हर्मुजमा स्वतन्त्र पारवहनका लागि चीनले इरानसँग गर्यो आग्रह

एजेन्सी । चीनका विदेशमन्त्री वाङ यीले इरानलाई हर्मुज जलयोजकबाट स्वतन्त्र र सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्न आग्रह गरेका छन् ।

अमेरिका र इरानबीचको युद्धका बीच तेहरानले यस महत्त्वपूर्ण जलमार्गमा कडाइ गर्न थालेयता बेइजिङले गरेको पहिलोपटक यस्तो आग्रह गरेको हो ।

बुधबार आफ्ना इरानी समकक्षी अब्बास अराक्चीसँगको टेलिफोन वार्तामा वाङले हर्मुज जलयोजक हुँदै हुने अन्तर्राष्ट्रिय जलयात्राको स्वतन्त्रता र सुरक्षाको ग्यारेन्टी खोजेका छन् ।

वाङको यो कल त्यस्तो समयमा भएको छ जब इस्लामाबादमा अमेरिका र इरानबीच हुने दोस्रो चरणको वार्ताका लागि नयाँ शान्ति प्रस्तावहरूमाथि छलफल गर्न फिल्ड मार्शल असिम मुनिरको नेतृत्वमा एक पाकिस्तानी मध्यस्थता टोली बुधबार तेहरान पुगेको छ ।

इरानको घनिष्ठ सहयोगी र इरानी तेलको सबैभन्दा ठूलो आयातक चीन पनि अमेरिकाद्वारा जलयोजकमा लगाइएको नाकाबन्दीका कारण सिर्जित ऊर्जा संकटप्रति चिन्तित थियो जसले गर्दा इरानका बन्दरगाहहरूबाट तेल र ग्यास बोकेका जहाजहरू रोकिएका छन् ।

हर्मुज जलयोजक इरान र ओमानको बीचमा रहेको ५५ किलोमिटर चौडा महत्त्वपूर्ण समुद्री चोकपोइन्ट हो जसले विश्वव्यापी तेल व्यापारको करिब २० प्रतिशत हिस्सा सम्हाल्छ ।

इरानको आणविक ऊर्जा कार्यक्रम रोक्नुबाहेक यो जलयोजक खोल्नु अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको दोस्रो सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण माग थियो ।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयको विज्ञप्ति अनुसार, वाङले अराक्चीलाई भन्नुभयो, ‘वर्तमान अवस्था द्वन्द्व र शान्तिबीचको संक्रमणको एक कठिन मोडमा पुगेको छ र शान्तिको एउटा अवसर खुल्दैछ ।’

वाङले हर्मुज जलयोजकको तटीय राज्यका रूपमा इरानको सार्वभौमसत्ता, सुरक्षा र वैध अधिकार तथा हितको सम्मान र रक्षा गरिनुपर्ने बताए ।

‘साथै जलयोजकबाट हुने अन्तर्राष्ट्रिय जलयात्राको स्वतन्त्रता र सुरक्षा पनि सुनिश्चित गरिनुपर्छ र जलयोजकमा सामान्य पारवहन पुनःस्थापित गर्ने प्रयास अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको साझा माग हो,’ उनले भने ।

हङकङस्थित साउथ चाइना मर्निङ पोस्टका अनुसार, अराक्चीले तेहरानले शान्ति प्रवर्धन र द्वन्द्व अन्त्य गर्न चीनले सक्रिय भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरेको र इरान शान्तिपूर्ण वार्तामार्फत तर्कसंगत र यथार्थपरक समाधान खोज्न इच्छुक रहेको बताए ।

गत सप्ताहान्तमा इस्लामाबादमा भएको द्वन्द्व स्थायी रूपमा अन्त्य गर्ने उद्देश्यको पहिलो चरणको वार्तामा कुनै सहमति हुन नसकेपछि अमेरिकाले नाकाबन्दी लगाएको हो । विशेषगरी, इरानको आणविक कार्यक्रम र हर्मुज जलयोजक जस्ता जटिल विषयहरूमा मतभेद कायम रहेका कारण वार्ता सफल हुन सकेको थिएन ।

चीनको विदेश मन्त्रालयले मंगलबार अमेरिकी नाकाबन्दीलाई खतरनाक र गैरजिम्मेवार भन्दै कडा आलोचना गरेको छ र यसले तनाव बढाउने तथा कमजोर युद्धविरामलाई जोखिममा पार्ने बताएको छ ।