विश्लेषक भन्छन्– इरानका लागि यो धर्मयुद्ध हो, चाँडै सकिँदैन

एजेन्सी । नवअनुदारवादी अर्थात् नियोकनहरूले अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पलाई इरान युद्ध छोटो र सजिलो हुने बताएका थिए ।

उनीहरूले तत्कालीन राष्ट्रपति लिन्डन बी. जोनसनलाई भियतनामको बारेमा पनि यही भनेका थिए । ६ महिना लाग्छ, उनीहरूले भनेका थिए ।

उनीहरूले सुरु गरेका हरेक युद्धको अवधिको बारेमा सधैं झूट बोल्दै आएका छन् र अहिले फेरि झूट बोलिरहेका छन् ।

हर्मुज जलयोजक बन्द हुने सम्बन्धमा कुनै पनि योजना बनाइएको थिएन । इरानले यसलाई भौतिक रूपमा सामुद्रिक सुरुङबाट बन्द गर्ने प्रयास गर्नेछ भन्ने उनीहरूले ठानेका थिए । यो इरानका लागि पनि आत्मघाती हुने हुनाले उनीहरूले यो सुरक्षित रहेको अनुमान गरे ।

तर, उनीहरू गलत थिए । इरानले यसलाई शुद्ध डरका भरमा बन्द गरिदियो । त्यहाँबाट गुज्रने ट्यांकरमा प्रहार गरिएको काँधमा राखेर हान्ने मिसाइल रातारात विश्वव्यापी ढुवानी बिमा ठप्प पार्न पर्याप्त हुन्छ ।

ठ्याक्कै त्यही भयो । कुनै जलसेना चाहिएन । कुनै सुरुङ चाहिएन । अराजकताको एउटा विश्वसनीय धम्की नै काफी भयो ।

मिसाइल र ड्रोनका बारेमा भइरहेका सबै कभरेजहरूमा एउटा कुरा छुटिरहेको छ । यो कुनै परम्परागत युद्ध होइन र यो त्यसरी समाप्त पनि हुनेछैन । शत्रुलाई बुझ्नको लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण नियम हो, ‘मैले के विश्वास गर्छु भन्ने कुराले फरक पार्दैन, उनीहरू (शत्रु) के विश्वास गर्छन् भन्ने कुराले फरक पार्छ ।’ इरान अहिले यो एउटा धार्मिक युद्ध हो भनी विश्वास गरिरहेको छ ।

आयातोल्लाहको हत्याले शासनलाई कमजोर बनाएन । यसले उनीहरूको एउटा भविष्यवाणी पूरा भएको अवसर दियो ।

शिया इस्लामको विशिष्ट र विस्तृत आध्यात्मिक सोच छ । अहंकारी शक्तिहरूले संसारमा अन्याय र अत्याचार फैलाएपछि न्याय स्थापना गर्न इमाम अल–महदीको पुनरागमन हुनेछ । अमेरिका र इजरायलले आफूलाई ठ्याक्कै त्यही भूमिकामा प्रस्तुत गरेका छन् ।

नयाँ सर्वोच्च नेता मोजतबा खामेनेई पहिलेभन्दा झन् कडा, कठोर र कूटनीतिक वार्तामा शून्य चासोका साथ सत्तामा आएका छन् । उनका आफ्नै पिताको हत्या तिनै मानिसहरूले गरेका थिए जसको विरुद्धमा उनी अहिले लडिरहेका छन् । तपाईं एउटा पवित्र युद्धलाई परम्परागत युद्ध जस्तै वार्ताद्वारा अन्त्य गर्न सक्नुहुन्न ।

सिपाहीहरू भूभागका लागि लड्दा तपाईं नक्सा फेरि कोर्न सक्नुहुन्छ । तर, सिपाहीहरू भगवानका लागि लड्दा त्यहाँ कुनै नक्सा हुँदैन । हरेक खस्ने बमले उनीहरूको धर्मशास्त्रीय भाष्यलाई झन् बलियो बनाउँछ ।

त्यसैले वार साइकलको तेस्रो लहर सन् २०२८ अघि चरम सीमामा पुग्ने छैन । यो युद्ध छोटो हुने छैन ।

अब निकास नभएको युद्धका आर्थिक परिणामहरू हेर्नुहोस् । संसारको दैनिक तेल आपूर्तिको करिब २० प्रतिशत हर्मुज जलयोजक भएर जान्छ । कम्प्युटरले लक्ष्यहरू स्पष्ट रूपमा तोकेको छ ।

यस्तो अवरोधको अवस्थामा तेलको मूल्य १४० डलर प्रतिब्यारलको स्तरमा पुग्नेछ । पूर्ण नाकाबन्दी र खाडी राष्ट्रका पूर्वाधारहरूमा आक्रमण सहित यो पूर्ण युद्धमा परिणत भयो भने तेलको मूल्य २४० डलरसम्म पुग्न सक्छ ।

सन् २०२८ मा वार्षिक त्रास चक्र (इयर्ली प्यानिक साइकल) पनि छ । विश्वव्यापी मन्दी अगस्ट २०२८ अघि अन्त्य हुने छैन । यी कुनै अनुमान होइनन् । यी तिनै मोडलका नतिजाहरू हुन् जसले सन् २०२५ लाई इस्लामिक वेभ १० को मोडको रूपमा पहिचान गरेको थियो र जसले सन् २०१४ मा वार साइकलमाथिल्लो तर्फ लाग्ने सही भविष्यवाणी गरेको थियो ।

