चीनसँग व्यापार असन्तुलन सुधार्ने युरोपको पहल, चिनियाँ एसीको बढ्दो मागले थप्यो चुनौती

एजेन्सी । युरोप आगामी अक्टोबरसम्ममा चीनसँगको आफ्नो कीर्तिमानी व्यापार घाटा कम गर्न चाहन्छ । तर, यस क्षेत्रमा अहिलेसम्मकै खराब तातो हावा (लु) का कारण चिनियाँ निर्मित एयर कन्डिसनरको आयातमा अभूतपूर्व माग बढेको छ ।

यो एउटा यस्तो रोचक उदाहरण बनेको छ जसले ब्रसेल्स (युरोपेली संघ) का लागि व्यापार असन्तुलन सम्बोधन गर्न कति कठिन हुनेछ भन्ने कुरा स्पष्ट पार्छ ।

युरोपेली संघ र चीनले सोमबार दुर्लभ संयुक्त विज्ञप्ति जारी गरेका छन् जसको उद्देश्य दुई अर्थतन्त्रहरूबीचको व्यापारलाई सन्तुलित गर्ने र बजार पहुँचका समस्याहरूलाई सम्बोधन गर्ने रहेको छ ।

व्यापार असन्तुलन, निर्यात नियन्त्रण र बौद्धिक सम्पत्ति सम्बन्धी विवादहरूले अक्टोबरसम्ममा ठोस नतिजा दिनुपर्ने युरोपेली व्यापार प्रमुख मारोस सेफकोभिकले चीनका वाणिज्यमन्त्री वाङ वेन्टाओसँगको भेटपछि पत्रकारहरूलाई बताए ।

दुवै पक्ष व्यापार प्रवाहको अनुगमन गर्न द्विपक्षीय कार्यदल गठन गर्न सहमत भएका छन् जसमा बेइजिङले रेयर अर्थ (दुर्लभ खनिज पदार्थ) र स्थायी चुम्बकहरूमा हाल कायम रहेको निर्यात नियन्त्रणले युरोपेली संघको आपूर्ति शृंखलालाई अवरुद्ध नगर्ने आश्वासन दिएको छ ।

‘सबै कुरा समाधान हुने छैनन्, सबै कुरा ठीक हुने छैनन् । तर, अहिलेदेखि अक्टोबरसम्म हाम्रो टोलीले ठोस नतिजा दिनका लागि पर्याप्त समय पाउनेछ भन्ने हामीलाई लाग्छ,’ सेफकोभिकले भने । युरोपेली संघमा चिनियाँ निर्यात निरन्तर बढिरहेको छ जबकि चीनमा हाम्रो बजार हिस्सा खुम्चिँदै गएको छ,’ उनले बताए । यो प्रवृत्ति दिगो नभएको उनको भनाइ छ ।

बेइजिङले उत्पादन क्षमताको अधिकताको समस्यालाई सम्बोधन गर्न ल्याइने कुनै पनि नयाँ व्यापारिक प्रतिबन्धहरूका विरुद्ध जवाफी कदम चाल्न नहिचकिचाउने स्पष्ट पारेको छ ।

तर, यो समय अलि अमिल्दो छ । चिनियाँ र युरोपेली अधिकारीहरू ब्रसेल्समा यस्तो समयमा भेटे जब ऐतिहासिक तातो हावाका कारण युरोपेलीहरू एयर कन्डिसनर किन्न हतारिरहेका छन् । तीमध्ये अधिकांश चिनियाँ निर्मित हुन् ।

युरोपले लामो समयदेखि एयर कन्डिसनिङलाई हल्ला गर्ने, भवनको वास्तुकलामा नराम्रो देखिने र गर्मीको समय तुलनात्मक रूपमा छोटो हुने भएकाले अनावश्यक भन्दै यसको विरोध गर्दै आएको थियो ।

यसले धेरै ऊर्जा खपत गर्ने प्रविधिको व्यापक प्रयोगले जलवायु परिवर्तन विरुद्धको लडाइँलाई कमजोर पार्ने डर पनि छ ।
सन् २०२५ मा चीनसँग युरोपेली संघको वस्तु व्यापार घाटा १५ प्रतिशतले बढेर ३६० अर्ब युरो पुगेको थियो । त्यसमा सबै २७ सदस्य राष्ट्रहरूले घाटा बेहोरेका थिए । यो घाटा सन् २०२६ को पहिलो त्रैमासिकमा ९८ अर्ब युरो पुग्यो । यो सन् २०२२ पछिकै उच्च हो । विद्युतीय उपकरण र मशिनहरू सबैभन्दा बढी आयात हुने वस्तुहरूमा पर्छन् ।

