इरान युद्ध लम्बिरहेमा खाडीबाट ३०७ अर्ब डलर बराबरको पुँजी पलायन हुने जोखिम

एजेन्सी । पश्चिम एसियाको द्वन्द्व अझ गहिरिएमा खाडीका बैंकहरूले ३०७ अर्ब डलर बराबरको आन्तरिक निक्षेप बाहिरिने जोखिम सामना गर्नुपर्ने एस एन्ड पी ग्लोबल रेटिङ्सले जनाएको छ ।

गत महिना यस क्षेत्रमा युद्ध सुरु भएदेखि खाडीका बैंकहरू लचिलो देखिएका छन् र हालसम्म विदेशी वा स्थानीय कोष ठूलो मात्रामा बाहिरिएको कुनै प्रमाण देखिएको छैन भनी एस एन्ड पीको प्रतिवेदनमा भनिएको छ ।

तर, द्वन्द्व लम्बिएमा एउटै प्रणालीभित्रका बैंकहरूबीच फ्लाइट टु क्वालिटी (सुरक्षित विकल्पको खोजी) सुरु हुनुका साथै व्यापक रूपमा बाह्य र स्थानीय कोषहरू बाहिरिन सक्ने रेटिङ एजेन्सीले थपेको छ ।

एस एन्ड पीको आधारभूत परिदृश्यले इरानमाथि अमेरिका र इजरायलको युद्धको सबैभन्दा तीव्र चरण दुईदेखि चार हप्तासम्म रहने अनुमान गरेको छ यद्यपि मार्च १६ को प्रतिवेदनमा यसको असर र फाट्टफुट्ट सुरक्षा घटनाहरू त्यसभन्दा लामो समयसम्म जान सक्ने स्वीकार गरिएको छ ।

तेस्रो हप्तामा प्रवेश गरेको र अन्त्यको कुनै संकेत नदेखिएको यस युद्धले विश्वव्यापी ऊर्जा बजार र यातायातलाई अस्तव्यस्त बनाइदिएको छ । द्वन्द्व फैलिँदै जाँदा दुबई र खाडीका अन्य देशहरूमा बारम्बार आक्रमणहरू भएका छन् ।

यस द्वन्द्वले खाडीका बैंकहरूको पहिले कहिल्यै नभएको परीक्षा लिएको छ । इरानको आईआरजीसीले अमेरिका र इजरायलसँग जोडिएका आर्थिक केन्द्र र बैंकहरूमा आक्रमण गर्ने धम्की दिएपछि केही अन्तर्राष्ट्रिय ऋणदाताहरूले संयुक्त अरब अमिरात (यूएई) मा रहेका आफ्ना धेरैजसो ग्राहकमुखी सेवाहरू बन्द गरेका छन् ।

बैंकहरूले आफ्ना डिजिटल माध्यमहरूबाट बिना कुनै अवरोध ग्राहकहरूलाई सेवा दिइरहेको दाबी गरेका छन् । तर, डिजिटल पूर्वाधारमा भने सञ्चालनगत अवरोधहरू देखिएका छन् ।

अमेजन वेब सर्भिसेजले मार्च २ मा यूएई र बहराइनमा रहेका आफ्ना तीनवटा केन्द्रहरूमा ड्रोन आक्रमण भएको रिपोर्ट गरेको थियो । यसले यस क्षेत्रको क्लाउड र आईटी सेवामा अवरोध पुर्यायो जसकारण कतिपय बैंकका ग्राहकहरूले केही समयका लागि अनलाइन खाताहरूमा पहुँच गुमाएका थिए ।

केही बैंकहरूले नियामकको अनुमतिमा यस क्षेत्रबाहिर डेटा सेन्टर र ब्याकअप सुविधाहरू स्थापना गरेको एस एन्ड पीले नोट गरेको छ । त्यसले ती आक्रमणहरूको प्रभावलाई सीमित गर्न मद्दत गरेको छ ।

