इरानमा विरोध प्रदर्शन गर्नेहरूलाई अमेरिकाले नै हतियार पठाएको ट्रम्पको खुलासा, कुर्दहरूले राखेको दाबी

एजेन्सी । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानमा भएको अशान्तिका बेला अमेरिकाले त्यहाँका सत्ताविरोधी प्रदर्शनकारीहरूलाई हतियार आपूर्ति गरेको बताएका छन् ।

तेहरान संलग्न रहेको बृहत्तर युद्धका बीच मध्यपूर्व क्षेत्रमा लडाइँ र तनाव जारी रहेका बेला उनको यो टिप्पणी आएको हो ।
फक्स न्युजका संवाददाता ट्रे यिङ्स्टसँग कुरा गर्दै अमेरिकी राष्ट्रपतिले कसरी कुर्द च्यानलहरूमार्फत हतियार पठाइएको थियो भन्ने विषयमा वर्णन गरे । ती हतियारहरू प्रदर्शनकारीहरूसम्म नपुगेको हुन सक्ने संकेत गरे ।

ट्रम्पले भने, ‘हामीले उनीहरूलाई धेरै बन्दुकहरू पठायौं । हामीले कुर्दहरूमार्फत पठायौं । मलाई लाग्छ कुर्दहरूले ती हतियारहरू आफैंसँग राखे ।’

इरानको मुद्रामा आएको तीव्र गिरावटका कारण डिसेम्बर २८, २०२५ देखि विरोध प्रदर्शन सुरु भएको थियो । बढ्दो मुद्रास्फीति, अत्यावश्यक सेवाहरूको सरकारी कुव्यवस्थापन र बिग्रँदो जीवनस्तरका बीच विरोध प्रदर्शन भएको थियो । तेहरानको ग्रान्ड बजारका पसलेहरूले हडताल गरेर पसलहरू बन्द गरेसँगै विरोध सुरु भयो ।

त्यसमा छिट्टै धेरै मानिसहरू सहभागी भए र ती प्रदर्शनहरू इस्लामिक गणतन्त्र प्रणालीको अन्त्यको माग गर्दै राष्ट्रव्यापी जनप्रदर्शनमा परिणत भए । प्रदर्शनकारीहरूले मौलिक परिवर्तन र नयाँ शासन प्रणालीमा संक्रमणको माग गरे ।

जनवरी १७ मा दिएको एक सार्वजनिक भाषणमा तत्कालीन सर्वोच्च नेता अली खामेनेईले हजारौं मानिसहरू मारिएको बताएका थिए । पछि फेब्रुअरी २८ मा उनको मृत्यु भयो ।

जनवरी १६ मा इरानका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघकी विशेष प्रतिवेदक माई सातोले एक मिडिया अन्तर्वार्तामा कम्तीमा ५ हजार मानिस मारिएको बताइन् । उनले चिकित्सा स्रोतहरूबाट प्राप्त जानकारी अनुसार मृतकको संख्या २० हजारसम्म हुन सक्ने उल्लेख गरिन् ।

कुर्द मानिसहरू पश्चिम एसियाका जातीय अल्पसंख्यक समूह हुन् जसको आफ्नै स्वतन्त्र राज्य छैन ।

विश्वव्यापी कुर्द जनसंख्या २ करोड ५० लाख देखि ४ करोड ५० लाखको बीचमा रहेको अनुमान गरिएको छ । अधिकांश कुर्दहरू पश्चिमी इरान, पूर्वी टर्की, उत्तरी इराक, सिरिया र आर्मेनियाका केही भागहरूमा फैलिएको पहाडी क्षेत्रमा बस्छन् ।

सीएनएनको रिपोर्ट अनुसार, कुर्दहरू धेरै देशमा फैलिएकाले उनीहरूको कुनै आधिकारिक जनसंख्या तथ्यांक छैन ।
इरानको कुल जनसंख्यामा कुर्दहरूको हिस्सा करिब १० प्रतिशत छ यद्यपि कुनै आधिकारिक तथ्यांक उपलब्ध छैन ।

सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि (जसले इरानका राजा शाह मोहम्मद रेजा पहलवीलाई अपदस्थ गरी इस्लामिक गणतन्त्र स्थापना गर्याे) कुर्दहरूले सुरुमा नयाँ नेतृत्वलाई समर्थन गरे र केही समयका लागि देशका केही भागहरूमा नियन्त्रण जमाए ।

यद्यपि, इरानको प्रायः सुन्नी मुस्लिम कुर्द समुदायको तेहरानस्थित फारसी–भाषी, शिया मुस्लिम–बहुल सरकारसँग अक्सर झडप हुने गरेको छ । अल–जजीराका अनुसार, यी विवादहरू कुर्दहरूको राजनीतिक स्वायत्तता र सांस्कृतिक तथा भाषिक अधिकारको मागमा केन्द्रित छन् ।

पश्चिमी इरानमा कुर्दहरूको बाहुल्य छ । धेरै कुर्द समूहहरूले लामो समयदेखि सरकारको विरोध गर्दै आएका छन् । सन् १९८० र १९९० को दशकमा त्यहाँ सशस्त्र विद्रोहका घटनाहरू भएका थिए र त्यसलाई कडा दमन गरिएको थियो ।

धेरै कुर्द नेता र लडाकुहरूलाई इरानबाट बाहिर निकालियो र उनीहरू उत्तरी इराकका आधार शिविरहरूमा सरे यद्यपि ठूलो कुर्द समुदाय इरानभित्रै रह्यो ।

सन् २००४ मा इरानी राज्यविरुद्ध सशस्त्र संघर्ष गर्न कुर्दिस्तान फ्री लाइफ पार्टी गठन गरियो । त्यसबेलादेखि यस समूहले इरान–इराक सीमामा रहेका आफ्ना आधारहरूबाट इरानी सुरक्षा बलहरूमाथि आक्रमण र एम्बुस गर्दै आएको छ ।