भारत र जापानबीच रक्षा साझेदारीमा हस्ताक्षर, एआई र ऊर्जा क्षेत्रमा सहयोग बढाउन सम्झौता

एजेन्सी । समाचार एजेन्सी पीटीआईका अनुसार, भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले बिहीबार आफ्नी जापानी समकक्षी सानाई ताकाइचीसँग बिहीबार शिखर वार्ता गरेका छन् ।

त्यसमा आर्थिक सम्बन्ध विस्तार गर्ने, सेमीकन्डक्टरका लागि लचिलो आपूर्ति शृंखलाहरू सुदृढ गर्ने र महत्त्वपूर्ण प्रविधिहरूमा सहयोग बढाउने कुरामा जोड दिइएको छ । वार्तापछि आयोजित सभालाई सम्बोधन गर्दै मोदीले आर्थिक सुरक्षा सहयोगका लागि मार्गचित्र तयार गर्न भारत र जापानको संयुक्त प्रयासमा जोड दिए ।

भारत र जापानले रक्षा क्षेत्रमा सह–विकास सम्बन्धी सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको जानकारी दिँदै उनले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई), धातु र ऊर्जा क्षेत्रमा सहयोग बढाउन पनि विभिन्न सम्झौताहरू गरिएको घोषणा गरे ।

१६औं भारत–जापान वार्षिक शिखर सम्मेलनका लागि पहिलोपटक भारत भ्रमणमा आएकी ताकाइचीलाई न्यानो स्वागत गर्दै मोदीले उनको प्रशंसा गरे र उनलाई दूरदर्शी र लोकप्रिय नेता को संज्ञा दिइन् ।

ताकाइचीलाई आफ्नी कान्छी बहिनी भन्दै मोदीले उनी जापानको नारा प्रान्तसँग सम्बन्धित भएकोमा खुसी व्यक्त गरे । नारासँग भारतको बौद्धिक सम्बन्ध रहेको उनले दाबी गरे । भारत र जापानबीच आपसी विश्वास रहेको कुरामा जोड दिँदै मोदीले परिवर्तनशील भूराजनीतिक परिदृश्य र विश्वव्यापी गठबन्धनहरूका बीच नयाँ दिल्ली र टोकियोबीचको गहिरो सम्बन्ध अझै लचिलो रहेको पुनः पुष्टि गरे ।

उनले पत्रकारहरूसँग भने, ‘केही दिनअघि मात्र जी–७ शिखर सम्मेलनमा मैले भनेको थिएँ कि आजको विश्वव्यापी उथलपुथलको वातावरणमा आपसी विश्वास नै हाम्रो सबैभन्दा ठूलो रणनीतिक सम्पत्ति हो । र मलाई गर्व छ– भारत–जापान साझेदारी यस कसीमा पूर्ण रूपमा खरो उत्रिएको छ ।’

मोदीले विगतका दशकहरूमा भारतको आन्तरिक पूर्वाधार र औद्योगिक आधुनिकीकरणमा जापानको असाधारण योगदानलाई पनि स्वीकार गरे । उनले भने, ‘भारतको विकासको यात्रामा जापानले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ । आज प्रधानमन्त्रीको भ्रमणमार्फत हामी हाम्रो विश्वव्यापी रणनीतिक साझेदारीमा नयाँ अध्याय सुरु गर्दैछौं । आज दुवै देश विश्वका पाँच ठूला अर्थतन्त्रका हिस्सा हुन् । सबैभन्दा ठूलो लोकतान्त्रिक क्षेत्रको रूपमा हामीले धेरै महत्त्वपूर्ण पहलहरू गरेका छौं र हामी शान्ति एवं स्थिरताको बाटोमा नेतृत्व गर्नेछौं ।’ जापानले आगामी १० वर्षमा भारतमा १०० खर्ब येन लगानी गर्ने र भारतमा सञ्चालित जापानी कम्पनीहरूको संख्या दोब्बर हुने घोषणा पनि मोदीले गरे ।

प्रविधि र एआईका क्षेत्रमा भएका सम्झौताहरूका बारेमा जानकारी दिँदै प्रधानमन्त्री मोदीले भारत र जापानले एआईमा सहकार्यका लागि महत्त्वपूर्ण सम्झौताहरू गरेको बताए र प्रविधिको क्षेत्रमा रहेको उनीहरूको साझेदारीलाई सहयोगको सबैभन्दा बलियो स्तम्भको रूपमा व्याख्या गरे ।

उनले घोषणा गरे, ‘प्रधानमन्त्री ताकाइची र म प्रविधि साझेदारी हाम्रो सहयोगको सबैभन्दा बलियो स्तम्भ बन्नेछ भन्ने कुरामा विश्वास गर्छौं । यस परिकल्पनालाई साकार पार्न हामीले आज एआईका क्षेत्रमा एउटा संयुक्त विज्ञप्ति पनि जारी गरेका छौं । भारतीय एआई इकोसिस्टमका धेरै प्रमुख संस्थाहरूले पनि आज आफ्ना जापानी साझेदारहरूसँग सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन् ।’

सो सम्झौताको महत्त्वबारे बोल्दै मोदीले थपे, ‘जापानको सटीक प्रविधि र भारतको सफ्टवेयर क्षमताको मिलनले विश्वव्यापी एआई विकासलाई नयाँ गति र शक्ति प्रदान गर्नेछ ।’

रक्षा क्षेत्रका बारेमा बोल्दै मोदीले भारत र जापानबीचको पहिलो सह–विकास परियोजनाले रक्षा प्रविधिहरू विकास गर्न र सामुद्रिक सुरक्षा तथा क्षेत्रीय शान्तिलाई सुदृढ गर्न मद्दत गर्ने बताए ।

परियोजनाको विस्तृत विवरण दिँदै उनले भने, ‘जलसैनिक रेडियो एन्टेना युनिकोर्न समावेश भएको यस परियोजनाले हाम्रो रक्षा प्रविधि साझेदारीमा नयाँ अध्याय खोल्नेछ ।’

मोदीले स्वास्थ्य सेवाको क्षेत्रमा गरिएको सम्झौताले विश्वव्यापी स्वास्थ्य सुरक्षामा योगदान पुर्याउने कुरामा पनि जोड दिए । उनले भने, ‘आज औषधि, चिकित्सा उपकरण र जैविक प्रविधिको क्षेत्रमा भएका सम्झौताहरू मार्फत हामी विश्वव्यापी स्वास्थ्य सुरक्षामा योगदान पुर्याउनेछौं । भारतको ठूलो परिमाण र जापानको गुणस्तरलाई मिलाएर हामी विश्वलाई सुलभ, भरपर्दो र उन्नत स्वास्थ्य समाधानहरू प्रदान गर्न काम गर्नेछौं ।’

यसका साथै मोदीले भारत–जापान बायोग्यास पहल मार्फत भारतमा १ हजारवटा बायोग्यास र जैविक मल कारखानाहरू स्थापना गरिने कुरा पनि थपे ।