मनिलामा अमेरिका र रुसका विदेशमन्त्रीबीच भेटवार्ता हुँदै, युक्रेन युद्ध अन्त्यका बारेमा छलफल हुने

एजेन्सी । अमेरिकाका विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले बिहीबार फिलिपिन्समा रुसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभसँग भेटवार्ता गर्दैछन् । त्यहाँ उनले युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्न अमेरिकाले मध्यस्थता गर्ने सम्भावनालाई पुनर्जीवित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

रुबियो र लाभरोभबीचको यो भेट मनिलामा आयोजित दक्षिणपूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको संगठन (आसियान) को कार्यक्रममा दक्षिणपूर्वी एसियाली विदेशमन्त्रीहरूको जमघटका क्रममा हुन लागेको उच्चस्तरीय भेटवार्तामध्ये एक हो ।

अप्रत्यक्ष वार्ताहरू रोकिएपछि र इरान युद्ध केन्द्रविन्दुमा आएपछि रुस–युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि अमेरिकी प्रयासहरू घटेका छन् । अन्तरिम युद्धविराम सम्झौता भंग भएपछि वाशिङटन र तेहरानबीच नयाँ आक्रमणहरू तीव्र भएका छन् ।

आफूले लाभरोभसँग युक्रेन द्वन्द्वको विषय उठाउने योजना बनाएको रुबियोले बुधबार मनिलामा पत्रकारहरूलाई बताए ।

अवसर मिलेमा द्वन्द्व अन्त्य गर्न भूमिका खेल्न अमेरिका अझै तयार रहेको उनको भनाइ छ । उनले पछिल्ला केही महिनाहरूमा ती प्रयासहरू केही हदसम्म कम भएको स्वीकार गरे तर यो भेटले वार्तालाई नवीकरण गर्ने अवसर छ कि छैन भन्ने कुराको खोजी गर्ने बताए ।

‘हाम्रो बीचमा असहमतिहरू भए तापनि रुसी सरकारसँग हाम्रो सम्बन्ध हुनुपर्छ,’ रुबियोले भने । उनले दुई देश सबैभन्दा ठूला परमाणु–सम्पन्न राष्ट्रहरू भएको कुरालाई पनि उल्लेख गरे ।

आसियान बैठकमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै लाभरोभले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले समाधान नजिकिँदैछ भनी गरेको पछिल्लो भविष्यवाणीका बारेमा रुबियोलाई सोध्ने बताए । ‘म भोलि मार्को रुबियोलाई यसबारे सोध्नेछु,’ लाभरोभले भने ।

युक्रेनले यस वर्ष महत्त्वपूर्ण प्रगति गरे तापनि रक्षा नेताहरूबीचको दरारले यसको प्रयासलाई कमजोर पार्ने खतरा देखिएकाले युद्ध अन्त्यका लागि नयाँ छलफलको अपेक्षा गरिएको हो । राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले शीर्ष सैन्य नेतृत्वसहित सरकारमा ठूलो हेरफेर गरेका छन् । तर, छलफलको विषय युक्रेन मात्र हुने छैन ।

रुबियोले यस भेटलाई अमेरिका र रुसबीच सम्भावित सहयोगका अन्य क्षेत्रहरू खोज्न प्रयोग गर्ने बताए जुन आसियान बैठकका क्रममा मन्त्रीहरूले आफ्ना छलफलहरूमा उठाएका व्यापक एजेन्डाहरू जस्तै हो ।

रुबियोले बुधबार चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यी र छुट्टै भारतीय विदेशमन्त्री सुब्रह्मण्यम जयशंकरसँग पनि लामो भेटवार्ता गरे । आफू र वाङले यस हप्ता दक्षिण चीन सागरको विवादित क्षेत्रमा चिनियाँ र फिलिपिनी सेनाबीच भएको नयाँ झडपका बारेमा छलफल गरेको रुबियोले पत्रकारहरूलाई बताए । त्यसमा बेइजिङले लगभग सम्पूर्ण क्षेत्रमा आफ्नो दाबी गर्छ । रुबियोले यस घटनालाई तनाव बढाउने प्रकृतिको भनेका छन् ।

‘यसलाई धेरै होसियारीपूर्वक व्यवस्थापन गर्न आवश्यक छ किनकि स्पष्ट रूपमा अमेरिका र चीनबीचको द्वन्द्वले विश्वव्यापी रूपमा ठूलो प्रभाव पार्नेछ,’ रुबियोले भने । ट्रम्प प्रशासनले एसियामा वाशिङटनको सबैभन्दा पुरानो सन्धि सहयोगी फिलिपिन्स जस्ता साना दाबेदार देशहरूलाई बेफाइदा हुने गरी दक्षिण चीन सागरमा चीनको आक्रामक कार्यहरूको पटक–पटक आलोचना गरेको छ । ताइवान र आसियान सदस्यहरू भियतनाम, मलेसिया र ब्रुनाई पनि अक्सर तनावपूर्ण क्षेत्रीय गतिरोधमा संलग्न छन् ।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका अनुसार, वाङले रुबियोसँग अमेरिकी पक्षका हालैका नकारात्मक शब्द र कार्यहरूप्रति विरोध जनाए । उनले के कुरालाई संकेत गरेका हुन् भन्ने स्पष्ट छैन तर ट्रम्पले हालै चीनलाई सन् २०२० को चुनावमा हस्तक्षेप गरेको आरोप लगाएका थिए र अमेरिकी प्रशासनले चिनियाँ पत्रकारहरूको भिसा अवधि घटाएको थियो ।

आधिकारिक सिन्ह्वा समाचार एजेन्सीको विज्ञप्ति अनुसार, वाङले सेप्टेम्बरमा सीको अमेरिका भ्रमणलाई संकेत गर्दै चीन र अमेरिका आगामी उच्चस्तरीय आदानप्रदानको तयारी गरिरहेको बताए ।

एसोसिएटेड प्रेसले हेरेको संयुक्त विज्ञप्तिको मस्यौदा अनुसार, आसियान विदेशमन्त्रीहरूले मंगलबार क्षेत्रीय विवादहरूबारे छलफल गरे र चीन र उनीहरूको क्षेत्रीय ब्लकबीच प्रस्तावित अनाक्रमण सम्झौतामा वर्षौंदेखि जारी वार्तामा भएको प्रगतिको स्वागत गरे जुन दुवै पक्षले यसै वर्ष सम्पन्न गर्ने आशा राखेका छन् ।

तथाकथित आचारसंहिताको उद्देश्य विवादित जलक्षेत्रमा ठूलो द्वन्द्व रोक्नु हो । त्यो एक प्रमुख विश्वव्यापी व्यापार मार्ग हो र त्यसमा अमेरिका तानिन सक्छ ।