मे महिनामा चीनमा बढ्यो महँगी, चार वर्षयताकै उच्च

एजेन्सी । इरान युद्धका कारण कच्चा पदार्थको बढ्दो लागत र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) मा देखिएको लगानीको लहरले चीनको थोक मूल्य वृद्धिदर मे महिनामा चार वर्षयताकै उच्च विन्दुमा पुगेको छ ।

राष्ट्रिय तथ्यांक विभागले बुधबार सार्वजनिक गरेको विवरण अनुसार, मे महिनामा उत्पादक मूल्य सूचकांक (पीपीआई) अघिल्लो वर्षको तुलनामा ३.९ प्रतिशतले बढेको छ । यो सन् २०२२ जुलाई यताकै उच्च वृद्धि हो ।

अर्थशास्त्रीहरूले ३.८ प्रतिशतको वृद्धि हुने अनुमान गरेका थिए भने अप्रिलमा यो दर २.८ प्रतिशत मात्र थियो । यद्यपि, उपभोक्ता मुद्रास्फीति भने अनुमान गरिएभन्दा कम देखिएको छ ।

पश्चिम एसियामा जारी द्वन्द्वका कारण कच्चा पदार्थको मूल्य बढ्न थालेपछि गत मार्चदेखि चीनको थोक मूल्य पुनः बढ्न थालेको हो जसले अर्थतन्त्रलाई दशकौं लामो डिफ्लेसनको चक्रबाट बाहिर निकालेको छ । इरान युद्धले हर्मुजको जलयोजकबाट हुने ढुवानीमा अवरोध पुर्याउँदा ऊर्जा र कच्चा पदार्थको विश्वव्यापी प्रवाह प्रभावित भएको छ ।

मे महिनामा इन्धन र बिजुलीको मूल्य १० प्रतिशतले बढेको छ । यो अप्रिलमा ४.४ प्रतिशत मात्र थियो । त्यस्तै, गैर–धातुजन्य सामग्री र तारहरूको मूल्य २२ प्रतिशतले आकाशिएको छ ।

वस्तुहरूको बढ्दो लागत बाहेक एआई कम्प्युटिङको मागले गर्दा प्राविधिक उपकरण र सेमिकन्डक्टरको मूल्यमा समेत ठूलो दबाब बढेको छ । तथ्यांक विभागकी मुख्य तथ्यांकविद् डोङ लिजुआनका अनुसार, विद्युतीकरणतर्फको तीव्र झुकाव, एआईको बढ्दो प्रयोग र कम्प्युटिङको मागले गर्दा गैर–धातु, विद्युतीय मशिनरी र कम्प्युटर हार्डवेयरको मूल्य बढेको हो । तथ्यांक अनुसार गैर–धातु खानी क्षेत्रमा ३६.५ प्रतिशत र धातु प्रशोधनमा २४ प्रतिशतको वृद्धि देखिएको छ ।

अर्कोतर्फ, उपभोक्ता मूल्य सूचकांक (सीपीआई) मे महिनामा १.२ प्रतिशतले मात्र बढेको छ जुन अर्थशास्त्रीहरूले गरेको १.३ प्रतिशतको अनुमान भन्दा कम हो । अप्रिलको तुलनामा मे महिनाको उपभोक्ता मुद्रास्फीति ०.१ प्रतिशतले घटेको छ ।

तर, विश्वव्यापी इन्धन संकटका कारण उपभोक्ताका लागि पेट्रोलको मूल्यमा भने २३.५ प्रतिशतको भारी वृद्धि भएको छ । खाद्य र ऊर्जा बाहेकको मुख्य मुद्रास्फीति (कोर सीपीआई) मे महिनामा १.१ प्रतिशत रहेको छ भने खाद्य सामग्रीको मूल्य अघिल्लो वर्षको तुलनामा १.७ प्रतिशतले घटेको छ ।

आर्थिक विश्लेषकहरूका अनुसार आन्तरिक माग कमजोर भएका कारण ऊर्जाको मूल्य बढे पनि उपभोक्ता क्षेत्रमा मुद्रास्फीतिको दबाब खासै देखिएको छैन ।

यो तथ्यांक सार्वजनिक भएपछि चीनको सीएसआई ३०० सूचकाङ्क करिब १ प्रतिशत र हङकङको ह्याङ सेङ सूचकांक ०.८ प्रतिशतले घटेको छ ।

चीनले आफ्नो रणनीतिक तेल सञ्चिति र नवीकरणीय ऊर्जाको प्रयोग मार्फत ऊर्जा संकटको प्रभावलाई केही हदसम्म कम गर्न सफल भएको छ । इरान युद्ध सुरु भएदेखि चीनले कच्चा तेलको आयात २० प्रतिशतले घटाएर विश्वव्यापी तेलको मूल्य थप बढ्नबाट रोकेको तथ्यांकले देखाएको छ ।

अर्थशास्त्रीहरूले आपूर्तिमा आधारित यो मूल्यवृद्धिले कम्पनीहरूको नाफा घटाउने र घरायसी उपभोगको मागलाई थप सुस्त बनाउने चेतावनी दिएका छन् । चिनियाँ कारखानाहरू अहिले दुवैतर्फबाट मारमा परेका छन् । एकातिर उत्पादन लागत बढिरहेको छ भने अर्कोतिर कमजोर मागका कारण कम्पनीहरूले उपभोक्तासँग बढी मूल्य लिन सकिरहेका छैनन् ।

जबसम्म आन्तरिक मागमा सुधार आउँदैन, कारखानाहरूको नाफामा हुने यो संकुचन अझै बढ्दै जाने देखिन्छ ।

निर्यातको क्षेत्रमा भने चीनको प्रदर्शन अपेक्षाभन्दा राम्रो देखिएको छ । मे महिनामा चीनको निर्यात १९.४ प्रतिशतले बढेको छ जुन पछिल्लो तीन महिनाकै उच्च वृद्धि हो । नवीकरणीय ऊर्जा र एआईसँग सम्बन्धित वस्तुहरूको बढ्दो विश्वव्यापी मागले यसलाई ठूलो टेवा पुर्याएको हो । यद्यपि, चिनियाँ उपभोक्ताहरू अझै पनि खर्च गर्न डराइरहेका छन् र आफ्नो आम्दानी बचत गर्नमा बढी ध्यान दिइरहेका छन् ।

बजारमा राल्फ लरेन र एलभीएमएच जस्ता महँगा विलासी ब्रान्डहरूको आम्दानीमा केही सुधार देखिएको छ जसले उच्च वर्गको खर्च गर्ने क्षमता विस्तारै फर्किएको संकेत गर्छ । तर, अर्थशास्त्रीहरूले घरजग्गा कारोबारमा देखिएको मन्दी र रोजगारी बजारको नाजुक अवस्थाका कारण यो सुधार दिगो नहुन सक्ने चेतावनी दिएका छन् ।

समग्रमा, चीनको अर्थतन्त्र अहिले एकातिर बढ्दो उत्पादन लागत र अर्कोतिर कमजोर उपभोक्ता आत्मविश्वासको बीचमा संघर्ष गरिरहेको छ ।