एजेन्सी । बेलायतले प्रतिबन्धको एउटा विशेष प्रावधान अन्तर्गत रुसी कच्चा तेलबाट विदेशमा प्रशोधन गरिएको डिजेल र हवाई इन्धन आयात गर्न अनुमति दिने भएको छ ।
पश्चिम एसियामा चलिरहेको द्वन्द्वका कारण इन्धनको मूल्य बढ्दा र एयरलाइन्स तथा सर्वसाधारणमा दबाब थपिँदा यो प्रतिबन्ध खुकुलो पारिएको हो ।
यो कदम अमेरिकाको यस्तै किसिमको निर्णयपछि आएको हो । उसले सोमबार इरान द्वन्द्व र हर्मुज जलयोजक बन्द भएका कारण आपूर्तिमा आएको अवरोधबाट प्रभावित ऊर्जा–जोखिमपूर्ण देशहरूलाई सहयोग गर्न समुद्री मार्गबाट आउने रुसी तेल खरिद गर्न अनुमति दिँदै प्रतिबन्धको छुटलाई लम्ब्याएको थियो ।
छुट अवधि लम्ब्याउने अमेरिकी निर्णयका आलोचकहरूले यसले क्रेमलिनलाई थप पैसा कमाउन र निर्दोष मानिसहरू मार्न युक्रेनमा भइरहेको युद्धमा लगानी गर्न अनुमति दिएको बताएका छन् ।
मंगलबार ब्रेन्ट क्रुड प्रति ब्यारल ११० डलरको हाराहारीमा कारोबार भइरहेको थियो जुन हालैको उच्च मूल्य नजिक हो । यसले जलयोजक मार्फत हुने आपूर्ति प्रवाहमा अवरोध पुग्ने चिन्तालाई झल्काउँछ ।
बढ्दो इन्धन लागतले विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा असर पारेको छ । हालैका महिनाहरूमा हवाई इन्धनको मूल्यमा भएको वृद्धिले एयरलाइन्सहरूलाई मर्कामा पारेको छ । त्यसको सञ्चालन खर्चको एक चौथाइ भाग इन्धनले ओगटेको हुन्छ ।
विश्वभरका विमान सेवा प्रदायकहरूले भाडा वृद्धि, क्षमता कटौती र आम्दानी घट्ने चेतावनी दिएर यसको प्रतिक्रिया दिएका छन् ।
उच्च इन्धन लागतले बेलायतमा जीवनयापनको लागतमा पनि व्यापक दबाब थपेको छ जसलाई सरकारले महँगी र ऊर्जाको सुलभता सम्बन्धी चिन्ताहरूसँग जुधिरहेका बेला कम गर्ने प्रयास गरिरहेको छ ।
मंगलबार प्रकाशित आधिकारिक तथ्यांकले बेलायतको श्रम बजार सुस्त हुँदै गएको संकेत पनि गरेको छ । इरान युद्धले आर्थिक परिदृश्यमा असर पार्दा रोजगारी र रिक्त पदहरू घटेका छन् ।
मंगलबार जारी गरिएको अनुमति पत्रले तेस्रो देशहरूमा प्रशोधन गरिएका इन्धनहरूलाई छुट दिन्छ तर यसमा कम्पनीहरूका लागि अभिलेख राख्नुपर्ने जस्ता शर्तहरू समावेश छन् ।
नयाँ नियमहरू बुधबारदेखि लागू हुनेछन् र यी अनिश्चित कालका लागि रहनेछन् । यद्यपि, सरकारले सूचनामा भने अनुसार यसको समय–समयमा समीक्षा गरिनेछ र संशोधन वा खारेज गर्न सकिनेछ ।
युक्रेनमाथि आक्रमण गरेदेखि पश्चिमी प्रतिबन्धहरूले मस्कोको ऊर्जा आम्दानीमा रोक लगाउने प्रयास गरेका छन् तर रुसी कच्चा तेल प्रायः मध्यस्थकर्ताहरू मार्फत विश्वव्यापी बजारमा गइरहेकै छ ।
ठूलो परिमाणमा तेल भारत र टर्की जस्ता देशहरूमा पठाइन्छ जहाँ यसलाई प्रशोधन गरी पुनः निर्यात गरिन्छ । सामान्य व्यापारिक नियमहरू अन्तर्गत प्रशोधित उत्पादनहरूलाई रुसी मूलको मानिँदैन जसले प्रतिबन्ध कार्यान्वयनलाई जटिल बनाउँछ ।
यसका अतिरिक्त बेलायतले मंगलबार रुसको सखालिन–२ र यामल परियोजनाहरूबाट हुने तरल प्राकृतिक ग्यासको समुद्री ढुवानी, वित्तपोषण र ब्रोकिङ लगायतका सम्बन्धित सेवाहरूका लागि रुस प्रतिबन्ध नियमहरू अन्तर्गत आगामी जनवरी १ सम्मका लागि समय–सीमित लाइसेन्स जारी गरेको छ ।
रुसको सुदूर पूर्वमा रहेको सखालिन–२ र आर्कटिकमा रहेको यामल एलएनजी देशका सबैभन्दा ठूला ग्यास निर्यात परियोजनाहरू मध्येका हुन् ।
जापानको ताइयो आयलले मे महिनाको सुरुमा खाडीको आपूर्तिमा आएको अवरोधको विकल्प खोज्ने क्रममा आफ्नो रिफाइनरीले रुसको सखालिन–२ परियोजनाबाट तेल प्राप्त गर्न लागेको बताएको थियो ।
प्रतिक्रिया