च्याटजीपीटी र क्लडलाई चुनौती दिन चीनले ल्यायो नयाँ एआई टूल

एजेन्सी । सन् २०२५ मा डीपसीकले आफ्नो सस्तो तर शक्तिशाली एआई मोडलमार्फत बजारलाई स्तब्ध बनाएदेखि विश्वभरका उपभोक्ताहरू दुविधामा परेका छन् ।

सस्तो मूल्य तर कम क्षमता भएका चिनियाँ उत्पादन रोज्ने कि अर्बौं डलर लगानी गरिएका ओपनएआई वा एन्थ्रोपिकका मोडलहरू खोज्ने ?

बेइजिङस्थित स्टार्टअप जेड.एआईले जुन महिनामा सार्वजनिक गरेको जीएलएम–५.२ नामको मोडलले पश्चिमा मुलुकहरूको रुचि खिच्दै यो अन्तरलाई अन्ततः कम गर्न सक्ने देखिएको छ ।

कोडिङ र एजेन्ट क्षमता अर्थात् न्यून प्रम्प्टमै जटिल कार्यहरू सम्पन्न गर्न सक्ने खुबीका कारण सिलिकन भ्यालीमा यस मोडलको चर्चा चुलिएको छ । यसले अमेरिकाका अग्रणी उत्पादनहरूलाई अत्यन्तै न्यून लागतमा टक्कर दिइरहेको छ जसलाई कतिपय विज्ञहरूले सानो डीपसीक क्षणका रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।

यो मोडल ओपनराउटर जस्ता तेस्रो–पक्षीय एआई विकासकर्ता प्लेटफर्महरूमा प्रयोगको सूचीमा द्रुत गतिमा उक्लिएको छ । त्यहाँ यसले हाल एन्थ्रोपिकका मोडलहरूलाई समेत पछि पारेको छ ।

क्लाउड डेटा प्लेटफर्म स्नोफ्लेकका सीईओ श्रीधर रामास्वामीदेखि भेन्चर क्यापिटलिस्ट मार्क एन्ड्रेसनसम्मले यसको क्षमताको प्रशंसा गरेका छन् ।

‘अहिले हामीसँग ओपनएआई र एन्थ्रोपिकका हाल उपलब्ध मोडलहरू जत्तिकै राम्रो चिनियाँ ओपन–वेट मोडल उपलब्ध छ,’ अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पका पूर्व एआई प्रमुख डेभिड स्याक्सले गत हप्ता भनेका थिए ।

वाशिङटनले मंगलबार एन्थ्रोपिकका फेबल र मिथोस मोडलहरूमाथिको प्रतिबन्ध हटाउनुअघि उनले यस्तो टिप्पणी गरेका थिए । यी क्षमताहरूले एआईको दौडमा चीनले अन्ततः अमेरिकालाई भेटाउन लागेको हो कि भन्ने बहसलाई तीव्र बनाएको छ ।

प्रविधि क्षेत्रका कार्यकारीहरूले वाशिङटनको अप्रत्याशित नियमनले यस क्षेत्रमा अमेरिकाको नेतृत्वलाई बाधा पुर्याउन सक्ने चेतावनी दिइरहेका छन् ।

स्याक्सले अल–इन पोडकास्टमा जीएलएम–५.२ का बारेमा बोल्दै यो एन्थ्रोपिकको ओपस ४.८ भन्दा थोरै मात्र पछि र ओपनएआईको जीपीटी ५.५ सरह रहेको बताए । उनले थपे, ‘हामी हाम्रा कम्पनीहरूको गतिलाई सुस्त बनाउने कुनै पनि कार्य गर्न सक्ने अवस्थामा छैनौं ।’

कतिपय विज्ञहरूका अनुसार, एन्थ्रोपिकमाथिको प्रतिबन्ध र ओपनएआईको पछिल्लो जीपीटी–५.६ मोडल सार्वजनिक हुनमा भएको ढिलाइले चिनियाँ मोडलको विश्वव्यापी मागलाई झन् बढाएको छ ।

बेइजिङस्थित कन्कोर्डिया एआईका संस्थापक एवं सीईओ ब्रायन त्सेले अन्तर्राष्ट्रिय विकासकर्ताहरू अमेरिकामा आधारित प्रोप्राइटरी एपीआई मोडलहरूमा मात्र भर पर्नु जोखिमपूर्ण रहेको महसुस गर्न थालेको बताए ।

जीइलएम–५.२ को सकारात्मक विश्वव्यापी प्रतिक्रियाले सस्तो ओपन–सोर्स विकासमा बढ्दो रुचिलाई संकेत गर्छ किनकि व्यवसायहरू एआई प्रयोग गर्दा लाग्ने बढ्दो र प्रायः अप्रत्याशित लागतबाट आजित भइरहेका छन् । क्लोज–सोर्स एआई उपकरणहरूले कार्यहरू सम्पन्न गर्न बढी टोकनहरू खपत गर्छन् जसले गर्दा खर्च बढ्छ ।