यसले अमेरिकालाई सबैभन्दा बढी चोट पुर्याउँछ भन्ने विश्वास गर्नेहरू गलत छन् । अमेरिकाले हर्मुज जलयोजकबाट आफ्नो तेलको करिब ३ प्रतिशत मात्र प्राप्त गर्छ । अमेरिका ऊर्जामा धेरै हदसम्म आत्मनिर्भर छ ।

तर, युरोप छैन । युरोपको तेल आयात निर्भरता ८५ प्रतिशतभन्दा बढी छ । उनीहरूले दैनिक १३–१४ मिलियन ब्यारल उपभोग गर्छन् र घरेलु रूपमा ३० लाखभन्दा कम उत्पादन गर्छन् । उनीहरूले उपभोग गर्ने तेलको करिब २०–२५ प्रतिशत भाग सीधा पर्सियाली खाडीका उत्पादकहरूबाट आउँछ ।

उनीहरूले रुसमाथि पनि प्रतिबन्ध लगाएका छन् जसको अर्थ उनीहरू मस्कोलाई मद्दतका लागि बोलाउन सक्दैनन् ।

उनीहरूले आफ्ना आणविक प्लान्टहरू बन्द गरे । उनीहरूले एक दशकदेखि ऊर्जा क्षेत्रमा हरेक सम्भावित गलत निर्णयहरू गरे र अहिले उनीहरू एउटा यस्तो युद्धको चपेटामा परेका छन् जुन उनीहरूले मागेका थिएनन् र जसमा उनीहरू सस्तोमा बाँच्न सक्दैनन् ।

स्ट्यागफ्लेशन (आर्थिक मन्दी र महँगीको दोहोरो मार) को पासो स्वतः आउँछ । तेलको मूल्यवृद्धिले मुद्रास्फीतिलाई बढावा दिन्छ । मुद्रास्फीतिले अमेरिकी केन्द्रीय बैंक फेडलाई ब्याजदर घटाउनबाट रोक्छ । उच्च ब्याजदरले पहिले नै तरलता संकटमा रहेको ऋणमा आधारित अर्थतन्त्रको घाँटी निमोठ्छ ।

एउटा पनि मिसाइल प्रहार हुनुभन्दा पहिले नै कम्प्युटरको तथ्यांकमा यो कुरा थियो ।

सुनले तपाईंलाई केही संकेत गरिरहेको छ । सन् २०२६ को अन्त्य र २०२७ को सुरुमा सुन र चाँदीको बेन्चमार्कहरू एकै ठाउँमा मिल्नेछन् । सुनको संरचनात्मक वृद्धि अझै सकिएको छैन ।

ऋणपत्र (बोन्ड) लाई सुरक्षित लगानी मानेर त्यसतर्फ लाग्नेहरूले ठूलो गल्ती गरिरहेका छन् । ऋणपत्रहरू तिनै सरकारका दायित्व हुन् जसले यो सम्पूर्ण विपत्ति निम्त्याइरहेका छन् ।

सन् २०२८ को त्रास चक्रको वर्ष विश्वव्यापी मन्दीको तल्लो विन्दु र विश्वभरि वित्तीय विश्वसनीयताको निरन्तर विनाश यी सबैले सुनको लागि एउटै दिशा संकेत गरिरहेका छन् । हर्मुजको अवरोध त उत्तेजक कारक मात्र हो, कारण होइन ।

कोही पनि हार स्वीकार गर्न चाहँदैनन् । त्यसैले यो इराक, अफगानिस्तान र भियतनाम युद्ध जस्तै तन्किरहनेछ ।

यसपटकको भिन्नता के हो भने विगतका ती राजनीतिक युद्धहरू थिए । तपाईंले अन्ततः पछि हटेर विजय जस्तो केही घोषणा गर्न सक्नुहुन्थ्यो ।

तर, इरान एउटा धार्मिक युद्ध हो । ईश्वरको नाममा लडिरहेको जनसंख्यालाई सन्तुष्ट पार्ने कुनै घोषित विजय हुँदैन । यो एउटा यस्तो भेरिएबल हो जसलाई नियोकनहरूले कहिल्यै आफ्नो मोडलमा समावेश गरेनन् र बजारले पनि यसको मूल्य आकलन गरेको छैन ।

कम्प्युटरमा अन्तर्राष्ट्रिय युद्धका लागि सन् २०२६ को प्यानिक साइकल एक दशकभन्दा अघिदेखि नै थियो । यसमा सन् २०२८ को वार्षिक प्यानिक साइकल थियो ।

सन् २०२६ को अन्त्य र २०२७ मा सुन र चाँदीको कन्भर्जेन्स संकेत गरिएको थियो ।

यसमध्ये केही पनि आश्चर्यजनक छैन । यो सबै निर्धारित समयमै भइरहेको छ ।

आर्मस्ट्रङ इकोनोमिक्स एन्ड दी इकोनोमिक कन्फिडेन्स मोडलका संस्थापक मार्टिन ए आर्मस्ट्रङको विश्लेषणको अनुवाद