एआईमा १० खर्ब डलरको दौडले विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा महाचक्र ल्याउँदै

एजेन्सी । डीबीएस बैंकका अनुसार, वार्षिक १० खर्ब डलरभन्दा बढीको कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) क्षेत्रको दौडले चिप्सभन्दा बाहिर ऊर्जा, पूर्वाधार, नेटवर्किङ हार्डवेयर र नयाँ सुरक्षित सम्पत्ति वर्गसम्म पुग्ने गरी व्यापक ‘पुँजीगत खर्च महाचक्र’ लाई गुपचुप रूपमा बढावा दिइरहेको छ ।

हाल विश्वव्यापी बजारलाई दुईवटा लगानीका इन्जिनहरूले आकार दिइरहेका छन् : पहिलो विशाल एआई पुँजीगत खर्च र अर्को त्यसकै समानान्तर रूपमा भइरहेको ऊर्जा क्षेत्रको विस्तार ।

डीबीएस बैंकले उल्लेख गरेअनुसार, गुगल, अमेजन, मेटा र माइक्रोसफ्ट जस्ता प्राविधिक दिग्गजहरूको संयुक्त पुँजीगत खर्च च्याटजिपिटी सार्वजनिक भएयता करिब २०० प्रतिशतले बढेको छ ।

सन् २०२६ सम्ममा यी कम्पनीहरूको खर्च गर्ने लक्ष्य ७२५ अर्ब डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ । यो सन् २०२५ को तुलनामा झन्डै दोब्बर हो । व्यावसायिक क्लाउड मागका अतिरिक्त विभिन्न देशका सरकारहरूले पनि एआई पूर्वाधार र सेमिकन्डक्टर क्षमतालाई रणनीतिक राष्ट्रिय सम्पत्तिको रूपमा व्यवहार गर्दै ‘सार्वभौम एआई’ निर्माणमा प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन् ।

म्याकिन्सेको अनुमान अनुसार, सन् २०३० सम्ममा सार्वभौम एआईको बजार ५०० देखि ६०० अर्ब डलर पुग्नेछ ।

डीबीएस बैंकका प्रमुख लगानी अधिकृत हाउ वे फुकका अनुसार, विश्व अहिले ‘बचतको अधिकता’ को शासनबाट बाहिर निस्केर ‘विशाल पुँजीगत खर्चको उछाल’ तर्फ अघि बढिरहेको छ । एआईप्रतिको उत्साहले सेयर बजारका लगानीकर्ताहरूलाई दौडमा सहभागी गराए पनि मुद्रास्फीतिको जोखिमलाई भने बजारले अझै कम आकलन गरिरहेको छ ।

उनको विश्लेषणमा एआईको पुँजीगत खर्च चक्र अझै लामो समय चल्ने र यसले कम्पनीहरूको आम्दानीलाई थप उचाइमा पुर्याउने सम्भावना बलियो छ । तर, इरान युद्धको सहज अन्त्य र तेलको मूल्य घट्ने अपेक्षाका बीच बजारमा देखिन सक्ने नकारात्मक जोखिमहरूलाई लगानीकर्ताले सावधानीपूर्वक नियाल्नुपर्ने हुन्छ ।

यो एआई निर्माण प्रक्रिया केवल सेमिकन्डक्टर वा चिप्सको कथा मात्र नभई हार्डवेयर, पूर्वाधार र ऊर्जा सेवाहरूमा रहेको ‘पिक एन्ड सवेल’ अवसर पनि हो । सेमिकन्डक्टर निर्माता र डिजाइनरहरू अहिले एआई युगका प्राथमिक द्वारपाल बनेका छन् जसले डेटा सेन्टरको कुल खर्चको करिब ६० प्रतिशत हिस्सा ओगटेका छन् ।

विश्व सेमिकन्डक्टर व्यापार तथ्यांक अनुसार सन् २०२६ सम्ममा यो बजार ९७५ अर्ब डलर पुग्ने मार्गमा छ जसमा हाई–ब्यान्डविथ मेमोरीको माग उच्च रहनेछ । टीएसएमसी जस्ता फाउन्ड्रीहरूमार्फत प्रवाहित हुने यो पुँजीले क्लाउड दिग्गजहरूलाई व्यक्तिगत जीपीयूबाट विशाल एआई सुपरकम्प्युटरहरू निर्माण गर्न मद्दत गरिरहेको छ ।

