अमेजनले भारतमा एआई र क्लाउड पूर्वाधार विस्तार गर्न थप १३ अर्ब डलर लगानी गर्ने

एजेन्सी । भारतमा आफ्नो लगानी योजनालाई थप तीव्र बनाउँदै अमेरिकी ई–कमर्स दिग्गज कम्पनी अमेजनले भारतमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) र क्लाउड पूर्वाधार विस्तार गर्न थप १३ अर्ब डलर लगानी गर्ने प्रस्ताव गरेको छ । यसले सन् २०२६ देखि २०३० को बीचमा देशमा अमेजनको कुल लगानी ४८ अर्ब डलर पुर्याउनेछ ।

सन् २०२५ मा अमेजनले भारतमा आफ्ना सबै व्यवसायहरूमा ३५ अर्ब डलर लगानी गर्ने घोषणा गरेको थियो । यो थप १३ अर्ब डलरले मुम्बई र हैदराबादमा एडब्लुएस डेटा सेन्टरको क्षमता विस्तार गर्ने कम्पनीले जनाएको छ ।

यसले स्टार्टअप, उद्यम र सरकारी संस्थाहरूलाई अनुकूलित एआई चिप्स, व्यवस्थित एआई सेवाहरू, सुरक्षित र भरपर्दो क्लाउड प्रविधिहरू र विकासकर्ता उपकरणहरूमा पहुँच प्रदान गरी छिटो आविष्कार गर्न, क्षमता विस्तार गर्न र विश्वव्यापी रूपमा ग्राहकहरूलाई सेवा दिन मद्दत गर्नेछ ।

अमेजनका सीईओ एन्डी ज्यासीले बिहीबार नयाँ दिल्लीमा प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई भेटेपछि यो घोषणा आएको हो । ज्यासीले प्रधानमन्त्रीसँगको भेटमा भारतको बढ्दो महत्त्वलाई उजागर गरे जहाँ अमेजनले ई–कमर्स, एआई र क्लाउड र मनोरञ्जन लगायतका धेरै व्यवसायहरू सञ्चालन गरिरहेको छ ।

‘एक दशकभन्दा बढी समयदेखि हामीले हाम्रा विभिन्न व्यवसायमार्फत ग्राहक, बिक्रेता, विकासकर्ता, स्टार्टअप र उद्यमहरूलाई सेवा दिइरहेका छौं । यसको प्रतिक्रिया असाधारण रहेको छ । विशेषगरी हाम्रो ई–कमर्स, एआई र क्लाउड व्यवसायहरूमा बलियो वृद्धि देखिएको छ,’ ज्यासीले भने ।

‘हामीले भारतमा अमेजन विस्तार गर्दै जाँदा हाम्रा व्यावसायिक प्राथमिकताहरू एआईमा पहुँचको लोकतन्त्रीकरण, साना व्यवसायहरूको डिजिटलीकरण, रोजगारी सिर्जना र निर्यात सक्षम गर्ने भारतका प्राथमिकताहरूसँग मेल खान्छन् । हामी भारतमा हाम्रा व्यवसायहरूको बलियो माग पूरा गर्न र भारतलाई यी प्राथमिकताहरू हासिल गर्नका लागि मद्दत गर्न आगामी पाँच वर्षमा ४८ अर्ब डलरभन्दा बढी लगानी गर्दैछौं,’ उनले भने ।

शीर्ष अमेरिकी प्रविधि कम्पनीहरू एआई पूर्वाधार विकास गर्न भारतमा अर्बौं डलर खन्याइरहेका छन् । सन् २०२५ अक्टोबरमा गुगलले आन्ध्र प्रदेशको विशाखापट्टनममा एक गिगावाट–स्केलको एआई हब स्थापना गर्न आगामी पाँच वर्षमा १५ अर्ब डलर लगानी गर्ने घोषणा गरेको थियो ।

