एजेन्सी । इरान युद्धको मध्यस्थतामार्फत पाकिस्तानले विश्वमञ्चमा आफ्नो स्थान बनाएपछि अब सुरक्षा सहयोग र खनिज क्षेत्रमा लगानी बढाउन वाशिङटनलाई दबाब दिनका लागि अमेरिकी लबिइङ कम्पनी नियुक्त गरेको सम्झौताले देखाएको छ ।
सार्वजनिक आधिकारिक डेटाबेसमा दर्ता गरिएको दुई वर्षसम्मका लागि भएको १२ लाख डलरको यो लबिइङ सम्झौता मे महिनामा सुरु भएको हो । अधिकारी र विज्ञहरूका अनुसार, यो अवधि डोनल्ड ट्रम्प प्रशासनसँग पाकिस्तानले आर्जन गरेको सद्भावलाई ठोस द्विपक्षीय फाइदामा बदल्नका लागि महत्त्वपूर्ण छ ।
तर, इस्लामाबादले कठिन संघर्षको सामना गर्नुपर्ने हुनसक्छ । वाशिङटनका लागि पाकिस्तानकी पूर्व राजदूत मलिहा लोधीले भनिन्, ‘सम्बन्धमा रहेको उतारचढावको इतिहासलाई हेर्दा सम्बन्धमा आएको यो नाटकीय सुधार कति समय टिक्छ भन्ने कुरा अनिश्चित छ । यो ट्रम्पको कार्यकालपछि पनि कायम रहला कि नरहला भन्ने कुरा पनि एउटा खुला प्रश्न नै हो ।’
सम्झौताले क्यापिटल हिलमा मुख्यालय रहेको इर्भिन ग्रेभ्स स्ट्राटेजी ग्रुपलाई अमेरिकी संसद् र सरकारसँग संलग्न हुन र पेन्टागन तथा राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का अधिकारीहरूसँगको बैठकहरू सहज बनाउन निर्देशन दिएको छ । यसले अक्टोबरमा वाशिङटनस्थित पाकिस्तानी दूतावास र सो कम्पनीबीच भएको छोटो अवधिको सम्झौतालाई विस्तार गर्छ यद्यपि नयाँ व्यवस्थाले मासिक भुक्तानीलाई दोब्बर बनाएर ५० हजार डलर पुर्याएको छ ।
पाकिस्तानको परराष्ट्र मन्त्रालयले सम्झौताका बारेमा टिप्पणीको अनुरोधलाई कुनै जवाफ दिएन । अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले दुवै देशले व्यापार र केही सुरक्षा प्राथमिकताहरूसँग सम्बन्धित हाम्रा राष्ट्रहरूलाई फाइदा पुग्ने सहयोगका क्षेत्रहरू पहिचान गर्न जारी राखेको बताए ।
वाशिङटनका शक्तिशाली व्यक्तित्वहरूमाझ आफ्नो छवि सुधार्न सरकारहरूले नियमित रूपमा लबिइस्टहरू नियुक्त गर्ने गर्छन् । अमेरिकी फरेन एजेन्ट्स रजिस्ट्रेसन एक्ट अन्तर्गत सार्वजनिक गरिएको पाकिस्तानको पछिल्लो सम्झौताले इस्लामाबादको रणनीतिक प्राथमिकताहरूमा प्रत्यक्ष अन्तर्दृष्टि प्रदान गर्छ ।
यसले अफगानिस्तान युद्धको समयमा रहेका रक्षा सहयोग संयन्त्रहरू पुनःस्थापना गर्ने र हाल चीनको वर्चस्व रहेको खनिज क्षेत्रमा लगानी आकर्षित गर्ने प्रयासहरूको रूपरेखा प्रस्तुत गर्छ ।
