इरानमाथि आक्रमण जारी राख्न साउदी अरबले अमेरिकालाई आग्रह गरेको खुलासा

एजेन्सी । साउदी अरबले इरानमाथि आक्रमण तीव्र पार्न अमेरिकासँग आग्रह गर्नुका साथै यस युद्धमा प्रत्यक्ष सहभागी हुने वा नहुने निर्णयमा विचार गरिरहेको साउदी गुप्तचर स्रोतले पुष्टि गरेको छ ।

साउदी स्रोतले न्युयोर्क टाइम्सको समाचारलाई पुष्टि गरेको छ जसमा राज्यका वास्तविक नेता युवराज मोहम्मद बिन सलमानले डोनल्ड ट्रम्पलाई इरानविरुद्धको युद्ध छोट्याउनुको सट्टा जारी राख्न आग्रह गरेको र अमेरिका–इजरायली अभियान मध्यपूर्वलाई पुनः परिभाषित गर्ने एक ऐतिहासिक अवसर भएको उल्लेख गरिएको छ ।

गुप्तचर स्रोतका अनुसार, रियादले सैन्य अभियानलाई निरन्तरता दिन मात्र नभई अझ सशक्त बनाउन आग्रह गरिरहेको छ । ट्रम्पले मंगलबार पत्रकारहरूसँग बिन सलमान एक योद्धा भएको र अमेरिकासँग मिलेर लडिरहेको भन्दै क्राउन प्रिन्सको भूमिकाबारेको रिपोर्ट पुष्टि गरे जस्तो देखिएको थियो ।

करिब चार हप्ता लामो यस युद्धमा हालसम्म साउदी सैन्य संलग्नताको कुनै खबर आएको छैन । तर, पाकिस्तानको नेतृत्वमा भइरहेको वर्तमान शान्ति प्रयास असफल भएमा साउदीले पनि सैन्य कदम चाल्ने सम्भावना रहेको एक साउदी राजनीतिक विश्लेषकले बताएका छन् ।

‘अहिले मुख्य कुरा इरानको निर्णय हो,’ साउदी भूराजनीतिक विश्लेषक मोहम्मद अलहामेदले भने, ‘इरान गम्भीर रूपमा प्रस्तुत भयो भने अझै पनि तनाव कम गर्ने बाटो बाँकी छ । तर, उसले शर्तहरू अस्वीकार गरी आक्रमण जारी राख्यो भने साउदीको सहनशीलताको सीमा नाघ्नेछ र उसले कारबाही सुरु गर्नेछ ।’

अलहामेदले थपे कि साउदी अरबले बिना सोचविचार प्रतिक्रिया दिइरहेको छैन ।

‘यसले आफ्नो प्रतिक्रियाको योजना बनाइरहेको छ र तनाव बढ्यो भने त्यसको जवाफ सोचविचारपूर्ण र निर्णायक हुने गरी तयारी गरिरहेको छ,’ उनले भने । साउदी अरबले युद्धका लागि दबाब दिइरहेको छैन भन्दै उनले थपे ।

‘उसले सबै विकल्पहरू खुला राख्दै युद्धमा नतानिने प्रयास गरिरहेको छ,’ उनले भने ।

फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले गरेको आक्रमणको जवाफमा इरानले साउदी अरबमाथि ड्रोन आक्रमण गरेको छ । एक हप्ताअघि एउटा ड्रोन आक्रमणले साउदीको लाल सागर तटमा रहेको यान्बुमा रहेको तेल प्रशोधन केन्द्रमा क्षति पुर्याएको थियो ।

पाइपलाइनमार्फत लाल सागरसम्म तेल निर्यात गर्न सक्ने साउदी अरबको क्षमताले गर्दा हर्मुज जलयोजक हुँदै खाडीबाट बाहिरिने तेल ट्यांकरहरूमा इरानले लगाउन सक्ने पूर्ण नाकाबन्दीबाट छिमेकी राष्ट्रहरू जत्तिको साउदी प्रभावित हुँदैन ।

यान्बुमा भएको आक्रमणले इरानले साउदीको यो आर्थिक लाइफलाइनलाई पनि खतरामा पार्न सक्छ भन्ने चेतावनी दिएको छ ।
यमनका इरानी सहयोगी हुती विद्रोहीहरू आफ्ना क्षेप्यास्त्रहरूसहित युद्धमा सहभागी भए भने यो खतरा अझै बढ्नेछ ।

‘मलाई लाग्छ, साउदी अरबले इरान–इजरायल–अमेरिका युद्धमा अझै पनि सतर्क तटस्थता अपनाइरहेको छ,’ साउदी रक्षा विशेषज्ञ हेशम अल्घानमले एजेन्सी फ्रान्स–प्रेसलाई भने । तर, उनले थपे, ‘हुतीहरूले साउदी सम्पत्तिमा आक्रमण गरे भने रियादले रक्षात्मक गठबन्धनलाई समर्थन गर्न सक्छ वा सीमित बदला लिन सक्छ ।’

सुन्नी र शिया इस्लामिक संसारको नेतृत्व दाबी गर्ने साउदी अरब र इरान लामो समयदेखि क्षेत्रीय प्रतिद्वन्द्वी हुन् । अमेरिकी विदेश मन्त्रालयको एक चुहिएको गोप्य पत्रका अनुसार, क्राउन प्रिन्सका काका राजा अब्दुल्लाहले सन् २००८ मा तेहरानको शासनलाई संकेत गर्दै अमेरिकी सेनालाई सर्पको टाउको काट्न आग्रह गरेका थिए ।

