अमेरिकी निर्वाचनमा चीनले हस्तक्षेप गरेको ट्रम्पको आरोप, द्विदेशीय सम्बन्धमा नयाँ संकट आउन सक्ने

एजेन्सी । चीनले अमेरिकी निर्वाचनमा हस्तक्षेप गरेको भनी अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले पुनः लगाएको आरोपले चिनियाँ नेता सी चिनपिङसँगको उनको कमजोर युद्धविरामलाई थप जटिल बनाउन सक्छ ।

यो आरोप वाशिङटनमा हुने तय भएको शिखर सम्मेलनभन्दा मात्र दुई महिना अगाडि आएको छ । नोभेम्बरमा हुने संसद्को निर्वाचनमा रिपब्लिकनहरूले कठिन चुनौती सामना गरिरहेका बेला बिहीबार अमेरिकी राष्ट्रपतिले मतदान प्रणाली र निर्वाचन प्रशासनबारे आफ्ना पुराना गुनासोहरूलाई फेरि उठाएका छन् ।

उनका टिप्पणीहरू मुख्यतया चीनमा केन्द्रित थिए र चीनले लाखौं अमेरिकी मतदाताहरूको डेटा अवैध रूपमा प्राप्त गरेको दाबी उनले गरे । त्यसलाई बेइजिङले पहिले नै अस्वीकार गरिसकेको छ ।

ट्रम्पले भने, ‘यो डेटाको क्षतिले निर्वाचन सुरक्षामा अभूतपूर्व दुःस्वप्न निम्त्याएको छ ।’ चीनको विदेश मन्त्रालयले यसबारे तुरुन्तै कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन तर वाशिङटनस्थित चिनियाँ दूतावासका प्रवक्ता ल्यू चाङले चीनले अमेरिकी राष्ट्रपति निर्वाचनमा कहिल्यै हस्तक्षेप नगरेको र भविष्यमा पनि नगर्ने स्पष्ट पारेका छन् ।

सी चिनपिङसँग आफ्नो न्यानो व्यक्तिगत सम्बन्ध रहेको दाबी गरिरहने ट्रम्प कतिपय अवस्थामा चीनको प्रयासबाट व्यक्तिगत रूपमा पीडित भएको जस्तो देखिए । उनले भने, ‘चिनियाँ सरकार म अर्को चुनावमा हारोस् भन्ने चाहन्थ्यो किनभने उनीहरूलाई थाहा थियो कि म उनीहरूका रणनीतिका बारेमा जानकार छु ।’

एक दुर्लभ प्राइम–टाइम सम्बोधनमा गरिएका यी टिप्पणीहरू बेइजिङप्रति ट्रम्पको हालैको सम्मानजनक व्यवहारभन्दा निकै फरक थिए । चीनलाई वाशिङटनले आफ्नो सबैभन्दा ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धी मान्छ । यस भाषणले विश्वका दुई ठूला अर्थतन्त्रहरू बीचको व्यापार युद्धलाई रोकेको सावधानीपूर्वक निर्माण गरिएको युद्धविरामलाई पनि बिथोल्न सक्छ ।

ह्वाइट हाउसले यस भाषणले अमेरिका–चीन सम्बन्धमा पार्ने प्रभावका बारेमा कुनै टिप्पणी गरेको छैन । सन् २०२५ मा चीनमाथि उच्च भन्सार शुल्क लगाएपछि बेइजिङले दुर्लभ खनिज पदार्थ (रेयर अर्थ) को निर्यातमा लगाउन सक्ने सम्भावित प्रतिबन्धले अमेरिकी उत्पादन क्षेत्रमा असर पर्ने डरले गत अक्टोबरमा ट्रम्प केही पछि हटेका थिए ।

सी चिनपिङले मे महिनामा ट्रम्पलाई भव्य राजकीय भ्रमणमा स्वागत गरेका थिए जसमा ट्रम्पले ताइवान सम्बन्धी विवादहरूलाई कम महत्त्व दिएका थिए र सीलाई आफ्नो मित्र भनेका थिए । ट्रम्पले सीलाई सेप्टेम्बर २४ मा वाशिङटन भ्रमणको निमन्त्रणा दिएका छन् र उनी नोभेम्बरमा चीनको शेन्जेनमा हुने एसिया–प्रशान्त आर्थिक सहयोग (एपेक) शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुने विचार गरिरहेका छन् ।

तर, चीनले सीको वाशिङटन भ्रमणको अझै पुष्टि गरेको छैन । बेइजिङले निजी रूपमा ट्रम्प प्रशासनलाई दुई नेताबीचको भविष्यका भेटघाटहरू सकारात्मक सम्बन्ध कायम राख्ने कुरामा निर्भर रहने बताएको छ ।

चिनियाँ अधिकारीहरूको प्रारम्भिक बुझाइअनुसार, ट्रम्पको यो भाषण चीनप्रतिको नीति परिवर्तन गर्न नभई आन्तरिक राजनीतिक उद्देश्य पूरा गर्नका लागि गरिएको थियो । ह्वाइट हाउसको ईस्ट रूमबाट गरिएको २५ मिनेटको सम्बोधनमा बेइजिङलाई दण्ड दिने कुनै स्पष्ट आह्वान नगरिएकाले बेइजिङको प्रतिक्रिया केही नरम हुन सक्छ ।

यो ट्रम्पले निर्वाचन हस्तक्षेपका बारेमा चीनमाथि लगाएको पहिलो आरोप भने होइन । उनले यसअघि पनि यस्ता दाबीहरू गर्दै आएका छन् । तर, सन् २०२१ को एक अमेरिकी गुप्तचर प्रतिवेदनले चीन लगायत कुनै पनि विदेशी पक्षले निर्वाचनको कुनै पनि प्राविधिक पक्षमा परिवर्तन गर्ने प्रयास गरेको कुनै संकेत फेला पारेको थिएन ।

ट्रम्पले आफ्नो भाषणमा निर्वाचन सुरक्षाका कमजोरीहरूबारे आफूलाई समयमै जानकारी नगराएको भन्दै नाम नखुलाइएका डीप स्टेट कर्मचारीहरूलाई दोष दिए ।

यस भाषणपछि ट्रम्प प्रशासनले चीनविरुद्ध कुनै ठोस कारबाही गर्छ कि गर्दैन भन्ने अझै स्पष्ट छैन यद्यपि राष्ट्रपतिले कानून प्रवर्तन निकायहरूलाई अनुसन्धान गर्न निर्देशन दिएका छन् । ह्वाइट हाउसको राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्की पूर्व वरिष्ठ निर्देशक मीरा र्याप–हूपरका अनुसार ट्रम्पले संसद्लाई मतदानमा पहुँच प्रतिबन्ध गर्ने कानून पारित गर्न दबाब दिन चीनको हस्तक्षेपबारे झूटो दाबी प्रयोग गरिरहेका छन् ।

सी चिनपिङसँगको उनको सम्बन्ध र सेप्टेम्बरको प्रस्तावित भ्रमणले यो नयाँ तनावलाई थेग्न सक्ने उनले विश्वास गरेका हुन सक्छन् ।