पाकिस्तानका लागि पूर्व अमेरिकी कूटनीतिज्ञ र स्टिम्सन सेन्टरको दक्षिण एसिया कार्यक्रमकी प्रमुख एलिजाबेथ थ्रेल्केल्डले भनिन्, ‘यस सम्झौताले सम्बन्धका ती पक्षहरूलाई जोड दिन्छ जुन ट्रम्प प्रशासनका प्राथमिकताहरूसँग मिल्दोजुल्दो छन् । त्यसमा महत्त्वपूर्ण खनिज र आतंकवाद नियन्त्रण समावेश छ ।’
पाठले साझेदारीका लागि समर्थनको क्षेत्र फराकिलो बनाउन कांग्रेससँग संलग्न हुन चासो पनि देखाएको थ्रेल्केल्डले बताइन् । यसमा अफगानिस्तानबाट उत्पन्न हुने खतराहरूमा जोड दिन र पाकिस्तानको आतंकवाद विरोधी प्रयासहरूका लागि अमेरिकी समर्थन जारी राख्न निर्देशन समावेश छ । यो यस्तो समयमा भइरहेको छ जब इस्लामाबादले विद्रोही हिंसाको जवाफमा आफ्नो छिमेकीमाथि हमला गरिरहेको छ ।
अफगानिस्तानको तालिबान सरकारले पाकिस्तानको विद्रोही गतिविधिमा आफ्नो देशको संलग्नतालाई अस्वीकार गर्दै आएको छ । शक्तिशाली पाकिस्तानी सेनाप्रमुख असिम मुनिरको ट्रम्पसँगको सुमधुर सम्बन्धले लामो समयदेखि सुरक्षाको दृष्टिकोणबाट मात्र हेरिने गरिएको द्विपक्षीय सम्बन्धमा इस्लामाबादको प्रभाव बढाएको छ ।
अमेरिकी राष्ट्रपतिले मुनिरलाई आफ्नो प्रिय फिल्ड मार्शल भनेर सम्बोधन गर्ने गर्छन् जुन गत वर्ष ट्रम्पले मध्यस्थता गर्न मद्दत गरेको भारतसँगको द्वन्द्वपछिको उनीहरूको चिनजानबाट सुरु भएको हो ।
यस विषयसँग परिचित एक स्रोतले जुनमा भएको अमेरिकी–इरान अन्तरिम सम्झौता गराउन पाकिस्तानले गरेको सहयोगले अवसरको ढोका खोलेको बताएको छ । ‘हामी व्यक्तिगत सम्बन्धभन्दा माथि उठ्न चाहन्छौं ताकि सम्बन्ध थप संस्थागत आधारमा बनोस् र सरकार परिवर्तनपछि पनि टिकिरहन सकोस्,’ नाम नखुलाउने शर्तमा स्रोतले भन्यो ।
समग्रमा, सन् २०२१ मा अफगानिस्तानबाट अमेरिकी सेना फिर्ता भएपछि इस्लामाबादको वाशिङटनसँगको सम्बन्ध केही ओझेलमा परेको थियो जसले २० वर्षसम्म सम्बन्धको धेरै भाग परिभाषित गरेको थियो ।
पाकिस्तानले उपयुक्त उच्चस्तरीय द्विपक्षीय रक्षा र सुरक्षा संवाद संयन्त्रहरूको पुनःस्थापनाका लागि प्रयास गर्न इर्भिन ग्रेभ्सलाई निर्देशन दिएको छ । सम्झौता अनुसार, यो डिफेन्स कन्सल्टेटिभ ग्रुपको पुनर्जीवनको रूपमा हुन सक्छ । त्यस मञ्चले अफगानिस्तान युद्धको समयमा अमेरिका–पाकिस्तान सहयोगको आधारको रूपमा काम गरेको थियो ।
द ब्याटल फर पाकिस्तानः द बिटर यूएस फ्रेन्डसिप एन्ड ए टफ नेबरहुडका लेखक तथा एटलान्टिक काउन्सिलका फेलो शुजा नवाजले भने, ‘पाकिस्तानलाई दिइने सुरक्षा सहायता घट्दै जाँदा डीसीजी बिस्तारै कम सक्रिय भएको थियो ।’
