अर्थतन्त्रमा चरम दबाबपछि इरानले जारी गर्यो १ करोड रियालको नोट

एजेन्सी । इरानले आफ्नो अहिलेसम्मकै उच्च मूल्यको बैंक नोट १ करोड रियालको नोट जारी गरेको छ ।

युद्ध र आर्थिक उथलपुथलले देशको वित्तीय प्रणालीलाई धराशायी बनाउन लागेका बेला यो कदम चालिएको हो ।

फाइनान्सियल टाइम्सको रिपोर्ट अनुसार, करिब ७ डलर मूल्यको यो नयाँ नोट बैंकहरू मार्फत चलनचल्तीमा आउन थालिसकेको छ ।

जारी युद्धका बेला इलेक्ट्रोनिक भुक्तानी प्रणाली असफल हुन सक्ने डरका कारण एटीएम बाहिर लामा लाइनहरू लागेका छन् र धेरै मशिनहरूमा नगद सकिएको छ ।

यो कदम तीव्र मुद्रास्फीति र धराशायी हुँदै गएको मुद्राप्रति तेहरानको प्रतिक्रियामा आएको एउटा ठूलो परिवर्तन हो । गुलाबी रंगको यो नयाँ नोटको एकातर्फ ऐतिहासिक याज्दको जामेह मस्जिद र अर्कोतर्फ प्राचीन बाम सिटाडेल (किल्ला) अंकित छ ।

यसले केही हप्ताअघि मात्र जारी गरिएको ५० लाख रियालको नोटलाई उछिनेको छ । डिजिटल बैंकिङलाई आधिकारिक रूपमा प्राथमिकता दिइएको भए पनि अधिकारीहरूले जनताको नगदमा पहुँच सुनिश्चित गर्न यो उपाय अपनाइएको दाबी गरेका छन् ।

यस नोटको द्रुत वितरणले अझ गहिरो संकटलाई झल्काउँछ । इरानको रियाल प्रति अमेरिकी डलर १६ लाखको हाराहारीमा पुगेको छ जुन लगभग कीर्तिमानी गिरावट हो ।

वर्षौंको प्रतिबन्ध र आर्थिक एक्लोपनपछि यसले जनताको क्रयशक्ति समाप्त पारेको छ । मुद्रास्फीति आकाशिएको छ जसका कारण आधारभूत सामग्रीहरू किन्नै नसकिने भएका छन् ।

गत वर्षको तुलनामा खाद्यवस्तुको मूल्य दोब्बर भएको छ भने केही मुख्य खाद्यान्नको मूल्य त अझ तीव्र रूपमा बढेको छ । यसले गर्दा परिवारहरू आधारभूत आवश्यकतामा भारी कटौती गर्न बाध्य भएका छन् ।

यो तनाव महिनौंदेखि बढ्दै गएको थियो । बढ्दो महँगीका विरुद्ध जनवरीको सुरुमा भएका विरोध प्रदर्शनहरूलाई कडा दमन गरियो जसमा अशान्तिलाई सहयोग गरेको आरोपमा दर्जनौं व्यवसायहरू बन्द गराइए ।

त्यस अवधिमा गरिएको इन्टरनेट बन्दले अनलाइन प्लेटफर्ममा निर्भर धेरै साना उद्यमीहरूको आम्दानी समाप्त पारिदियो । त्यसले पहिले नै कमजोर रहेको जीविकोपार्जनमा दीर्घकालीन क्षति पुर्याएको छ ।

अहिले, युद्धले यस दबाबलाई अझ बढाएको छ । नतान्ज जस्ता प्रमुख आणविक केन्द्रहरूमा भएका आक्रमणहरू लगायत अमेरिका र इजरायलको निरन्तर प्रहारले अनिश्चितता अझ गहिरो बनाएको छ ।

अधिकारीहरूले कुनै पनि विकिरण चुहावट नभएको बताएका छन् तर द्वन्द्वले बजारलाई त्रसित बनाएको छ र लगानीकर्ताको विश्वासलाई अझ कमजोर पारेको छ । अस्थिरताको डरका कारण व्यापारी र व्यवसायीहरूले क्रेडिट वा चेकलाई बेवास्ता गर्दै नगद कारोबारलाई बढावा दिएका छन् ।