इरानले रिपोर्ट गरिएभन्दा बढी अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूमा आक्रमण गरेको वाशिङटन पोस्टको दाबी

एजेन्सी । वाशिङटन पोस्टले गरेको स्याटेलाइट तस्बिरहरूको विश्लेषणका अनुसार, युद्ध सुरु भएदेखि इरानी हवाई आक्रमणले मध्यपूर्वका अमेरिकी सैन्य स्थलहरूमा कम्तीमा २२८ संरचना वा उपकरणहरूमा क्षति पुर्याएको वा नष्ट गरेको छ ।

यसमा ह्यांगर, ब्यारेक, इन्धन डिपो, विमान र मुख्य रेडार, सञ्चार र वायु रक्षा उपकरणहरू परेका छन् । क्षतिको यो मात्रा अमेरिकी सरकारले सार्वजनिक रूपमा स्वीकार गरेको वा यसअघि रिपोर्ट गरिएको भन्दा धेरै बढी छ ।

हवाई आक्रमणको खतराले यस क्षेत्रका केही अमेरिकी आधार शिविरहरूलाई सामान्य स्तरमा कर्मचारी राख्न निकै खतरनाक बनायो र कमान्डरहरूले युद्धको सुरुमै यी स्थलहरूबाट अधिकांश कर्मचारीहरूलाई इरानी मारको दायरा भन्दा बाहिर सारेका थिए भनेर अधिकारीहरूले बताएका छन् ।

फेब्रुअरी २८ मा युद्ध सुरु भएदेखि यस क्षेत्रका अमेरिकी केन्द्रहरूमा भएका आक्रमणमा सातजना सेवाकर्मीहरूको मृत्यु भएको छ । ६ जना कुवेतमा र एकजना साउदी अरबमा मरेका हुन् । अप्रिलको अन्त्यसम्ममा ४०० भन्दा बढी सैनिकहरू घाइते भएका छन् भनेर अमेरिकी सेनाले बताएको छ ।

घाइते भएकामध्ये अधिकांश केही दिनमै ड्युटीमा फर्किए पनि कम्तीमा १२ जनाले गम्भीर चोटपटक भोगेका थिए । विषयको संवेदनशीलताका कारण नाम नबताउने सर्तमा कुरा गरेका अमेरिकी अधिकारीहरूले यो जानकारी दिएका हुन् ।

हाल पश्चिम एसियाको स्याटेलाइट तस्बिर प्राप्त गर्न असामान्य रूपमा गाह्रो छ । दुई ठूला व्यावसायिक प्रदायकहरू भान्टर र प्लानेटले उनीहरूको सबैभन्दा ठूलो ग्राहक अमेरिकी सरकारको अनुरोधलाई स्वीकार गर्दै युद्ध जारी रहेसम्म यस क्षेत्रका तस्बिरहरूको प्रकाशनलाई सीमित गर्ने, ढिलाइ गर्ने वा अनिश्चितकालका लागि रोक्ने निर्णय गरेका छन् । यसले गर्दा इरानको जवाफी हमलाको आकलन गर्न गाह्रो वा असम्भव भएको छ । यी प्रतिबन्धहरू युद्ध सुरु भएको दुई हप्ता नपुग्दै सुरु भएका थिए ।

यद्यपि, इरानी सरकारसँग सम्बद्ध समाचार एजेन्सीहरूले भने सुरुदेखि नै नियमित रूपमा आफ्ना सामाजिक सञ्जाल खाताहरूमा उच्च–रिजोलुसनका स्याटेलाइट तस्बिरहरू प्रकाशित गर्दै आएका छन् जसले अमेरिकी स्थलहरूमा भएको क्षतिलाई प्रमाणित गर्ने दाबी गरेका छन् ।

यस परीक्षणका लागि, जुन यस क्षेत्रका अमेरिकी केन्द्रहरूमा भएको क्षतिको पहिलो व्यापक सार्वजनिक विवरणहरू मध्ये एक हो, वाशिङटन पोस्टले इरानद्वारा सार्वजनिक गरिएका १०० भन्दा बढी उच्च–रिजोलुसनका स्याटेलाइट तस्बिरहरूको समीक्षा गरेको थियो । पोस्टले तीमध्ये १०९ तस्बिरहरूको सत्यता प्रमाणित गरेको छ ।