जेड.एआई (जसलाई चिपु एआई पनि भनिन्छ) ले यसबारे कुनै टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरेको छ भने एन्थ्रोपिक र ओपनएआईले पनि तत्काल प्रतिक्रिया दिएका छैनन् ।

आर्टिफिसियल एनालिसिसको बौद्धिकता वरियतामा जीएलएम–५.२ हाल पाँचौं स्थानमा छ जसले तर्क र कोडिङ जस्ता विभिन्न मापदण्डहरूमा कार्यक्षमता मापन गर्छ । साथै, यसले कोड एरिनाको फ्रन्ट–एन्ड कोडिङ वरीयतामा दोस्रो स्थान हासिल गरेको छ जहाँ यसले क्लड र जीपीटी जस्ता अमेरिकी मोडलहरूको तुलनामा करिब ६ भागको एक भाग लागतमा काम गर्छ ।

जेड.एआईले जीएलएम–५.२ विकास गर्न कति खर्च गर्यो भन्ने खुलाएको छैन । गत महिना इलोन मस्कलाई एक्समा दिएको जवाफमा जेड.एआईका संस्थापक ताङ जेले चिनियाँ स्टार्टअपले आगामी वर्षको पहिलो त्रैमासिक अघि नै एन्थ्रोपिकका फेबल सरहको मोडल उत्पादन गर्न सक्ने बताएका थिए ।

हगिङ फेसका पूर्व एपीएसी प्रमुख टिएजेन वाङका अनुसार, जीएलएम–५.२ ले ओपन–सोर्स मोडललाई तुरुन्तै प्रयोग गर्न मिल्ने उत्पादनको रूपमा प्रस्तुत गरेको छ । यसमा कुनै जटिल परिमार्जन नगरिकन सिधै प्रयोग गर्न सकिने हुनाले ओपन–सोर्स प्रविधि अपनाउन चाहनेहरूका लागि यो निकै सहज बनेको छ ।

अमेरिकी कम्पनीहरूमाझ यस मोडलको ठूलो स्तरमा प्रयोग हुनका लागि डेटा सुरक्षाका चिन्ताहरू मुख्य बाधाका रूपमा रहेका छन् । विशेषगरी, बैंकिङ र साइबर सुरक्षा जस्ता नियमन गरिएका उद्योगहरूमा यो चिन्ता प्रबल छ ।

काउन्टरपोइन्ट रिसर्चकी प्रमुख एआई विश्लेषक वेई सुनका अनुसार, युरोपेली कम्पनीहरूमाझ पनि यसबारे छलफल भइरहेको छ तर अमेरिका र युरोपेली संघका कतिपय ग्राहक र साझेदारहरू प्राविधिक क्षमता वा मूल्य जस्तोसुकै भए पनि आफ्नो एआई प्रणालीमा चिनियाँ मोडल स्वीकार गर्न इच्छुक नहुन सक्छन् ।

गैर–नाफामूलक संस्था र्यान्डको एक प्रतिवेदनका अनुसार, गत वर्ष डीपसीकले आफ्नो आर१ मोडल सार्वजनिक गरेपछिको दुई महिनामा चिनियाँ एआई मोडलहरूको विश्वव्यापी बजार हिस्सा ३ प्रतिशतबाट बढेर १३ प्रतिशत पुगेको थियो ।

यसले विश्वव्यापी प्रविधि बजारमा ठूलो हलचल पैदा गरेको थियो किनकि डीपसीकको न्यून लागतले अन्यत्र एआई पूर्वाधारमा भइरहेको भारी खर्चलाई चुनौती दिएको थियो । चिनियाँ एआईको प्रयोगमा भएको यो वृद्धि विकासशील देशहरू र बेइजिङसँग घनिष्ठ राजनीतिक तथा आर्थिक सम्बन्ध भएका देशहरूमा बढी देखिएको छ ।

कतिपय विज्ञहरूले चिनियाँ एआई मोडलको सुरक्षासम्बन्धी चिन्ताहरूलाई बढाइचढाइ गरिएको तर्क गरेका छन् । उनीहरूका अनुसार, यी मोडलहरूलाई अमेरिकी क्लाउड प्रदायक वा कम्पनीको आफ्नै सर्भरमा चलाउँदा डेटा सुरक्षा सुनिश्चित हुन्छ ।

ठूला कर्पोरेसनहरू यसमा सर्दै जान ढिलाइ गरे पनि टेक स्टार्टअप र साना तथा मझौला उद्योगहरू निकै तीव्र गतिमा अघि बढिरहेका छन् । हेलो चाइना टेक न्युजलेटरका संस्थापक पो चाओका अनुसार, विकासकर्ताहरूले मोडल कहाँबाट आयो भन्नेभन्दा पनि यसले कसरी काम गर्छ, लागत कति लाग्छ र यसको पहुँच कत्तिको विश्वसनीय छ भन्ने कुरामा बढी ध्यान दिन्छन् ।

उनका अनुसार, यसले रातारात ओपनएआई वा एन्थ्रोपिकलाई विस्थापित नगरे पनि विकासकर्ताहरूमाझ सानो डीपसीक क्षणको रूपमा आफ्नो स्थान बनाइसकेको छ ।