एजेन्सी । हालैका गुप्तचर मूल्यांकनहरूबारे जानकार तीन स्रोतलाई उद्धृत गर्दै सीएनएनले प्रकाशन गरेको समाचार अनुसार, चीनले आगामी केही हप्ताभित्र इरानलाई नयाँ हवाई रक्षा प्रणाली उपलब्ध गराउने तयारी गरिरहेको अमेरिकी गुप्तचर निकायको संकेत छ ।
अघिल्लो साताको सुरुमा इरान र अमेरिकाबीचको युद्ध रोक्न मद्दत पुर्याएको दाबी गर्ने बेइजिङका लागि यो एक उत्तेजक कदम हुनेछ । राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प पनि अर्को महिनाको सुरुमा चीनका राष्ट्रपति सी चिनपिङसँग वार्ताका लागि चीन भ्रमण गर्ने तयारीमा छन् ।
इरानले युद्धविरामलाई आफ्ना प्रमुख विदेशी साझेदारहरूको सहयोगमा केही हतियार प्रणालीहरू पुनः भण्डारण गर्ने अवसरको रूपमा प्रयोग गरिरहेको हुन सक्ने कुरालाई पनि यस गुप्तचर सूचनाले जोड दिएको छ ।
दुई स्रोतले सीएनएनलाई बताएअनुसार, बेइजिङले ती हतियारहरूको वास्तविक उत्पत्ति लुकाउन तेस्रो मुलुकहरूमार्फत ढुवानी गर्ने प्रयास गरिरहेको संकेतहरू छन् ।
बेइजिङले हस्तान्तरण गर्न लागेका प्रणालीहरू काँधमा राखेर प्रहार गरिने विमानभेदी मिसाइल प्रणाली हुन् । स्रोतका अनुसार, पाँच हप्ता लामो युद्धका क्रममा यस्ता प्रणालीले कम उचाइमा उड्ने अमेरिकी सैन्य विमानहरूका लागि ठूलो खतरा पैदा गरेका थिए र युद्धविराम भंग भएमा यो पुनः खतरा बन्न सक्छ ।
शनिबार सीएनएनले अमेरिकी गुप्तचर सूचना र यस विषयमा सी चिनपिङसँग कुरा भए÷नभएको बारे सोधेको प्रश्नमा ट्रम्पले तेहरानलाई चीनले हतियार पठाएमा त्यसको परिणाम भोग्नुपर्ने संकेत दिए ।
‘चीनले त्यसो गर्छ भने ठूलो समस्या भोग्नुपर्नेछ, बुझ्नुभयो नि ?’ ह्वाइट हाउसबाट फ्लोरिडा प्रस्थान गर्ने क्रममा ट्रम्पले भने । ट्रम्पले सीसँग कुरा भएको छ वा छैन भन्नेबारे केही खुलाएनन् ।
वाशिङटनस्थित चिनियाँ दूतावासका प्रवक्ताले भने, ‘चीनले द्वन्द्वका कुनै पनि पक्षलाई कहिल्यै हतियार उपलब्ध गराएको छैन । यो सूचना असत्य हो ।’
‘एक जिम्मेवार प्रमुख राष्ट्रका रूपमा चीनले निरन्तर आफ्ना अन्तर्राष्ट्रिय दायित्वहरू पूरा गर्दै आएको छ । हामी अमेरिकी पक्षलाई आधारहीन आरोपहरू नलगाउन, दुर्भावनापूर्ण रूपमा सम्बन्ध नजोड्न र सनसनीपूर्ण कुराहरू नगर्न आग्रह गर्दछौं । सम्बन्धित पक्षहरूले तनाव कम गर्न थप सहयोग गर्ने हामी आशा गर्छौं ।’
यसै हप्ताको सुरुमा दूतावासका एक प्रवक्ताले सीएनएनलाई बताएअनुसार, अमेरिका–इजरायल–इरान युद्ध सुरु भएदेखि बेइजिङले युद्धविराम गराउन र द्वन्द्व अन्त्यका लागि मद्दत गर्न काम गरिरहेको थियो ।