यसका लागि युरोपेली संघको स्याटेलाइट प्रणाली कोपर्निकसबाट प्राप्त कम–रिजोलुसनका तस्बिरहरू र उपलब्ध ठाउँमा प्लानेटका उच्च–रिजोलुसनका तस्बिरहरूसँग तुलना गरिएको थियो । पोस्टले क्षतिको विश्लेषणबाट १९ वटा इरानी तस्बिरहरूलाई हटाएको छ किनभने कोपर्निकसका तस्बिरहरूसँगको तुलनामा ती निर्णायक थिएनन् । कुनै पनि इरानी तस्बिरहरूमा हेरफेर गरिएको पाइएन ।

प्लानेटको तस्बिरको छुट्टै खोजी गर्दा पोस्टका पत्रकारहरूले थप १० वटा क्षतिग्रस्त वा नष्ट भएका संरचनाहरू भेट्टाए जुन इरानले सार्वजनिक गरेका तस्बिरहरूमा थिएनन् । सबै गरेर पोस्टले यस क्षेत्रका १५ वटा अमेरिकी सैन्य स्थलहरूमा २१७ संरचना र ११ वटा उपकरणहरू क्षतिग्रस्त वा नष्ट भएको फेला पार्यो ।

पोस्टको विश्लेषणको समीक्षा गर्ने विज्ञहरूले बताएअनुसार, यी स्थलहरूमा भएको क्षतिले अमेरिकी सेनाले इरानको निशाना लगाउने क्षमतालाई कम आँकेको, आधुनिक ड्रोन युद्धसँग पर्याप्त रूपमा अनुकूलन नभएको र केही आधार शिविरहरूलाई कम सुरक्षित छोडेको संकेत गर्छ ।

‘इरानी आक्रमणहरू सटीक थिए । त्यहाँ कुनै पनि यस्तो खाडल छैन जसले निसाना चुकेको देखाओस्,’ सेन्टर फर स्ट्राटेजिक एन्ड इन्टरनेशनल स्टडीजका वरिष्ठ सल्लाहकार र सेवानिवृत्त मरीन कर्नेल मार्क कान्सियनले पोस्टको अनुरोधमा इरानी तस्बिरहरूको समीक्षा गर्दै भने । पोस्टले यसअघि नै रुसले अमेरिकी सेनालाई निसाना बनाउन इरानलाई गुप्तचर जानकारी उपलब्ध गराएको खुलासा गरिसकेको थियो ।

केही क्षति अमेरिकी सैनिकहरूले आधार शिविर छोडिसकेपछि भएको हुन सक्छ जसले गर्दा ती संरचनाहरूको सुरक्षा कम महत्त्वपूर्ण भयो । कान्सियन र अन्य विज्ञहरूले यी आक्रमणहरूले इरानमा बमवर्षा अभियान चलाउने अमेरिकी सेनाको क्षमतालाई खासै सीमित गरेको विश्वास गर्दैनन् ।

पश्चिम एसियाको जिम्मेवारी सम्हालेको अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले पोस्टका निष्कर्षहरूको विस्तृत सारांशमा प्रतिक्रिया दिन अस्वीकार ग¥यो । एक सैन्य प्रवक्ताले विज्ञहरूले आधार शिविरको क्षतिलाई व्यापक वा विफलताको प्रमाणको रूपमा गरेको चित्रणलाई अस्वीकार गर्दै क्षतिको आकलन जटिल हुने र केही अवस्थामा भ्रामक हुन सक्ने बताए ।

युद्धको पहिलो हप्तामा धेरै सञ्चारमाध्यमले क्षतिको समीक्षा प्रकाशित गरेका थिए जसमा न्युयोर्क टाइम्सले १४ वटा अमेरिकी सैन्य स्थलमा आक्रमण भएको फेला पारेको थियो । अप्रिलको अन्त्यमा एनबीसी न्युजले रिपोर्ट गरेअनुुसार एक इरानी जेटले कुवेतको अमेरिकी आधार शिविरमा बम प्रहार गरेको छ ।