डेटाको अवरोध हटाउनका लागि कम्पनीहरूले उच्च गतिको इथरनेट र इन्फिनिब्यान्ड नेटवर्किङमा ठूलो लगानी गरिरहेका छन् जसले गर्दा नेटवर्किङ र विशेष हार्डवेयर क्षेत्रहरू प्रमुख विजेताको रूपमा उदय भइरहेका छन् ।

एआईको यो दौड ऊर्जा क्षेत्रको महाचक्रसँग अभिन्न रूपमा जोडिएको छ जुन विगतका वर्षहरूमा भएको कम लगानी र ऊर्जा सुरक्षाको नयाँ चासोका कारण सिर्जना भएको हो । वातावरणीय र सामाजिक दबाबका कारण तेल उत्पादकहरूले उत्पादन बढाउनुभन्दा लाभांश वितरणमा जोड दिँदा तेलको मौज्दात घटेको छ जसले गर्दा भूराजनीतिक जोखिम बढ्दै जाँदा लगानीकर्ताले आफ्नो रणनीति बदल्न बाध्य भएका छन् ।

हाल तेल र ग्यास क्षेत्रको ९० प्रतिशत खर्च पुरानै क्षेत्रको उत्पादन जोगाउन प्रयोग भइरहेको छ भने नयाँ क्षेत्रको खोजीमा मात्र १० प्रतिशत खर्च भइरहेको छ । डीबीएसले यसलाई सिधै एआईसँग जोड्दै डेटा सेन्टर निर्माणका कारण बिजुलीको माग ह्वात्तै बढ्ने र यसले परम्परागत हाइड्रोकार्बनका साथै नवीकरणीय ऊर्जा, भण्डारण, ग्रिड नेटवर्क र आणविक ऊर्जालाई समेत टेवा पुग्ने तर्क गरेको छ ।
एआईको शस्त्र दौड, युद्धका कारण सिर्जना भएको ऊर्जा संकट र चीनको मुद्रा संकुचनबाट बहिर्गमनले संरचनात्मक रूपमा उच्च मुद्रास्फीति र केन्द्रीय बैंकहरूको कडा नीतिको फिर्ती गराएको छ । प्रतिवेदनका अनुसार, इलेक्ट्रोनिक उपकरणहरूको उत्पादन मूल्य सन् २०२० यता ३७ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको छ भने डाटा सेन्टर निर्माणले बिजुलीको मूल्य बढाउन मद्दत गरेको छ ।

यसैबीच अमेरिकी वित्त घाटा र इरान युद्धको १ खर्ब डलरभन्दा बढीको अनुमानित लागतले मुद्रास्फीतिको जोखिम बढाएको छ जसलाई लगानीकर्ताहरूले पर्याप्त ध्यान दिएका छैनन् । परम्परागत रूपमा प्रयोग गरिने ६० प्रतिशत सेयर र ४० प्रतिशत ऋणपत्रको लगानी ढाँचा अहिले जोखिममा छ किनभने यी दुवैबीचको सम्बन्ध बढेको छ जसले विविधीकरणको फाइदा घटाएको छ ।

यस्तो वातावरणमा डीबीएसले लगानीकर्ताहरूलाई विविधीकरणमा जोड दिन र ‘बार्बेल’ रणनीति अपनाउन सुझाव दिएको छ । यस अन्तर्गत एआईको फाइदा लिन प्रविधि क्षेत्रमा बढी लगानी राख्ने र मुद्रास्फीति तथा उतारचढाव व्यवस्थापन गर्न सुन, कमोडिटी र चीनको ए–सेयर जस्ता ‘नयाँ सुरक्षित सम्पत्ति’हरू थप्ने उल्लेख छ ।

आगामी त्रैमासिकहरूका लागि डीबीएस सेयर बजारमा उत्साहित देखिए पनि लगानी गर्दा एआईसँग जोडिएका बलिया कम्पनीहरू र ऊर्जाको उच्च लागतबाट कम प्रभावित हुने क्षेत्रहरू छनोट गर्न सल्लाह दिएको छ । केन्द्रीय बैंकहरूले मुद्रास्फीतिको चापका कारण ब्याजदर घटाउन हिचकिचाउने र सतर्क रहने हुँदा सुन र कमोडिटीको प्रयोग गरी लगानीको विविधीकरण पुनर्निर्माण गर्नु नै अहिलेको एआई शस्त्र दौडको युगमा उचित हुने देखिन्छ ।