आफूसँग असीमित अधिकार रहेको भन्दै ट्रम्पले लगाए फुर्ती, इरानलाई घुँडा टेकाएको दाबी

एजेन्सी । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले एक्सियोस सञ्चारमाध्यमसँगको अन्तर्वार्तामा आफूसँग असीमित अधिकार रहेको दाबी गर्दै इरानसँग भएको सम्झौतालाई तेहरानको विना शर्त आत्मसमर्पण भएको जिकिर गरेका छन् ।

हर्मुज जलसन्धि बन्द गराएको र विश्वव्यापी ऊर्जा बजारलाई त्रसित बनाएको साढे तीन महिना लामो द्वन्द्वपछि अमेरिका र इरानले बिहीबार सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका हुन् । ट्रम्पले बिहीबार साँझको अन्तर्वार्तामा यस द्वन्द्वले विश्वव्यापी आर्थिक मन्दी निम्त्याउन नदिन आफूले सम्झौताका लागि वार्ता गरेको बताए ।

समझदारी पत्रमा अन्तिम सम्झौतामा पुग्नका लागि ६० दिनको वार्ता अवधि, महत्त्वपूर्ण हर्मुज जलसन्धि पुनः खोल्ने र आणविक वार्ताका लागि फ्रेमवर्क समावेश गरिएको छ । धेरै मुख्य विवरणहरू अझै टुंगो लाग्न बाँकी छन् र आगामी वार्ताहरूमा ती विषयमा छलफल गरिनेछ ।

युद्धबाट आफ्नो शक्तिको सीमाबारे के सिक्नुभयो भन्ने प्रश्नमा ट्रम्पले भने, ‘मैले अहिलेसम्म त्यो पाठ सिकेको छैन । मलाई थाहा छ सीमाहरू हुन्छन्, तर (मेरो लागि) कुनै सीमा छैन ।’

सम्झौता लागू भएसँगै हर्मुज जलयोजक हुँदै हुने जहाजहरूको आवागमन बढ्न थालेको छ र मालवाहक जहाज तथा तेल ट्यांकरहरूले उक्त साँघुरो जलमार्गबाट पुनः यात्रा सुरु गरेका छन् ।

सामुद्रिक गुप्तचरी संस्था विन्डवर्डका अनुसार, जुन १७–१८ को अवधिमा कम्तीमा १८ पटक जहाज आवतजावत भएको रेकर्ड गरिएको छ जुन द्वन्द्व सुरु भएयताकै सोही समयावधिको तुलनामा सबैभन्दा उच्च संख्या हो ।

अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले बिहीबार अमेरिकी सेनाले इरानी तटीय क्षेत्रहरूमा प्रवेश गर्ने र बाहिरिने सामुद्रिक यातायातमा लगाएको सबै नाकाबन्दी हटाएको बताएको छ ।

ह्वाइट हाउसका प्रवक्ताले व्यवस्थापकीय कारणहरू देखाउँदै अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भ्यान्सले शुक्रबारका लागि तय गरिएको स्विट्जरल्यान्ड भ्रमण रद्द गरेको बताएका छन् जहाँ उनले इरानी अधिकारीहरूसँग ६० दिने वार्ता सुरु गर्ने अपेक्षा गरिएको थियो ।

‘आगामी प्राविधिक वार्ताका योजनाहरूलाई अन्तिम रूप दिइएको छैन र अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डल पहिलो उपलब्ध अवसरमा प्रस्थान गर्न तयार छ । तर, यी वार्ताहरूको व्यवस्थापन कहिल्यै पनि सरल वा अनुमानयोग्य हुँदैन,’ प्रवक्ताले भने ।

यस सम्झौताको केही सांसदहरूले आलोचना गरेका छन् । उनीहरूले ट्रम्प इरानप्रति पर्याप्त कठोर नभएको र अन्तरिम सम्झौताका शर्तहरू युद्धको सुरुमा राष्ट्रपतिले प्राप्त गर्न चाहेका लक्ष्यहरू भन्दा कम रहेको तर्क गरेका छन् ।

सिनेटका अल्पसंख्यक नेता चक शुमरले पत्रकारहरूलाई ट्रम्पले वार्तामा धेरै कमजोर काम गरेको र अमेरिकाको अवस्था युद्ध सुरु हुनुभन्दा अघिको भन्दा खराब भएको बताए ।

‘यसलाई अमेरिकाको सबैभन्दा ठूलो विपत्तिहरू मध्ये एक मानिनेछ र ट्रम्पले यो युद्ध सुरु गरेकाले यस्तो भएको हो,’ शुमरले भने ।

सिनेटर पिटर वेल्चले हर्मुज जलयोजकमाथिको नियन्त्रणका कारण इरानसँग अझै पनि शक्ति रहेको र यस द्वन्द्वले शासन परिवर्तन र इरानको मिसाइल तथा आणविक कार्यक्रम अन्त्य गर्ने जस्ता मुख्य उद्देश्यहरू प्राप्त गर्न नसकेको बताए । वेल्चले युद्धमा करिब १०० अर्ब डलर खर्च भएको अनुमान गर्दै यसको नतिजालाई असफलताको संज्ञा दिए ।

ट्रम्पले बिहीबार बढ्दो आलोचनाको प्रतिवाद गर्दै आफू तेहरानप्रति नरम भएको ठान्नेहरू डाहा गर्ने, खराब मान्छे वा मूर्ख भएको बताए ।

एक्सियोससँगको अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले आफूले थप कडा दबाब दिनुपर्थ्यो भन्ने धारणाप्रति पुनः असन्तुष्टि जनाउँदै जलयोजक बन्द भइरहँदा थप हप्ताहरूको बमबारीले के हासिल हुन्थ्यो र भनी प्रश्न गरे ।

‘यस प्रकारको कुराले विश्वव्यापी आर्थिक मन्दी निम्त्याउन सक्थ्यो,’ उनले भने ।