अमेरिकी कम्पनीहरूले चिनियाँ एआई मोडेलहरूको प्रयोग बढाएकोमा चिन्ता, नियन्त्रणका उपाय खोजिँदै

एजेन्सी । अमेरिकी सांसदहरूले स्वदेशी कम्पनीहरूद्वारा चिनियाँ एआई मोडलहरूको बढ्दो प्रयोगलाई कसरी नियन्त्रण गर्ने भन्नेबारे विचार गरिरहेका छन् किनकि कृत्रिम बुद्धिमत्ताको विस्तारसँगै विश्वभर भूराजनीतिक तनाव बढ्दै गएको छ ।

एआई प्रविधि अहिले अमेरिका र चीनबीचको प्रतिद्वन्द्विताको प्रमुख विन्दुको रूपमा देखापरेको छ । दुवै राष्ट्र यस क्षेत्रमा आफ्नो वर्चस्व कायम गर्न कडा प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन् । चिनियाँ एआई मोडलहरूले अमेरिकी प्रतिस्पर्धीहरूसँगको कार्यक्षमताको दूरी घटाउँदै लगेका र प्रयोग गर्न निकै सस्तो भएका कारण अमेरिकी कम्पनीहरूमाझ यिनीहरूको आकर्षण र प्रयोग बढ्दै गएको देखिन्छ ।

गत अप्रिलमा ट्रम्प प्रशासनले चिनियाँ संस्थाहरूलाई अमेरिकी एआई प्रणालीहरू चोर्न औद्योगिक स्तरको अभियान चलाएको आरोप लगाउँदै विदेशी पक्षहरूलाई जवाफदेही बनाउने उपायहरू खोज्ने बताएको थियो ।

यसैबीच, रोयटर्सले मंगलबार रिपोर्ट गरेअनुसार बेइजिङले पनि आफ्ना प्रमुख एआई मोडलहरूमा विदेशी पहुँचलाई नियन्त्रण गर्नेबारे विचार गरिरहेको छ । चीनमा निर्मित एआई मोडलहरूको बढ्दो प्रयोगले गर्दा अमेरिकी सांसदहरूले यस प्रवृत्तिलाई रोक्न रणनीतिहरू बनाउन माग गरिरहेका छन् । त्यसमा अमेरिकी प्रतिनिधिसभाका दुईवटा समितिहरूले गरिरहेको अनुसन्धान पनि सामेल छ ।

‘अमेरिकी कम्पनीहरूले चिनियाँ एआई मोडलहरूको बढ्दो प्रयोग गर्नु गम्भीर चिन्ताको विषय हो,’ अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका एक प्रवक्ताले सीएनबीसीलाई बताए । उनका अनुसार, ती एआई मोडलहरू बेइजिङका भाष्यहरूलाई अगाडि बढाउन, असहमतिलाई सेन्सर गर्न र चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको विचारधारा र मूल्यहरू प्रतिबिम्बित गर्न डिजाइन गरिएका हुन् ।

अर्कोतर्फ, चिनियाँ दूतावासका एक प्रवक्ताले आफ्नो देशले आफ्नो एआई विकास विरुद्ध लगाइएका निराधार आरोप र दुर्भावनापूर्ण प्रचारको विरोध गर्ने बताएका छन् । उनले चीनको फस्टाउँदो एआई क्षेत्र आत्मनिर्भरता र विज्ञान तथा प्रविधिको शक्तिमा निर्माण भएको दाबी गरे ।

प्रतिनिधिसभाको आन्तरिक सुरक्षा समिति र चीन सम्बन्धी विशेष समितिले अप्रिलमा चिनियाँ–विकसित एआई मोडलहरूको बढ्दो प्रयोगबारे संयुक्त रूपमा अनुसन्धान गर्ने घोषणा गरेका थिए । अनुसन्धानको प्रारम्भिक चरणका रूपमा ती समितिका अध्यक्षहरूले कर्सर र एअरबीएनबीलाई पत्र पठाउँदै चिनियाँ एआई प्रयोग गर्दा हुनसक्ने जोखिमहरूबारे जानकारी मागेका थिए ।

अमेरिकी प्रतिनिधिसभाको आन्तरिक सुरक्षा समितिका अध्यक्ष एन्ड्रु गार्बारिनोले सीएनबीसीसँग कुरा गर्दै चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी अब कृत्रिम बुद्धिमत्तामा अमेरिकाको पछि मात्र नलागेर साइबर सुरक्षाको भविष्य निर्धारण गर्ने क्षमताहरूमा दूरी घटाउन तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको बताए ।

गार्बारिनोले एउटा चिनियाँ ओपन–वेट मोडलले केही खास कमजोरी पत्ता लगाउने र साइबर सुरक्षाका कार्यहरूमा प्रमुख अमेरिकी मोडलहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्छ भन्ने हालैको रिपोर्टलाई अत्यन्तै डरलाग्दो भनेका छन् । केही सरकारी विभागहरूले डीपसीक लगायतका चिनियाँ एआई मोडलहरूको प्रयोगमा प्रतिबन्ध लगाएका छन् तर निजी अमेरिकी कम्पनीहरूले तिनीहरूलाई प्रयोग गर्न अहिलेसम्म कुनै कानुनी रोक लगाइएको छैन ।