निर्वासित साउदी टिप्पणीकार खालिद अलजब्रीले हालका वर्षहरूमा साउदी अरबको प्राथमिकता इरानको आणविक र क्षेप्यास्त्र कार्यक्रमको गतिरोधलाई वार्तामार्फत समाधान गर्ने रहेको बताए । यद्यपि, ट्रम्प र इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले आणविक सीमाहरूमा केन्द्रित वार्ता भइरहेकै बेला संयुक्त आक्रमण सुरु गरे ।

‘यस्तो परिस्थितिमा जब युद्ध भइरहेको छ र तनाव बढिरहेको छ, घाइते सिंहजस्तो आंशिक रूपमा कमजोर भएको इरान झन् अनपेक्षित र खतरनाक हुनसक्छ । युद्ध सुरु नगर, तर यदि सुरु गर्छौ भने त्यसलाई टुंग्याऊ भन्ने नीति थियो,’ अलजब्रीले भने ।
अलजब्री अमेरिकामा बस्ने मुटुरोग विशेषज्ञ र साउदी अरबका पूर्व सुरक्षा प्रमुख साद अल जब्रीका छोरा हुन् । साद अल जब्री सन् २०१५ मा प्रिन्स मोहम्मदसँग सम्बन्ध नबिग्रिएसम्म वाशिङटनसँग गुप्तचर सम्पर्कको रूपमा कार्यरत थिए ।

क्राउन प्रिन्सले ट्रम्पसँग घनिष्ठ सम्बन्ध बनाएर आफ्नो शक्तिलाई मजबुत बनाएका थिए । तर, अब साउदीले आफ्नो सुरक्षाको लागि अमेरिकामाथिको निर्भरताका बारेमा पुनर्विचार गर्नुपर्ने पर्यवेक्षकहरूले तर्क गरेका छन् ।

‘मोहम्मद बिन सलमानले पछिल्ला केही वर्षहरूमा गरेका आफ्ना सबै लगानीहरूको बाजी हारेका छन्,’ युरोपियन काउन्सिल अन फरेन रिलेशन्सकी सिनियर पोलिसी फेलो एली गेरानमायेले भनिन्, ‘उनले आर्थिक रूपमा ट्रम्प, ट्रम्पको परिवार, उनको कर्पोरेसन र उनको ह्वाइट हाउसमा लगानी गरे । तर, अन्ततः साउदी र सम्पूर्ण खाडी देशहरूको विचारलाई बेन्जामिन नेतन्याहूको इच्छाले ओझेलमा पारिदियो ।’

सन् २०१९ मा साउदीको तेल केन्द्रमा भएको क्षेप्यास्त्र आक्रमणपछि प्रिन्स मोहम्मदले आफ्नो अडान परिवर्तन गर्न थालेका थिए जसको दोष रियादले इरानलाई दिएको थियो । ट्रम्पको पहिलो कार्यकालमा अमेरिकाले मौखिक समर्थन त दियो तर साउदीले माग गरे अनुसारको जवाफी कारबाही भने गरेन ।

चार वर्षपछि साउदी अरबले चीनको मध्यस्थतामा इरानसँग आपसी कूटनीतिक सम्बन्ध पुनःस्थापित गर्न एउटा अप्रत्याशित सम्झौता गर्दै तनाव कम गर्ने प्रयास गरेको थियो ।

‘अमेरिकाले उनीहरूको रक्षा गर्न अस्वीकार गरेपछि द्वन्द्वको समयमा इरानले आफूहरूमाथि आक्रमण नगर्ने आशामा साउदीहरू इरानसँग नजिकिएका थिए,’ गेरानमायेले भनिन्, ‘अहिले युद्ध सुरु भएको छ र इरानले बदला लिँदैन भन्ने बिन सलमानको बाजी फेल भएको छ । उनले कथित रूपमा इरानी खतरालाई सधैंका लागि अन्त्य गर्न अमेरिकासँग आग्रह गरेका छन् । त्यसैले साउदी अरब अहिले युद्धमा अझ बढी संलग्न हुने वा नहुने भन्ने अन्योलमा छ ।’

संयुक्त अरब अमिरातको तेल निर्यात पूर्ण रूपमा रोकिएको छ र उसले खुला रूपमा इरानको निर्णायक सैन्य हारको माग गरेको छ । वाशिङटनका लागि यूएईका राजदूत युसुफ अल ओतैबाले बुधबार वाल स्ट्रिट जर्नलमा लेखेका छन्, ‘साधारण युद्धविराम मात्र पर्याप्त छैन । हामीलाई एउटा निर्णायक नतिजा चाहिन्छ जसले इरानका सबै प्रकारका खतराहरूलाई सम्बोधन गरोस् ।’

लाल सागरबाट निर्यात गर्ने विकल्प रहेको साउदी अरबको अझै पनि धेरै कुरा गुम्ने डर छ । त्यसैले उसले प्रत्यक्ष रूपमा थप बमवर्षाको आह्वान गरेको छैन । यसको सक्रिय सैन्य सहभागिताले हुतीहरूसँगको मिलेमतोमा लाल सागरको तेल पाइपलाइनलाई निशाना बनाउँदै इरानबाट अझ कडा जवाफी कारबाही निम्त्याउन सक्छ ।

‘बमवर्षा रोकिएपछि रियादमा गम्भीर मन्थन हुनेछ,’ गेरानमायेले भनिन्, ‘यो अमेरिकालाई टाढा धकेल्ने बारे होइन, बरु थप विकल्पहरू राख्ने बारेमा हो ।’