‘युरोपेली उद्योगका लागि चीनकोे खतराको गम्भीरता अब निर्णायक विन्दुमा पुगेको देखिन्छ,’ परामर्शदाता कम्पनी टेनेओका प्रबन्ध निर्देशक गेब्रियल विल्डाउले भने । चीनको नेतृत्वले युरोपलाई शान्त पार्ने खासै इच्छा देखाएको छैन ।

‘युरोपसँगको व्यापार बचतलाई उल्लेखनीय रूपमा कम गर्न सक्ने गरी सशक्त नीतिगत कारबाहीको कुनै संकेत देखिएको छैन,’ विल्डाउले उल्लेख गरे ।

यस गर्मीमा एयर कन्डिसनरले सो असन्तुलनलाई अझ थपिरहेका छन् ।

मिडिया ग्रुपले सोमबारसम्म आफ्नो पोर्टा–स्प्लिट एकाइका लागि अर्डरहरू यस वर्ष २ लाख नाघेको बताएको छ । त्यो सन् २०२५ को गति भन्दा दोब्बर हो । यो पश्चिमी युरोपको खण्डित भवन नियमहरूका लागि तयार पारिएको एउटा पोर्टेबल स्प्लिट प्रणाली हो ।

देशभरिका मिडियाका उपकरणहरूको रियल–टाइम स्टक ट्य्राक गर्न जर्मन सफ्टवेयर विकासकर्ता एड्रियन कुबेलले बनाएको एउटा वेबसाइट सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भयो र त्यसले एयर कन्डिसनरहरू प्रायः स्टक बाहिर देखाएको थियो ।

अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा निकायका अनुसार, युरोपमा एयर कन्डिसनिङको स्वामित्व करिब २० प्रतिशत घरधुरीमा मात्र छ । त्यो अमेरिकाको करिब ९० प्रतिशत पहुँच दरभन्दा निकै कम हो । यो खाडल पुर्न मिडिया र एसियाली घरायसी उपकरण निर्माता सामसङ र मित्सुबिशी इलेक्ट्रिक सबै दौडधूप गरिरहेका छन् ।

युरोपमा सबैभन्दा धेरै बिक्री हुने पाँच एयर कन्डिसनर ब्रान्डमध्ये कुनै पनि युरोपेली संघका होइनन् । युरोमोनिटर इन्टरनेशनलका अनुसार, सन् २०२५ सम्ममा चिनियाँ हाइयर ग्रुप, जुहाईको ग्री इलेक्ट्रिक एप्लायन्सेज र मिडिया ग्रुपले मिलेर युरोपेली बजारको करिब ३२ प्रतिशत हिस्सा ओगटेका छन् ।

टर्कीको बेको कर्पोरेशन र जापानको डिकिन इन्डस्ट्रिज लिमिटेड शीर्ष पाँचमा अटाएका छन् ।

मिडियाको एयर कन्डिसनिङ डिजाइनले युरोपको खण्डित र तहगत नियामक र बजार अवरोधहरूलाई तोड्नका लागि तयार पारिएको इन्जिनियरिङको उदाहरण दिन्छ ।

पोर्टा–स्प्लिटको बाहिरी एकाइ झ्यालको कोष्ठकमा अड्किन्छ । यसका लागि प्वाल पार्नुपर्दैन र यसलाई जडान गरिएको उपकरण भन्दा पनि फर्निचरको रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ । यसले पेरिस जस्ता शहरहरूमा भवनको बाहिरी स्वरूप परिवर्तनमा लगाइएको प्रतिबन्धलाई छल्न मद्दत गर्छ ।

यसको रेफ्रिजरेन्ट चार्ज पनि १.९९ किलोग्राममा सीमित छ जुन फ्रान्सको २ किलोग्रामको सीमाभन्दा केही कम हो ।

प्रमुख एयर कन्डिसनिङ आपूर्तिकर्ताहरूमा कुनै पनि युरोपेली ब्रान्ड नहुनुले त्यहाँको औद्योगिक खाडललाई उजागर गर्छ । त्यसलाई युरोपेली नेताहरूले सम्बोधन गर्न खोजिरहेका छन् ।

रोलान्ड बर्जरका ग्लोबल प्रबन्ध निर्देशक डेनिस डेपौक्सले युरोपेली संघले चीनबाट गर्ने आयातमध्ये आधा हिस्सा कारदेखि अत्याधुनिक मशिनरीसम्मका प्रविधिजन्य उत्पादनहरू रहेको बताए ।