यो साझेदारी शिखरमा हुँदा यो दक्षिण एसियाली राष्ट्रमा अर्बौं अमेरिकी आर्थिक सहयोग प्रवाह भएको थियो जसमा वाशिङटन सैन्य आपूर्ति मार्ग र आतंकवाद विरोधी सहयोगका लागि निर्भर थियो । सन् २०११ मा अमेरिकी सेनाले पाकिस्तानको एक परिसरमा छापा मारेर झण्डै ३ हजार मानिसको ज्यान लिने ९÷११ हमलाका मास्टरमाइन्ड ओसामा बिन लादेन फेला पारेपछि यसमा ठूलो धक्का पुगेको थियो । आज उल्लेख गर्न लायक कुनै प्रत्यक्ष अमेरिकी सहायता छैन, नवाजले भने ।
एक पाकिस्तानी सुरक्षा स्रोतले एएफपीलाई रक्षा सम्बन्ध जारी रहेको बताएको छ । ‘सहयोगको दायरा र तीव्रतामा उतारचढाव आए पनि… सुरक्षा सहकार्य विरलै रोकिएको छ,’ स्रोतले भन्यो । साथै, गुप्तचर सहयोगकै कारण गत वर्ष २०२१ को काबुल विमानस्थलमा भएको घातक आक्रमणमा संलग्न भनिएका इस्लामिक स्टेट समूहका एक सदस्यलाई पक्राउ गर्न सम्भव भएको उसले थप्यो ।
लबिइङ सम्झौताले खनिज क्षेत्रका लागि एउटा खण्ड समर्पित गरेको छ । त्यो ट्रम्प प्रशासनका लागि विश्वव्यापी रणनीतिक प्राथमिकता हो र यसले कम्पनीलाई सहयोगका अवसरहरू पहिचान गर्ने प्रयासहरूमा समर्थन गर्न निर्देशन दिएको छ ।
इर्भिन ग्रेभ्सले पाकिस्तानको नीति र लगानी संलग्नता रणनीतिहरूमा सिफारिसहरू प्रदान गर्नुपर्छ र सम्भावित लगानीकर्ताहरू पहिचान गर्नुपर्छ, यसमा भनिएको छ । यसले विशाल दक्षिणपश्चिमी बलुचिस्तान प्रान्तमा खानी सञ्चालनमा अमेरिकी चासोलाई अझ बढाउन सक्छ जुन तामाको विश्वकै सबैभन्दा ठूलो अप्रयुक्त भण्डारमध्ये एक हो । यो एआई डेटा सेन्टर निर्माणका लागि उच्च मागमा रहेको स्रोत हो ।
डिसेम्बरमा वाशिङटनले बलुचिस्तानको रेको डिक तामा र सुन खानीका लागि १.२५ अर्ब डलर दिने वाचा गरेको थियो । तर, पाकिस्तानको सबैभन्दा कम विकसित प्रान्त बढ्दो पृथकतावादी विद्रोहसँग जुधिरहेको छ जसले चीनको खानी लगानीलाई पनि निशाना बनाएको छ ।
नवाजका अनुसार, नेताहरू बीचको सम्भावित अल्पकालीन सुमधुर सम्बन्धमा मात्र निर्भर हुनुभन्दा माथि उठ्न अमेरिका–पाकिस्तान सम्बन्धले यस्ता चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्न आवश्यक छ । ‘पाकिस्तानले आफूलाई आर्थिक रूपमा बलियो र वैदेशिक लगानीका लागि आकर्षक बनाउन आफ्नो आन्तरिक अवस्था सुधार्न आवश्यक छ,’ उनले भने, ‘एकपटक त्यसो भएपछि अमेरिकी चासो अझ बलियो हुनेछ ।’
प्रतिक्रिया