सिटीमा १० सफल वर्षपछि छाड्ने निर्णय गरे तापनि, २०२६-२७ प्रिमियर लिग सिजन सुरु गर्ने कम्तिमा एक चौथाइ प्रबन्धकहरू स्पेनिस छन् ।

स्पेन अहिले सबै प्रतियोगिताहरूमा पछिल्लो ३८ खेलमा अपराजित छ, जुन इतिहासमा कुनै पनि युरोपेली वा दक्षिण अमेरिकी टोलीको सबैभन्दा लामो यात्रा हो ।

‘हामी सबै कुरा जित्दैछौं’

यसैबीच, स्पेनमा महिला फुटबल पछिल्लो एक दशकमा फस्टाएको छ र उच्च दबाबका खेलहरूमा ठूला सफलताहरू हात पार्न थालेको छ ।

तीन वर्षअघि महिला विश्वकपको फाइनलमा इङ्गल्याण्डमाथि हात पारेको जित उनीहरूको प्रतियोगितामा मात्र तेस्रो सहभागिता थियो, जसले २०१५ मा डेब्यु गरेका थिए ।

त्यसपछि स्पेनका महिलाहरूले २०२४ र २०२५ मा लगातार नेसन्स लिग जितेर त्यसलाई पछ्याए ।

‘स्पेनमा महिला फुटबलमा आएको परिवर्तन विशेष गरी महत्त्वपूर्ण छ,’ पूर्व खेलाडी र हाल पत्रकार रहेकी मारिया गारिडोले २०२४ मा बीबीसी स्पोर्टलाई भनेकी थिइन्।

‘दश वर्षअघि, जब म एफसी बार्सिलोनाका लागि खेल्थेँ, केटीहरूका लागि ला मासिया [बार्सिलोनाको प्रसिद्ध एकेडेमी] थिएन । हामी आफैंले यातायात खर्च बेहोर्थ्यौं, हाम्रा आमाबुबाले हामीलाई प्रशिक्षणमा ल्याउनुहुन्थ्यो, र हामीले कुनै पैसा पाउँदैनथ्यौं।’

‘तर पछिल्लो पाँच वर्षमा स्थितिमा व्यापक सुधार आएको छ। थप युवा वर्गहरू सिर्जना गर्ने, राम्रो सुविधाहरू र सर्तहरू, र केटीहरूको लागि समर्पित फुटबल एकेडेमीको स्थापना सहित महिला फुटबललाई प्रवर्द्धन गर्न ठूलो प्रयास गरिएको छ।’

‘यो परिवर्तनले खेलमा क्रान्ति मात्र ल्याएको छैन तर स्पेनमा महिला फुटबलप्रतिको सम्मानलाई पनि माथि उठाएको छ।’

‘जितले जित नै निम्त्याउँछ’

भविष्य उज्ज्वल देखिन्छ, र धेरैले विश्वास गर्छन् कि स्पेनको प्रभुत्व जारी रहनेछ।

लामिन यामल र पाउ कुबार्सीको रूपमा पुरुष टोलीसँग दुई उत्कृष्ट युवा प्रतिभाहरू छन् जसले १९ वर्षको उमेरमा आफ्नो पहिलो विश्वकप विजेता पदक प्राप्त गरेका छन् ।

महिला राष्ट्रिय टोलीबाट खेल्ने विक्की लोपेज सोही उमेरमा बार्सिलोनासँग तीन पटकको च्याम्पियन्स लिग विजेता भइसकेकी छिन्। फरवार्ड साल्मा पाराल्लुएलोले २३ वर्ष नपुग्दै ५० पटकभन्दा बढी देशको प्रतिनिधित्व गरिसकेकी छिन् ।

यामल १९५८ मा ब्राजिलका पेले (१७ वर्ष, २४९ दिन) र १९८२ मा इटालीका ग्युसेप बर्गोमी (१८ वर्ष, २०१ दिन) पछि विश्वकप फाइनल खेल्ने तेस्रो कान्छा खेलाडी बनेका छन्।

कुबार्सी पनि आइतबार १९ वर्ष १७८ दिनको उमेरमा मैदान उत्रिएसँगै स्पेन एउटै विश्वकप फाइनलमा दुई जना किशोरहरूलाई मैदानमा उतार्ने पहिलो टोली बनेको छ।

‘स्पेनको खेल्ने तरिका यस्तो छ कि विश्वमा अरू कसैले पनि त्यसको नजिक पुग्न सक्छन् भनेर प्रमाणित गर्न सकेका छैनन्,’ अर्जेन्टिनाविरुद्धको जितपछि पूर्व इङ्गल्याण्डका गोलकिपर जो हार्टले बीबीसी स्पोर्टलाई भने।

‘यस विश्वकपमा कसैले पनि उनीहरूलाई छुन सकेनन्, [उनीहरूले] पूरै प्रतियोगितामा उनीहरूविरुद्ध मात्र १० वटा प्रहार सामना गरे।’

यसैबीच, फ्रान्सका १९९८ विश्वकप विजेता थियरी हेनरीले फक्स स्पोर्ट्सलाई भने कि स्पेनसँग आउने धेरै वर्षसम्म प्रभुत्व जमाउने क्षमता छ।

‘म यो प्रणाली र उनीहरूले तयार गरेको ढाँचालाई श्रेय दिन चाहन्छु,’ उनले भने, ‘किनभने स्पेनले पहिले यसरी जित्ने गरेको थिएन। तर अहिले उनीहरू हरेक स्तरमा जित्छन् ।’