इरान सम्झौतासँगै हर्मुजमा जहाज आवागमनको जोखिम घट्यो

एजेन्सी । अमेरिका र इरानबीच भएको पछिल्लो सम्झौतापछि विश्वको सबैभन्दा संवेदनशील सामुद्रिक मार्ग स्ट्रेट अफ हर्मुज भएर आवतजावत गर्ने जहाजहरूका लागि जोखिमको स्तर केही घटेको छ ।

अमेरिकाको नेतृत्वमा रहेको जलसैनिक गठबन्धनले यस हप्ता ढुवानीकर्ताहरूलाई जारी गरेको एक सूचना अनुसार हर्मुज जलमार्गमा सुरक्षाको अवस्थामा केही सुधार देखिएको हो ।

बहराइनमा मुख्यालय रहेको र पश्चिम एसियामा मित्रराष्ट्रका जलसेना तथा व्यापारिक जहाजहरूबीच समन्वय गर्ने संस्था जोइन्ट म्यारिटाइम इन्फर्मेसन सेन्टरले मंगलबार एक प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै खतराको स्तरलाई गम्भीरबाट घटाएर सन्तोषजनकमा झारेको छ ।

खतराको स्तर घटाइए तापनि ढुवानीकर्ताहरूलाई अझै पनि पूर्ण रूपमा ढुक्क नहुन र सचेत रहन चेतावनी दिइएको छ ।

जेएमआइसीले आफ्नो सूचनामा यो जलमार्ग पार गर्दा अझै पनि आक्रमणको बलियो सम्भावना रहेको र समुद्रमा बिछ्याइएका विद्युतीय सुरुङहरू अझै ठूलो चुनौतीका रूपमा रहेकाले सावधानी अपनाउन आग्रह गरेको छ ।

अमेरिका र इरानबीचको नयाँ कार्यदिशा सार्वजनिक भएपछि इरानको रिभोलुसनरी गार्डको व्यवहारमा पहिलेको तुलनामा कम आक्रामक र स्थिर देखिएको छ । हाल अमेरिकी जलसेनाले यस क्षेत्रमा सुरक्षा र स्थिरताका लागि निरन्तर निगरानी गरिरहेको बताइएको छ ।

सम्झौताको घोषणा भए पनि हर्मुज जलमार्गबाट हुने तेल ट्यांकरहरूको चापमा भने तत्कालै ठूलो वृद्धि देखिएको छैन ।

केप्लरले उपलब्ध गराएको तथ्यांक अनुसार मंगलबार जम्मा १३ वटा व्यापारिक जहाजले मात्र यो मार्ग प्रयोग गरेका थिए जसमा ६ वटा ट्यांकर थिए ।

युद्ध सुरु हुनुअघि यस जलमार्गबाट दैनिक १०० भन्दा बढी जहाजहरू ओहोरदोहोर गर्ने गर्थे । जेएमआइसीका अनुसार, हालको यातायात अवस्था अझै पनि युद्धपूर्वको तुलनामा निकै न्यून रहेको छ ।

गत जुन ४ सम्म हर्मुजको सुरक्षा अवस्थालाई अत्यन्तै संवेदनशील मानिएको थियो । त्यो खतराको उच्चतम तह हो । तेल ट्यांकर कम्पनी फ्रन्टलाइनका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत लार्स बारस्टाडले केही समयअघि मात्रै धेरैजसो कम्पनीहरूले खतराको स्तर नघटेसम्म यो बाटो प्रयोग नगर्ने बताएका थिए ।

उनले सुरक्षाको रातो संकेत सुन्तला वा पहेंलो रंगमा नबदलिउन्जेल जहाजधनीहरूले जोखिम मोल्न नचाहने उल्लेख गरेका थिए । यो अहिलेको मूल्यांकनले केही सहज बनाएको छ ।

अमेरिका–इरान सम्झौताले हर्मुज जलमार्गलाई व्यापारिक जहाजका लागि पूर्ण रूपमा खुला गर्ने र इरानमाथिको अमेरिकी जलसैनिक नाकाबन्दी हटाउने लक्ष्य राखेको छ । गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि सुरु भएको यस द्वन्द्वले विश्वकै प्रमुख तेल आपूर्ति मार्गलाई ठप्प बनाएको थियो ।

यसले इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो तेल आपूर्ति अवरोध सिर्जना गरेको थियो किनभने युद्धअघि विश्वको कुल तेल आपूर्तिको झन्डै २० प्रतिशत यही मार्गबाट हुने गर्थ्यो ।

यसैबीच अन्तर्राष्ट्रिय सिपिङ ट्रेड ग्रुप बिम्कोले भने हर्मुजमा यातायात पुरानै लयमा फर्कनका लागि अमेरिका र इरान दुवैबाट अझै बढी विश्वसनीय प्रतिबद्धता आवश्यक रहेको बताएको छ । बिम्कोका सुरक्षा प्रमुख ज्याकब लार्सनले विगतका अनुभव र सम्झौताको विस्तृत विवरण नआइसकेका कारण अहिले नै जहाज पठाउनु अझै पनि जोखिमपूर्ण हुन सक्ने धारणा राखेका छन् ।

उनले विशेषगरी जलमार्गमा बिछ्याइएका खानीहरूको डर अझै कायम रहेकाले खानीमुक्त मार्गहरू सुनिश्चित नभएसम्म ढुवानी क्षेत्रमा अन्योल कायमै रहने प्रस्ट पारेका छन् ।