अमेरिका–इरान युद्धविरामको अन्तिम घडी, अब के होला ?

एजेन्सी । विश्व यतिबेला एक गम्भीर मोडमा उभिएको छ । अमेरिका र इरानबीच जारी युद्धविरामको समयसीमा बुधबार मध्यरातमा समाप्त हुँदैछ ।

समय घर्किंदै जाँदा खाडी क्षेत्रमा युद्धको बादल मडारिन थालेको छ भने विश्वव्यापी ऊर्जा मानचित्रमा नाटकीय परिवर्तन देखिन थालेको छ ।

अमेरिकी जलसेनाको एउटा शक्तिशाली विमानवाहक समूह इरानतर्फ अघि बढिरहेको छ ।

यता इरानले अमेरिकी नाकाबन्दी र जहाज नियन्त्रणलाई समुद्री डकैतीको संज्ञा दिएको छ ।

राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानलाई चेतावनी दिँदै अहिलेसम्म कहिल्यै नदेखेको समस्या भोग्नुपर्ने बताएका छन् । यस तनावका बीच हर्मुज जलयोजक पूर्ण रूपमा बन्द प्रायः भएको छ जसका कारण विश्वको तेल आपूर्ति र सामुद्रिक यातायात ठप्प भएको छ ।

पाकिस्तानको राजधानी इस्लामाबादमा हुने भनिएको कूटनीतिक प्रयासहरू अहिले पूर्ण रूपमा विफल भएका छन् । वार्ता स्थलहरू सुनसान देखिन्छन् ।

तर, वाशिङटनको अधिकतम दबाबको नीतिबाट दिक्क भएका ५१ राष्ट्रहरूले एउटा नयाँ तेस्रो मार्गको खोजी गरेका छन् ।

फ्रान्स र बेलायतको नेतृत्वमा ५१ वटा देशहरूले एउटा छुट्टै रक्षात्मक मिसनको योजना बनाइरहेका छन् जसमा अमेरिकालाई समावेश गरिएको छैन । चीनका राष्ट्रपति सी चिनपिङले पनि यस कदमलाई समर्थन गर्ने संकेत दिएका छन् ।

यी देशहरूले वाशिङटनको कठोर नीतिभन्दा व्यापारिक प्रवाह र ऊर्जा सुरक्षालाई प्राथमिकता दिने स्पष्ट पारेका छन् । यसले अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिमा अमेरिका एक्लिँदै गएको संकेत गरेको छ ।

आन्तरिक रूपमा राष्ट्रपति ट्रम्पले शीतयुद्धकालीन डिफेन्स प्रोडक्सन एक्ट लागू गर्दै कोइला र ग्यास जस्ता ऊर्जा क्षेत्रलाई राष्ट्रियकरण गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएका छन् । बजारका अवरोधहरूलाई पन्छाउँदै ऊर्जा सुरक्षा सुनिश्चित गर्न ह्वाइट हाउसले यो कडा कदम चालेको हो ।

यसैबीच अमेरिकाका आन्तरिक मामिला मन्त्री डग बर्गमले चिनियाँ सौर्य प्यानलहरूलाई नयाँ ह्वावेको संज्ञा दिँदै त्यो राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि खतरा बताएका छन् ।

युरोपमा पनि ऊर्जा संकटले उग्र रूप लिएको छ । स्पेनको नियामक निकाय सीएनएमसीले अप्रिल २०२५ मा भएको देशव्यापी ब्ल्याकआउटको बारेमा ऐतिहासिक छानबिन सुरु गरेको छ ।

उक्त समयमा करिब ६ करोड मानिसहरू अन्धकारमा बस्न बाध्य भएका थिए । ठूला युटिलिटी कम्पनीहरू र बजार सञ्चालकहरूमाथि बजार व्यवस्थापनमा गम्भीर उल्लंघन गरेको आरोप लागेको छ र अब उनीहरूले कडा कानुनी कारबाहीको सामना गर्नुपर्ने भएको छ ।

अहिलेको यो घटनाक्रमले एउटा कुरा स्पष्ट पारेको छः खुला बजारद्वारा सञ्चालित ऊर्जाको युग अब समाप्त भएको छ । अब विश्व इनर्जी स्टेटक्राफ्ट अर्थात् ऊर्जालाई राजनीतिक र रणनीतिक हतियारका रूपमा प्रयोग गर्ने युगमा प्रवेश गरेको छ ।

बुधबार मध्यरातको समयसीमाले अमेरिका र इरानको भविष्य मात्र नभई विश्वको नयाँ आर्थिक र राजनीतिक व्यवस्थाको दिशा पनि तय गर्नेछ ।