कोइनबेसका ब्रायन आर्मस्ट्रङ र एआई स्टार्टअप लिन्डीका फ्लो क्रिभेल्लो जस्ता प्रविधि क्षेत्रका प्रमुखहरूले लागत घटाउन चीनका मोडलहरूको प्रयोगलाई सार्वजनिक रूपमा समर्थन गर्दै आएका छन् ।

इलोन मस्कको स्पेसएक्सले ६० अर्ब डलरमा खरिद गर्न लागेको कर्सरले आफ्नो कम्पोजर २ मोडल मुनशट एआईद्वारा विकसित चिनियाँ एआई मोडल किमी प्रयोग गरेर बनाएको थियो । सीएनबीसीले यस विषयमा सम्पर्क गर्दा कम्पनीले अनुसन्धानबारे कुनै टिप्पणी गर्न चाहेन ।

यस्तै, एअरबीएनबीले आफ्नो एआई गतिविधि मुख्यतया अमेरिकी मूलका मोडलहरूमा चल्ने भए तापनि सीमित संख्यामा चिनियाँ ओपन–सोर्स मोडलहरू स्वीकृत अमेरिकी सेवा प्रदायकहरू मार्फत प्रयोग गर्ने गरेको र डेटा सुरक्षामा सचेत रहेको स्पष्ट पारेको छ ।

चिनियाँ एआई मोडलहरूको उदयमा केन्द्रित हुनुका साथै प्रतिनिधिसभाका समितिहरूको संयुक्त अनुसन्धानले यसलाई रोक्न अमेरिकाले पर्याप्त कदम चालिरहेको छ कि छैन भन्ने कुरा पनि हेरिरहेको छ ।

एक समिति सहयोगीका अनुसार, अमेरिकी कम्पनीहरू र साइबर डिफेन्डरहरू महँगो अमेरिकी मोडल र सस्तो चिनियाँ विकल्पमध्ये एउटा रोज्न बाध्य नहुन् भन्नका लागि अमेरिकासँग पर्याप्त ओपन–वेट एआई रणनीति छ कि छैन भन्ने कुरामा पनि जाँच भइरहेको छ ।

साइबर सुरक्षा उपसमितिका अध्यक्ष एन्डी ओग्लेसले अमेरिकी मोडलहरू चिनियाँ मोडलहरूको लागि वास्तविक विकल्प हुन् भन्ने सुनिश्चित गर्न गम्भीर रणनीतिको माग गरेका छन् ।

एआई मोडलको लागि सस्तो र सक्षम विकल्प चिनियाँ हुँदा बाँकी विश्वले त्यसैमा आधारित भएर विकास गर्ने ओग्लेसले चेतावनी दिँदै भनेका छन् । उनले केही नगरिएमा चिनियाँ मोडलहरू विश्वव्यापी डिजिटल अर्थतन्त्रको आधार बन्ने र यसले सेन्सरशिप तथा सुरक्षा जोखिम निम्त्याउने बताए ।

ब्रूकिंग्स थिंक ट्यांकका फेलो काइल च्यानका अनुसार, प्रशासनले सरकारी निकायहरू र सरकारलाई सेवा दिने निजी कम्पनीहरूलाई चिनियाँ एआई मोडलहरू प्रयोग गर्नबाट रोक्न संघीय खरिद प्रतिबन्ध लगाउने बारे विचार गर्न सक्छ ।

च्यानले चीनका ओपन–सोर्स एआई मोडलहरूमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाउन असम्भव रहेको बताए किनकि तिनीहरूका मोडल विवरणहरू इन्टरनेटमा निःशुल्क उपलब्ध छन् । यो मुद्दा अमेरिकी संविधानको पहिलो संशोधनमा रहेको अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको अधिकारसँग पनि बाझिन सक्ने उनको तर्क छ ।

सेन्टर फर ए न्यू अमेरिकन सेक्युरिटीका सिनियर फेलो ड्यानियल रेम्लरले ट्रम्प प्रशासन चिनियाँ एआईको जोखिमप्रति चिन्तित भए तापनि प्रतिबन्ध लगाउन गाह्रो हुने बताए । उनले चिनियाँ मोडल विरुद्धको कारबाहीले ती मोडल प्रयोग गर्ने स्टार्टअपहरूलाई हानि पुर्याउन सक्ने चिन्ता पनि व्यक्त गरे ।

रेम्लरले सुझाएअनुसार, सरकारसँग व्यापार गर्न चाहने कम्पनीहरूलाई चिनियाँ एआई मोडल प्रयोग गर्न निरुत्साहित गर्ने खरिद नियमहरू बनाउनु एउटा उपाय हुन सक्छ । अर्को उपाय भनेको चिनियाँ एआई मोडलहरूसँग सम्बन्धित जोखिम र कमजोरीहरूका बारेमा अमेरिकी कम्पनीहरूलाई सचेत गराउनु हो ।

जे भए पनि अमेरिकी कार्यपालिका र कांग्रेस दुवैले अमेरिकी कम्पनीहरूले चिनियाँ मोडलहरू अपनाएको हेर्न नचाहने कुरालाई स्पष्ट रूपमा सञ्चार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।