यो कम्पनीको अमेरिका बाहिरको सबैभन्दा ठूलो एआई हब केन्द्र हो ।

सन् २०२५ डिसेम्बरमा माइक्रोसफ्टले भारतको क्लाउड र एआई पूर्वाधार, सीप विकास र चालू कार्यहरूलाई अगाडि बढाउन एसियामा आफ्नो सबैभन्दा ठूलो लगानी—चार वर्षमा (सन् २०२६ देखि २०२९ सम्म) १७.५ अर्ब डलर—घोषणा गरेको थियो ।
यो लगानी यसै वर्षको सुरुमा घोषणा गरिएको ३ अर्ब डलरको लगानीमा आधारित छ । कम्पनीका अनुसार, सन् २०२६ को अन्त्यसम्ममा यो रकम खर्च भइसक्नेछ ।

एआई र क्लाउड पूर्वाधार विस्तार गर्नुका साथै अमेजनले भारतमा आफ्नो ई–कमर्स र क्विक कमर्स व्यवसायलाई टेवा पुर्याउने सञ्चालन नेटवर्कमा लगानी जारी राख्नेछ । कम्पनीले यस वर्ष मात्रै २० भन्दा बढी नयाँ फुलफिलमेन्ट सेन्टर (भण्डारण केन्द्र) र १०० भन्दा बढी नयाँ लास्ट–माइल डेलिभरी स्टेशनहरू सुरु गर्ने योजना बनाएको छ । यसले देशभरका ग्राहकहरूलाई, विशेष गरी टियर ३ र ४ शहरहरूमा, छिटो डेलिभरी प्रदान गर्नेछ ।

‘अमेजनले भारतमा सबैभन्दा ठूलो, सुरक्षित, छिटो र भरपर्दो सञ्चालन सञ्जालमध्ये एक सञ्चालन गर्छ जसले देशका हरेक पिन–कोडमा ग्राहकहरूलाई सेवा दिन्छ,’ कम्पनीले भन्यो ।

अमेजनले भर्खरै देशभरका हजारौं डेलिभरी सहयोगीहरूलाई विभिन्न सुविधाहरू प्रदान गर्न सम्मान कार्यक्रमको पनि घोषणा गरेको छ । यी पहलहरूमा सहयोगीका छोराछोरीको शिक्षाका लागि छात्रवृत्ति, सरकारी सुविधाहरू र वित्तीय समावेशीकरण कार्यक्रमहरूमा पहुँच, विस्तृत बिमा कभरेज, सडक सुरक्षा उपायहरू र थप कुराहरू समावेश छन् । अमेजन इन्डियाले हालै सञ्चालन र सहयोगीहरूको हितका लागि घोषणा गरेको ३० करोड डलरको लगानीको एक हिस्सा यी पहलहरूलाई सुदृढ र विस्तार गर्न खर्च गरिनेछ ।

सन् २०१० देखि २०३० सम्म भारतमा अमेजनको कुल लगानी अब ८८ अर्ब डलरभन्दा बढी पुगेको छ । देशमा सुरु भएदेखि अमेजनले १ करोड २० लाख साना व्यवसायहरूलाई डिजिटलाइज गरेको छ, २० अर्ब डलरभन्दा बढीको कुल ई–कमर्स निर्यात सक्षम गरेको छ र २८ लाख रोजगारीलाई सहयोग पुर्याएको छ ।

अमेजनले १ करोडभन्दा बढी भारतीयहरूलाई क्लाउड सीपमा तालिम पनि दिएको छ ।

सन् २०३० सम्म कम्पनीले एआई–नेतृत्वको डिजिटलीकरण, निर्यात वृद्धि र रोजगारी सिर्जनामा ध्यान केन्द्रित गर्नेछ । कम्पनीले ३८ लाख रोजगारीलाई सहयोग गर्ने, ८० अर्ब डलरको कुल निर्यात सक्षम गर्ने, १ करोड ५० लाख साना व्यवसायहरूका लागि एआई लाभहरू पुर्याउने र ४० लाख सरकारी विद्यालयका विद्यार्थीहरूलाई एआई शिक्षा प्रदान गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।

अमेजन पहिले नै भारतमा सबैभन्दा ठूलो विदेशी लगानीकर्ता, ई–कमर्स निर्यातको सबैभन्दा ठूलो सहजकर्ता र देशको सबैभन्दा ठूलो रोजगारी सिर्जना गर्नेमध्ये एक भएको कम्पनीले बतायो ।