इरानमाथि आक्रमण गर्नका लागि ट्रम्पलाई बेलायतले आफ्नो सैन्य अड्डा उपयोग गर्न नदिने

एजेन्सी । बेलायत सरकारले इरानमाथि हुन सक्ने सम्भावित अमेरिकी आक्रमणलाई सहयोग पुर्याउन अमेरिकालाई बेलायती सैन्य अड्डाहरू प्रयोग गर्ने अनुमति नदिएको बीबीसीले समाचार प्रकाशन गरेको छ ।

अमेरिकाले विगतमा मध्यपूर्व क्षेत्रमा आक्रमण गर्न ग्लुसेस्टरशायरको आरएएफ फेयरफोर्ड हिन्द महासागरमा रहेको बेलायती विदेशी भूभाग डिएगो गार्सिया प्रयोग गरेको थियो ।

द टाइम्सको रिपोर्ट अनुसार, मौरिससलाई चागोस टापुहरू हस्तान्तरण गर्ने र संयुक्त रूपमा सञ्चालित बेलायत–अमेरिका सैन्य अड्डा लिजमा फिर्ता लिने कीर स्टार्मरको सम्झौताप्रति अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको पछिल्लो आलोचनापछि बेलायतले सैन्य अड्डाहरू प्रयोग गर्न अनुमति नदिएको हो ।

बेलायती सरकारका एक प्रवक्ताले भने, ‘नियमित प्रक्रिया अनुसार हामी परिचालन सम्बन्धी मामिलाहरूमा टिप्पणी गर्दैनौं ।’
अमेरिकाले इरानलाई आफ्नो आणविक कार्यक्रममा कटौती गर्न सहमत हुन दबाब दिइरहेको छ ।

इरानले त्यसो गर्न असफल भएमा अमेरिकाले सम्भावित आक्रमणको चेतावनी दिएको छ र सम्भावित आक्रमणको तयारीका लागि यस क्षेत्रमा युद्धपोत, विमान र अन्य सैन्य सामग्रीहरू पठाएको छ ।

यसैबीच, स्विट्जरल्यान्डमा अमेरिकी र इरानी वार्ताकारहरूबीचको वार्तामा केही प्रगति भएको रिपोर्ट आएको छ ।

अमेरिकाले इरानसँग सम्झौता गर्नेछ वा सैन्य कारबाही गर्नेछ भन्ने कुरा विश्वले सम्भवतः आगामी १० दिनभित्र थाहा पाउने बिहीबार ट्रम्पले बताए ।

बेलायत सरकारका एक प्रवक्ताले भने, ‘अमेरिका र इरानबीच एउटा राजनीतिक प्रक्रिया चलिरहेको छ जसलाई बेलायतले समर्थन गर्छ । इरानले कहिल्यै पनि आणविक हतियार विकास गर्न पाउनुहुँदैन र यस क्षेत्रको सुरक्षा हाम्रो प्राथमिकता हो ।’

अमेरिकी सरकारले चागोस सम्झौताका लागि औपचारिक समर्थन दिएपछि मंगलबार स्टार्मरले ट्रम्पसँग फोनमा कुराकानी गरेका थिए ।

द टाइम्सको रिपोर्ट अनुसार, उनीहरूबीच इरानको आणविक कार्यक्रमलाई लिएर ट्रम्पले दिएको अन्तिम चेतावनीबारे छलफल भएको थियो र त्यसको भोलिपल्ट ट्रम्पले चागोस सम्झौतामाथि आक्रमण गर्दै आफ्नो बयान दिएका थिए ।

जानकारहरूका अनुसार, इरानमाथि हुन सक्ने सम्भावित आक्रमणका लागि पेन्टागनको तयारी (जुन डिएगो गार्सियाबाट सुरु हुन सक्छ) ले चागोस द्वीपसमूहको सबैभन्दा ठूलो टापुको महत्त्वबारे राष्ट्रपतिको बुझाइलाई बदलेको हुन सक्छ ।