एस एन्ड पीको काल्पनिक तनाव परिदृश्य अनुसार, सन् २०२५ को अन्त्यको तथ्यांकलाई आधार मान्दा खाडी सहयोग परिषद् (जीसीसी) का ६ वटा बैंकिङ प्रणालीहरूबाट ३०७ अर्ब डलर बराबरको आन्तरिक निक्षेप बाहिरिन सक्छ ।

हाल बैंकहरूसँग यस्तो बहिर्गमनलाई थाम्नका लागि नगद वा केन्द्रीय बैंकमा करिब ३१२ अर्ब डलर मौज्दात छ । यसका साथै लगानी पोर्टफोलियोलाई २० प्रतिशत घाटामा बिक्री गर्दा थप ६३० अर्ब डलरको बफर उपलब्ध हुने एस एन्ड पीले थपेको छ ।

‘समग्रमा जोखिम व्यवस्थापन गर्न सकिने देखिन्छ,’ एस एन्ड पीले भन्यो । ६ मध्ये चारवटा जीसीसी देशहरूले आफ्नो बैंकिङ प्रणालीलाई उच्च सहयोग गर्ने मानिन्छ र शत्रुता सुरु भएदेखि क्षेत्रीय नियामकहरूले सुपरिवेक्षणलाई कडा बनाएको उसले थप्यो ।

बाह्य ऋणमा भएको हालैको वृद्धिका कारण बहराइनका रिटेल बैंकहरू बढी जोखिममा देखिएको एस एन्ड पीले थपेको छ ।
यूएईको केन्द्रीय बैंकले बजारलाई आश्वस्त पार्ने प्रयास गरेको छ । गभर्नर खालिद मोहम्मद बलामाले यसै महिनाको सुरुमा बैंकिङ क्षेत्रले सामान्य रूपमा काम गरिरहेको बताएका थिए ।

क्षेत्रीय सरकारहरूले पर्यटन र पूर्वाधार जस्ता क्षेत्रमा अर्बौं डलर खन्याएसँगै कर्जाको माग बढेकाले यूएईका बैंकहरूले हालैका दिनमा लाभ उठाएका छन् ।

सन् २०२४ को तुलनामा २०२५ मा कुल सम्पत्ति १७.१ प्रतिशतले बढेर ५.३४ ट्रिलियन दिराम (१.४५ ट्रिलियन डलर) पुगेको छ । सोही अवधिमा ऋण पोर्टफोलियो झण्डै १८ प्रतिशत र निक्षेप करिब १६ प्रतिशतले बढेको केन्द्रीय बैंकले मंगलबार जानकारी दिएको छ ।

एस एन्ड पीका अनुसार, ऋणमा पर्ने पूर्ण प्रभाव देखिन समय लाग्नेछ जसमा लजिस्टिक, यातायात, पर्यटन, घरजग्गा, खुद्रा व्यापार र हस्पिटालिटी क्षेत्रहरू सबैभन्दा बढी जोखिममा छन् ।

खराब कर्जामा ५० प्रतिशतको वृद्धि वा कुल कर्जाको ७ प्रतिशत खराब कर्जा हुने उच्च तनावको परिदृश्यमा (जुन धेरै हुन्छ) यस क्षेत्रका शीर्ष ४५ बैंकहरूको कुल नोक्सानी करिब ३७ अर्ब डलर पुग्न सक्ने एस एन्ड पीले जनाएको छ ।

जीसीसी बैंकहरू तुलनात्मक रूपमा बलियो अवस्थामा रहेकै बेला यो तनावपूर्ण अवधि सुरु भएको छ । एस एन्ड पीले यसलाई सन् २०२० को कोभिड–१९ को धक्कासँग तुलना गरेको छ जतिबेला नियामकहरूले बैंकहरूलाई कर्जा नोक्सानी सहन सक्ने बनाउन विभिन्न उपायहरू अपनाएका थिए । अवस्था बिग्रिएमा यस्तै कदम चालिने अपेक्षा गरिएको छ ।

युद्धका कारण यूएईका बैंकहरूको सेयरमा ठूलो धक्का लागेको छ र सबै प्रमुख बैंकहरूको सेयर मूल्यमा दोहोरो अंकको गिरावट आएको छ ।