‘यो विगतका दशकहरूको तुलनामा ठ्याक्कै उल्टो अवस्था हो र युरोपेली उद्योगहरूका लागि डरलाग्दो छ । यसले संघका लागि वित्तीय प्रणालीगत समस्या निम्त्याउन सक्छ,’ डेपौक्सले भने । उनले संयुक्त विज्ञप्तिलाई सकारात्मक प्रगतिको रूपमा स्वीकार गरे किनकि यो धेरै वर्षमा पहिलोपटक भएको हो ।’

चीनमा निर्मित कुलिङ प्रविधिको बढ्दो मागले एक यस्तो आर्थिक यथार्थलाई पनि झल्काउँछ जसले गर्दा ब्रसेल्सले आफ्नो निर्यात बढाउन संघर्ष गरिरहँदा बेइजिङले व्यापार वार्तामा केही सहुलियत दिएको छ भन्ने कुरामा विश्लेषकहरूले शंका गरेका छन् ।

‘चीनले वास्तविक आयात कोटा वा वास्तविक कार्यान्वयन संयन्त्र तोक्ने सम्बन्धमा कुनै वास्तविक प्रतिबद्धता जनाएको छैन,’ फ्रान्सेली लगानी बैंक नेटिक्सिसकी मुख्य अर्थशास्त्री एलिसिया गार्सिया हेररोले भनिन् । उनले यो प्रगति युरोपलाई थप संरक्षणवादी कदमहरू चाल्नबाट रोक्नका लागि चीनले छरेको भ्रम मात्र भएको बताइन् ।

युरोपेली नेताहरू सस्तो चिनियाँ घरायसी सामानहरू (जस्तै एयर कन्डिसनर) प्रतिको उपभोक्ताहरूको चाहना र रणनीतिक वर्गहरूमा आफ्नो औद्योगिक लगानी र रोजगारी कायम राख्ने कुराबीच सन्तुलन मिलाइरहेका छन् ।

युरोपेली आयोगले आफ्ना कम्पनीहरूलाई सहयोग गर्न बेइजिङले दिने अत्यधिक अनुदानको लामो समयदेखि आलोचना गर्दै आएको छ र यसले यस क्षेत्रमा सस्तो सामानहरू डम्प गरेको आरोप लगाएको छ । उसले सोमबारको वार्तापछि वर्तमान अवस्थालाई मात्र स्वीकार गरेर बस्न नसकिने बताएको छ ।

यस ब्लकले हालै युरोपमा सञ्चालित चिनियाँ कम्पनीहरूमाथि कडाइ सुरु गरेको छ जसमा चिनियाँ निर्मित पाटपुर्जाहरू प्रयोग गर्ने सौर्य परियोजनाहरूको कोषमा प्रतिबन्ध लगाउने र टेमु तथा शिन जस्ता कम्पनीहरूले प्रयोग गर्ने कम मूल्यका पार्सलहरूमा दिइँदै आएको कर छुटको अन्त्य गर्ने कुराहरू समावेश छन् ।

‘कुनै पनि कदमहरू यस्ता क्षेत्रहरूमा लक्षित हुनेछन् जहाँ चिनियाँ प्रतिस्पर्धाले महत्त्वपूर्ण औद्योगिक क्षेत्रहरूमा गम्भीर हानि पुर्याउने जोखिम हुन्छ वा जहाँ चीनले यसलाई हतियारको रूपमा प्रयोग गर्न सक्ने ठूलो निर्भरताको जोखिम हुन्छ,’ युरोपियन काउन्सिल अन फरेन रिलेसन्सका निर्देशक एण्ड्रु स्मलले भने ।

यसका लागि विशेषगरी रेयर अर्थ, रसायन, अटो र भारी मशिनरीमा ध्यान दिइनेछ ।

‘सबै क्षेत्रमा एकमुष्ट भन्सार महसुल लगाउने बारे भने कुनै छलफल भएको छैन,’ उनले थपे ।

युरोपका व्यवसायहरूका लागि व्यापार वार्ताहरूले अस्तित्वसँग जोडिएका परिणामहरू बोकेका छन् । ‘जवाफी कारबाहीको शृंखला बढ्न नदिन युरोपलाई पनि एउटा साझा समझदारीको आवश्यकता छ,’ डेपौक्सले भने ।

उनका अनुसार, ढिलो पारस्परिक सम्बन्ध यहाँ लागू हुनुपर्ने अवधारणा हो जसले अन्ततः चिनियाँ र युरोपेली कम्पनीहरूलाई बजार हिस्साका लागि भिड्नुको सट्टा विश्वव्यापी रूपमा प्रतिस्पर्धा गर्न एकै ठाउँमा ल्याउन सक्छ ।