छोटो अवधिमै माइक्रोन कम्पनीको मार्केट भ्याल्यु १० खर्ब डलर पुग्यो

एजेन्सी । यसै हप्ता विश्व सेयर बजारमा एक अभूतपूर्व रेकर्ड कायम भएको छ ।

मेमोरी चिप निर्माता कम्पनी माइक्रोनको बजार पुँजीकरण १० खर्ब डलर नाघेको छ ।

आधा ट्रिलियनबाट एक ट्रिलियन डलरको यात्रा मात्र ४८ कारोबार दिनमा पूरा गरेर माइक्रोनले कर्पोरेट इतिहासमै सबैभन्दा छिटो वृद्धि हुने कम्पनीको कीर्तिमान बनाएको छ ।

एक वर्षमा १ हजार प्रतिशतभन्दा बढीले वृद्धि भएको यस कम्पनीको सेयर मूल्य हाल ९२८ डलरको हाराहारीमा पुगेको छ । तर, यो वृद्धि अंकको खेल मात्र होइन । यसले एआई क्रान्तिको यस्तो पाटोलाई उजागर गरेको छ जसमा विश्वको ध्यान कमै जाने गरेको थियो ।

धेरैलाई लाग्न सक्छ एआईको संसार शक्तिशाली प्रोसेसर (जस्तै एनभिडियाका चिप्स) मा निर्भर छ । तर, वास्तविकता अलि फरक छ । एआई प्रोसेसिङ पावरले मात्र चल्दैन । यसलाई प्रोसेसरसम्म तथ्यांक पुर्याउने गतिको पनि उत्तिकै आवश्यकता पर्छ ।

यसलाई प्रविधिको भाषामा मेमोरी वाल भनिन्छ । विश्वको सबैभन्दा उन्नत चिप पनि हाई–ब्यान्डविथ मेमोरी बिना भोको रहन्छ । विश्वमा यस्तो मेमोरी ठूलो मात्रामा बनाउने केवल तीनवटा कम्पनी छन् ।

दक्षिण कोरियाको एसके हाइनिक्सको बजार हिस्सा ६० प्रतिशत छ भने बाँकी हिस्सा माइक्रोन र सामसङको छ । हालै माइक्रोनले यो दौडमा सामसङलाई पछि पारेको छ ।

एआई निर्माणको क्षेत्रमा अहिले यस्तो अवस्था छ कि माइक्रोनले सन् २०२६ को अन्त्यसम्म उत्पादन गर्ने प्रत्येक युनिट मेमोरी पहिले नै बिक्री भइसकेको छ । ठूला प्रविधि कम्पनीहरूले वर्षौं अगाडि नै बाध्यकारी सम्झौतामार्फत यी मेमोरीहरू सुरक्षित गरिसकेका छन् ।

यसको अर्थ, कुनै कम्पनीले आज बजारमा गएर एआई चिप किन्न खोज्यो भने पनि उसले काम सुरु गर्न सक्दैन किनकि उसले वर्षौं अगाडि नै मेमोरी बुक गरेको छैन ।

माइक्रोनको भविष्यलाई लिएर बजारमा दुईवटा धार देखिएका छन् । एक ठूलो बैंकले माइक्रोनको सेयर मूल्य १६ सय २५ डलर पुग्ने लक्ष्य राखेको छ भने अन्य विश्लेषकहरूले यसलाई ५५५ डलर (वर्तमान मूल्यभन्दा ४० प्रतिशत कम) मा सीमित राखेका छन् ।

प्रश्न एउटै छ— के मेमोरी अब प्रोसेसर जस्तै स्थायी पूर्वाधार हो वा यो पुरानै बूम र बस्ट चक्रमा चल्ने व्यापारिक वस्तु मात्रै हो ?
तर, चिप र मेमोरी भन्दा पनि गहिरो अर्को एउटा बाधा छ जसलाई पैसाले तुरुन्तै हल गर्न सक्दैन । त्यो हो, ऊर्जा ।

एउटा आधुनिक चिप कारखाना दुई वर्षमा तयार हुन सक्छ तर एउटा ठूलो विद्युतीय ग्रिड वा प्रसारण लाइन बनाउन ५ देखि ८ वर्ष लाग्छ । अमेरिकामा सन् २०२६ का लागि योजना गरिएका झण्डै आधा डेटा सेन्टरहरू रद्द हुने वा ढिलाइ हुने अवस्थामा छन् ।

यसको कारण पुँजी वा चिपको अभाव होइन, बरु ती डेटा सेन्टर चलाउन आवश्यक पर्ने बिजुलीको अभाव हो ।

बिजुली ग्रिड रातारात निर्माण गर्न सकिँदैन । तपाईंसँग जतिसुकै पैसा भए पनि तपाईंले बिजुली तब मात्र पाउनुहुन्छ जब तपाईंले वर्षौंपहिले त्यसको कोटा सुरक्षित गर्नुभएको थियो ।

एआई अर्थतन्त्रको यो कथा एउटा मेमोरी कम्पनीको मात्र होइन । यो त एउटा यस्तो वास्तविकताको खोजी हो जहाँ सबैभन्दा दुर्लभ कुरा बुद्धिमत्ता वा चिप नभई ती मशिनहरू चलाउनका लागि आवश्यक पर्ने बिजुली र त्यो बिजुली पाउने अधिकार हो ।

अहिलेको विश्वमा चिप, मेमोरी, खनिज र डलर यी सबै एउटै कुरामा निर्भर छन् । ऊर्जाको गेटमा कसले प्रवेश पाउँछ ?