ट्रम्पले आफ्नो ट्रुथ सोसल पोस्टमा यसलाई उल्लेख गर्दै भने, ‘इरानले सम्झौता नगर्ने निर्णय गरेमा अत्यन्त अस्थिर र खतरनाक शासनद्वारा हुन सक्ने सम्भावित आक्रमणलाई रोक्न अमेरिकाका लागि डिएगो गार्सिया र फेयरफोर्ड (ग्लुसेस्टरशायरमा रहेको हवाई मैदान) को प्रयोग आवश्यक हुन सक्छ ।’

गत वर्ष इरानको आणविक सुविधाहरूमा अमेरिकाले गरेको आक्रमणमा न त आरएएफ फेयरफोर्ड न त डिएगो गार्सिया नै प्रयोग गरिएको थियो ।

त्यस समयमा वाशिङटनले अनुमति नमागेको बेलायतका एक वरिष्ठ रक्षा स्रोतले बताएका थिए ।

अमेरिकाले आरएएफ फेयरफोर्ड र अन्य बेलायती सैन्य अड्डाहरू यसै वर्षको सुरुतिर बेला १ नामको ट्यांकर कब्जा गर्ने सैन्य कारबाहीलाई सहयोग गर्न पछिल्लोपटक प्रयोग गरेको थियो ।

तर, त्यो अपरेशन बेलायतको पूर्ण समर्थनमा गरिएको थियो । त्यस समयमा मन्त्रीहरूले उक्त कारबाही अन्तर्राष्ट्रिय कानुन अन्तर्गत जायज भएको बताएका थिए ।

इरानमा कुनै पनि अमेरिकी सैन्य कारबाहीका लागि समर्थन गर्दा बेलायत सरकारले सम्भवतः अन्तर्राष्ट्रिय कानुनका प्रश्नहरूलाई आधार बनाउनेछ ।

लामो समयदेखिको सम्झौता अनुसार, अमेरिकाले सैन्य कारबाही सञ्चालन गर्नुअघि बेलायतको सार्वभौम सैन्य अड्डाहरू प्रयोग गर्न पहिला अनुरोध गर्नुपर्ने हुन्छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय कानुन अन्तर्गत आक्रमण गर्ने राज्य र त्यो राज्यलाई समर्थन गर्नेहरूबीच कुनै भिन्नता हुँदैन । पछिल्लो पक्षलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा गलत कार्यको परिस्थितिको बारेमा जानकारी छ भने ।

जनवरीमा बीबीसीका राजनीतिक सम्पादक क्रिस मेसनले स्टार्मरलाई इरानमाथि हुन सक्ने सम्भावित अमेरिकी आक्रमणलाई उनले समर्थन गर्छन् कि गर्दैनन् भनेर सोधेका थिए ।

त्यसबेला प्रधानमन्त्रीले इरानलाई आणविक गतिविधिहरू विकास गर्न र प्रदर्शनकारीहरूलाई मार्नबाट कसरी रोक्ने भन्नेबारे सहयोगीहरूसँग कुरा गरिरहेको जवाफ दिएका थिए ।

‘इरानले आणविक हतियार विकास गर्न नसकोस् भन्ने यहाँको उद्देश्य हो । यो अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ,’ उनले भने ।

‘र अवश्य पनि उनीहरूले प्रदर्शनकारीहरूलाई दमन गर्ने र मार्ने काम गरिरहेको तथ्यलाई हामीले सम्बोधन गर्न आवश्यक छ । जे भइरहेको छ, त्यो वीभत्स छ । त्यसैले हाम्रो ध्यान त्यसमा छ र हामी यस उद्देश्यका लागि सहयोगीहरूसँग काम गरिरहेका छौं ।’

पछिल्लो घटनाक्रमप्रति प्रतिक्रिया दिँदै लिबरल डेमोक्रेटका नेता सर एड डेभी (जो ट्रम्पका पुराना आलोचक हुन्) ले भने, ‘ट्रम्पले एकपक्षीय सैन्य कारबाही अघि बढाउन अमेरिकालाई डिएगो गार्सिया जस्ता बेलायती अड्डाहरू प्रयोग गर्न दिएर सरकारलाई धम्क्याउन खोजिरहेको कुरा अब स्पष्ट भएको छ ।’

‘स्टार्मरले दृढ भएर उभिनुपर्छ र अमेरिकी सेनाले बेलायती अड्डाहरू प्रयोग गर्ने विषयमा संसद्लाई मतदान गर्न दिनुपर्छ ।’