सीएनएनले गत साता १६ वटा अमेरिकी केन्द्रहरू क्षतिग्रस्त भएको रिपोर्ट गरेको थियो । तर, पोस्टको समीक्षाले, जुन युद्धको सुरुदेखि अप्रिल १४ सम्मका तस्बिरहरूमा आधारित छ, यी स्थलहरूमा धेरै अतिरिक्त लक्ष्यहरूमा प्रहार भएको देखाउँछ ।

तस्बिरहरूले देखाउँछन् कि हवाई आक्रमणले आधाभन्दा बढी अमेरिकी आधार शिविरहरूमा ठूलो संख्यामा ब्यारेक, ह्यांगर वा गोदामहरूमा क्षति पुर्याएको छ । ‘इरानीहरूले सामूहिक हताहत गराउने उद्देश्यले धेरै स्थलहरूमा आवास भवनहरूलाई जानाजानी निसाना बनाएका छन्,’ कन्टेस्टेड ग्राउन्डका अन्वेषक विलियम गुडहिन्डले भने, ‘यो केवल उपकरण मात्र होइनन्, बरु जिम र फूड हल जस्ता सफ्ट टार्गेटहरू पनि आक्रमणमा परेका छन् ।’

इरानी तस्बिरहरूले कुवेतको क्याम्प आरिफजान र अली अल–सालेम एयर बेसमा रहेका राडोमहरू र फिफ्थ फ्लीट मुख्यालयमा भएको क्षतिको पनि पुष्टि गरेका छन् । साथै, जोर्डन र संयुक्त अरब अमिरातमा रहेका थाड मिसाइल डिफेन्स राडार र उपकरणहरू, साउदी अरबको प्रिन्स सुल्तान एयर बेसमा रहेको एउटा इ–३ सेन्ट्री विमान र एउटा इन्धन भर्ने ट्यांकरमा भएको क्षतिको पनि पुष्टि भएको छ ।

विज्ञहरूका अनुसार, इरानी सेना ट्रम्प प्रशासनले अनुमान गरेभन्दा बढी लचिलो देखिएको छ । स्टिमसन सेन्टरकी केली ग्रिकोका अनुसार, अमेरिकी रणनीतिले इरानको पूर्व–स्थित गुप्तचर जानकारीको गहिराइलाई कम आँकेको थियो ।

सेन्टर फर स्ट्राटेजिक एन्ड इन्टरनेशनल स्टडीजको अनुमान अनुसार सेनाले फेब्रुअरी २८ देखि अप्रिल ८ को बीचमा कम्तिमा १९० थाड इन्टरसेप्टर र १ हजार ६० पेट्रियट इन्टरसेप्टर प्रयोग गर्यो जुन उनीहरूको युद्धपूर्वको मौज्दातको क्रमशः ५३ प्रतिशत र ४३ प्रतिशत हो ।

यसका अतिरिक्त विज्ञहरूले अमेरिकी सेनाले वान–वे अट्याक ड्रोनको प्रयोगसँग पर्याप्त रूपमा अनुकूलन गर्न नसकेको बताएका छन् । ‘ड्रोनहरूलाई रोक्न गाह्रो हुन्छ र तिनीहरू निकै सटीक हुन्छन्,’ विश्लेषक डेकर एभलेथले भने ।

यस क्षेत्रका अमेरिकी आधार शिविरहरूमा भएका आक्रमणहरूले सैन्य योजनाकारहरूलाई नयाँ विकल्पहरूको बारेमा सोच्न बाध्य बनाएको छ । एक अमेरिकी अधिकारीका अनुसार, बहराइनको नेभल सपोर्ट एक्टिभिटीमा भएको क्षति व्यापक छ र त्यहाँको मुख्यालय फ्लोरिडाको टम्पामा सारिएको छ । सैनिकहरू चाँडै त्यस आधार शिविरमा फर्कने सम्भावना छैन ।

सेवानिवृत्त वायुसेना अधिकारी म्याक्सिमिलियन ब्रेमरले भने, ‘हामी यस्तो युगमा प्रवेश गरेका छौं जहाँ सम्पूर्ण युद्धभूमि पारदर्शी हुँदै गएको छ । हामी आक्रमणमा हुनुपर्ने जस्तो महसुस हुन्छ तर हामी निश्चित रूपमा यी आधार शिविरहरूको वरिपरि रक्षात्मक खेल खेलिरहेका छौं ।’