हर्मुजको विकल्पमा लाल सागर उपयोग गर्न साउदी अरबको प्रस्ताव

एजेन्सी । पश्चिम एसियाको संकट बढ्दै जाँदा र इरानले हर्मुज जलयोजक बन्द गर्ने कार्य जारी राख्दा साउदी अरबले आफ्ना दीर्घकालीन तेल खरिदकर्ताहरूलाई अर्को विकल्प प्रस्ताव गरेको छ ।

हर्मुजमा भइरहेको अवरोधका बीच साउदी अधिराज्यले आफ्ना दीर्घकालीन खरिदकर्ताहरूलाई अप्रिल महिनाको कच्चा तेलको ढुवानी लाल सागरमा अवस्थित यान्बु बन्दरगाहबाट प्राप्त गर्ने विकल्प दिएको छ ।

यस योजनासँग परिचित व्यापारीहरूले बताए अनुसार, यान्बु रोज्ने ग्राहकहरूले आफ्नो मासिक कोटाको केही हिस्सा मात्र पाउनेछन् किनभने उक्त बन्दरगाहसम्म तेल पुर्याउने पाइपलाइनले पूर्ण मात्रामा तेल बोक्न सक्दैन ।

ब्लुमबर्गका अनुसार, अर्को विकल्प भनेको अझै पनि पर्सियाली खाडीबाट तेल लिनु हो तर जलयोजक बन्द रहेमा केही पनि नपाउने जोखिम रहन्छ ।

इरानले प्रभावकारी रूपमा जलयोजक बन्द गर्नुअघि विश्वको सबैभन्दा ठूलो तेल निर्यातक साउदी अरामकोले गत महिना ७२ लाख ब्यारेल तेल ढुवानी गरेको थियो जसमा अधिकांश हिस्सा खाडी क्षेत्रका रास तनुरा र जुयमाह टर्मिनलबाट पठाइएको थियो ।

साउदी अरबको लाल सागरतर्फ जाने दैनिक ५० लाख ब्यारल क्षमताको पाइपलाइनले वैकल्पिक मार्ग प्रदान गर्छ यद्यपि यान्बुको निर्यात क्षमता केही कम हुन सक्छ ।

साउदी अरबको अधिकांश तेल दीर्घकालीन सम्झौतामार्फत मुख्यतया एसियाली खरिदकर्ताहरूलाई बिक्री गरिन्छ । आपूर्तिमा देखिएको चिन्ताको प्रतिक्रियास्वरूप चीनको सिनोपेकले आफ्नो रिफाइनरी उत्पादन दर १० प्रतिशतले घटाएको छ भने जापानले आफ्नो राष्ट्रिय भण्डारबाट कच्चा तेल निकाल्न सुरु गरेको छ ।

यी विकल्पहरूले द्वन्द्व कति समयसम्म चल्छ र हर्मुज कहिले खुल्छ भन्ने अनिश्चिततालाई झल्काउँछन् ।

व्यापारीहरूले उल्लेख गरेअनुसार, युद्ध जारी रह्यो भने यान्बुबाट एसिया पठाइने तेल डेलिभर्ड बेसिसमा बिक्री हुन सक्छ जसमा ढुवानीको व्यवस्था अरामको आफैंले गर्नेछ । सामान्यतया ग्राहकहरूले आफैं ढुवानीको व्यवस्था गर्ने लोडिङ बेसिस प्रचलनमा हुन्छ । हाल यान्बुबाट अरब लाइट ग्रेडको तेल मात्र प्रस्ताव गरिएको छ ।

करिब तीन हप्ताअघि युद्ध सुरु भएदेखि अरामकोले यान्बुमार्फत ढुवानी बढाएको छ र असामान्य रूपमा स्पट मार्केट टेन्डरमार्फत कच्चा तेल प्रस्ताव गरेको छ । यद्यपि, सम्झौता भइसकेको आपूर्तिका लागि लाल सागर टर्मिनल प्रयोग गर्न प्रस्ताव गरिएको यो पहिलोपटक हो ।

केही युरोपेली रिफाइनरीहरूले पनि तेलको कोटामा कटौतीको सामना गरिरहेका छन् । एक प्रमुख रिफाइनरीले अर्को महिनाका लागि कुनै पनि तेल प्राप्त नभएको रिपोर्ट गरेको छ भने अर्कोलाई माग गरेभन्दा कम तेल छुट्याइएको छ ।