ट्रम्पले सोमबारको पत्रकार सम्मेलनमा गत साता इरानमा खसालिएको एफ–१५ लडाकु विमान काँधमा राखेर प्रहार गरिने मिसाइल, हिट–सिकिङ मिसाइलबाट खसालिएको संकेत गरेका थिए । तेहरानले विस्तृत विवरण नदिई विमान खसाल्न नयाँ हवाई रक्षा प्रणाली प्रयोग गरेको बताएको थियो । उक्त प्रणाली चीनमा निर्मित थियो वा थिएन भन्ने स्पष्ट छैन ।
फेब्रुअरीमा अमेरिका र इजरायलले संयुक्त सैन्य अभियान सुरु गरेयता इरानलाई म्यानप्याड्स पठाउनु चीनको सहयोगमा अर्को स्तरको बढोत्तरी हुनेछ ।
चिनियाँ कम्पनीहरूले इरानलाई प्रतिबन्धित दोहोरो–प्रयोग प्रविधि बिक्री जारी राखेका छन् जसले तेहरानलाई हतियार निर्माण जारी राख्न र आफ्नो नेभिगेसन प्रणाली सुधार गर्न मद्दत गर्छ । तर, चिनियाँ सरकारले प्रत्यक्ष रूपमा हतियार प्रणाली हस्तान्तरण गर्नु भनेको सहयोगको नयाँ स्तर हुने स्रोतहरू बताउँछन् ।
ट्रम्पले अर्को महिना बेइजिङमा सीसँग भेट्ने अपेक्षा गरिएको छ । ह्वाइट हाउसले बुधबार बताएअनुसार, यसै हप्ताको सुरुमा इरान युद्धविराम वार्ताहरू चलिरहँदा अमेरिका र चीनबीच उच्च स्तरीय छलफलहरू भएका थिए ।
गुप्तचर सूचनाका जानकार एक स्रोतका अनुसार, चीनले यस द्वन्द्वमा प्रत्यक्ष रूपमा सहभागी भएर अमेरिका र इजरायल विरुद्ध इरानको रक्षा गर्नमा कुनै वास्तविक रणनीतिक फाइदा देख्दैन किनकि यो जित्न असम्भव छ भन्ने उसलाई थाहा छ ।
यसको साटो बेइजिङले आफूलाई इरानको निरन्तर मित्रको रूपमा प्रस्तुत गर्न खोजिरहेको छ (किनकि चीन इरानी तेलमा धेरै निर्भर छ) जबकि बाहिरी रूपमा तटस्थ रहेर युद्ध समाप्त भएपछि आफ्नो संलग्नता अस्वीकार गर्न सकोस् ।
स्रोतका अनुसार, चिनियाँहरूले हवाई रक्षा प्रणाली आक्रमणकारी नभई रक्षात्मक प्रकृतिको भएको तर्क पनि गर्न सक्छन् जसले गर्दा उनीहरूको सहयोग रुसको भन्दा फरक देखिनेछ ।
सीएनएनका अनुसार, मस्कोले युद्धको क्रममा इरानी शासनलाई गुप्तचर जानकारी आदानप्रदान मार्फत सहयोग गर्दै आएको छ । त्यसले इरानलाई मध्यपूर्वमा अमेरिकी सेना र सम्पत्तिहरूलाई सक्रिय रूपमा लक्षित गर्न मद्दत गरेको छ ।
इरानको चीन र रुस दुवैसँग लामो समयदेखि सैन्य र आर्थिक सम्बन्ध रहँदै आएको छ । इरानले रुसलाई शाहेद ड्रोनहरू उपलब्ध गराएर युक्रेन विरुद्धको युद्धमा ठूलो सहयोग गरेको छ र चीनलाई आफ्नो प्रतिबन्धित तेलको ठूलो हिस्सा बिक्री गर्छ ।
प्रतिक्रिया