युद्धविराम भए पनि लेबननमाथि किन बम बर्साउन छोड्दैनन् नेतन्याहू ?

एजेन्सी । अमेरिका र इरानले युद्धविरामको घोषणा गरेको केही घण्टामै इजरायलले लेबननमा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो आक्रमण गरेको छ ।

इजरायली सेनाका अनुसार केवल १० मिनेटमा १०० भन्दा बढी स्थानमा हमला गरिएको थियो, जसमा करिब २५० जनाको मृत्यु भएको छ ।

यस भीषण आक्रमणसँगै भर्खरै सुरु भएको कमजोर युद्धविराम लगभग भंग भएको छ । रिपोर्टहरूका अनुसार, इरानले पुनः हर्मुज जलयोजक बन्द गरेको छ भने अमेरिकाले लेबननमा सैन्य कारबाही रोक्ने कुरा सम्झौताको हिस्सा कहिल्यै नरहेको दाबी गरेको छ ।

पाकिस्तानले यस युद्धविरामको मध्यस्थता गरेको थियो । पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले ८ अप्रिलमा सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेख्दै इरान, अमेरिका र उनीहरूका सहयोगीहरू लेबननसहित सबै क्षेत्रमा तुरुन्तै युद्धविराम गर्न सहमत भएको र यो तुरुन्तै लागू हुने बताएका थिए ।

तर, इजरायलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले युद्धविरामको समर्थन गरे पनि लेबननमाथिको आक्रमण जारी रहने स्पष्ट पारे । इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराक्चीले अब बल अमेरिकाको कोर्टमा छ भन्दै विश्वले अमेरिकाको प्रतिबद्धता हेरिरहेको टिप्पणी गरे ।

आफ्नो सबैभन्दा ठूलो सहयोगी अमेरिका सहमत भएको युद्धविरामलाई जोखिममा पारेर नेतन्याहू किन लेबननमा बमवर्षा गरिरहेका छन् त ? यसलाई बुझ्न यो युद्धविरामले नेतन्याहूलाई कस्तो असर गर्यो भन्ने बुझ्न आवश्यक छ ।

वाशिङटन र तेहरानबीचको यस सम्झौताले इजरायली प्रधानमन्त्री र उनका मुख्य उद्देश्यहरूलाई किनारा लगाएको देखिन्छ । नेतन्याहूले इरानको आणविक कार्यक्रम पूर्ण रूपमा रोक्ने, मिसाइल क्षमता नष्ट गर्ने र त्यहाँको शासन सत्ता ढाल्ने लक्ष्य राखेका थिए ।

तर, इरानसँग अझै पनि संवर्धित युरेनियमको भण्डार र मिसाइलको ठूलो हिस्सा सुरक्षित छ । इजरायलका विपक्षी नेता याइर लापिडका अनुसार, इजरायललाई रणनीतिक सहयोगी नभई केवल भत्काउने ठेकेदारको रूपमा मात्र प्रयोग गरिएको छ ।

यो युद्धविराम नेतन्याहूको राजनीतिक हितमा छैन । इरानसँगको युद्धमा अपेक्षित सफलता नमिलेको भन्दै आलोचना भइरहेका बेला यसै वर्षको उत्तरार्धमा हुने चुनावअघि हिजबुल्लाहमाथि निर्णायक विजय हासिल गर्नु उनका लागि अनिवार्य बनेको छ ।

इजरायल र लेबननका सशस्त्र समूहहरूबीच विगत पाँच दशकदेखि द्वन्द्व जारी छ । सन् १९८२ को इजरायली आक्रमण र १८ वर्षको सैन्य कब्जाकै कारण इरानको समर्थनमा हिजबुल्लाहको जन्म भएको थियो । सन् २००६ को ३४ दिने युद्धमा पनि इजरायलले हिजबुल्लाहलाई नष्ट गर्न सकेन । त्यसलाई इजरायलभित्रै सरकारको असफलता मानिएको थियो ।

सन् २०२३ अक्टोबर ७ को हमास आक्रमणपछि इजरायलले हिजबुल्लाहका दीर्घकालीन प्रमुख हसन नसरल्लाहसहित धेरै वरिष्ठ कमान्डरहरूलाई मारेर उसको क्षमतामा व्यापक ह्रास ल्यायो । तर, हालैका दिनमा हिजबुल्लाहले पुनः इजरायलमा रकेट प्रहार गरेर आफ्नो सैन्य सामर्थ्य कायमै रहेको देखाएको छ । नेतन्याहू प्रशासनले उत्तरी इजरायल पूर्ण रूपमा सुरक्षित नभएसम्म आक्रमण नरोक्ने कसम खाएको छ ।

इजरायलका रक्षामन्त्री इजरायल काट्जले दक्षिणी लेबननको लितानी नदीसम्मको क्षेत्र कब्जा गरेर सुरक्षा बफर जोन बनाउने योजना सार्वजनिक गरेका छन् । लेबननी सरकारले प्रत्यक्ष युद्धविराम वार्ताको माग गरे पनि इजरायलले त्यसलाई अस्वीकार गर्दै हिजबुल्लाहलाई पूर्ण रूपमा निःशस्त्रीकरण नगरेसम्म नरोकिने बताएको छ ।

यसैबीच, लेबननमा १ हजारभन्दा बढी सर्वसाधारणको मृत्यु भइसकेको छ भने १० लाखभन्दा बढी मानिस विस्थापित भएका छन् । फ्रान्स, इटाली र स्पेनले इजरायली कदमको कडा निन्दा गरेका छन् । इटालीका विदेशमन्त्रीले ‘हामी लेबननलाई दोस्रो गाजा बन्नबाट रोक्न चाहन्छौं’ भनेका छन् ।

अहिलेको अवस्थामा नेतन्याहूलाई रोक्न सक्ने एक मात्र शक्ति राष्ट्रपति ट्रम्पको हस्तक्षेप हुन सक्छ । गत वर्ष पनि ट्रम्पले इजरायललाई शान्त हुन र युद्धविरामको पालना गर्न कडा चेतावनी दिएका थिए ।

अब ट्रम्पले पुनः त्यस्तै कदम चाल्छन् वा इजरायललाई आफ्नो अभियान जारी राख्न दिन्छन् भन्ने कुराले मध्यपूर्वको भविष्य तय गर्नेछ ।