एजेन्सी । जापानको केन्द्रीय बैंकले मंगलबार आफ्नो नीतिगत ब्याजदरलाई ३० वर्षभन्दा बढी समययताकै उच्च विन्दु १ प्रतिशत पुर्याएको छ । रोयटर्सले गरेको अर्थशास्त्रीहरूको मत सर्वेक्षणको अपेक्षा अनुरूप नै गरिएको यस निर्णयले सन् २०२४ मा सुरु भएको नीतिगत सामान्यीकरणको प्रक्रियालाई थप तीव्रता दिएको छ ।
बैंक अफ जापानले गत डिसेम्बरमा दरहरू बढाएर ०.७५ प्रतिशत पुर्याएपछिको यो पहिलो वृद्धि हो र सन् १९९५ पछि पहिलोपटक ब्याजदर १ प्रतिशत पुर्याइएको हो ।
ब्याजदरलाई २५ आधार विन्दुले बढाउने निर्णय ७–१ को बहुमतले भएको बैंक अफ जापानले जनाएको छ । जसमा बोर्ड सदस्य तोइचिरो असादाले दर यथावत राख्नुपर्ने पक्षमा उभिँदै विमति जनाएका थिए ।
जापानमा कमजोर येन र बिस्तारै बढ्न थालेको मुद्रास्फीतिका कारण नीतिगत कडाइ आएको हो । यसको आंशिक कारण इरान युद्ध पनि हो ।
निर्णयपछि बेन्चमार्क निक्केई २२५ सूचक ०.४६ प्रतिशतले बढ्यो भने डलरको तुलनामा येन सामान्य बलियो भई १६०.२२ कायम भयो । १० वर्षे जापानी सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफल ३ आधार विन्दुले बढेर २.६१५ प्रतिशत पुग्यो ।
केन्द्रीय बैंकले प्रत्येक त्रैमासिकमा सरकारी ऋणपत्र खरिदलाई २०० अर्ब येनले घटाउँदै लैजाने र अप्रिल २०२७ देखि मासिक २० खर्ब येनको खरिदलाई निरन्तरता दिने बताएको छ ।
ऊर्जाको बढ्दो मूल्यका कारण परिवारमा पर्ने बोझ घटाउन सरकारले चालेका कदमहरूका कारण जापानको उपभोक्ता मुद्रास्फीति २ प्रतिशतभन्दा तल रहेको बीओजेले उल्लेख गरेको छ ।
‘तर, कच्चा तेलको मूल्यवृद्धिका कारण भएको मूल्य समायोजन व्यावसायिक कारोबारहरूमा तुलनात्मक रूपमा तीव्र गतिमा भइरहेको छ जसले गर्दा धेरै उपभोग्य वस्तुहरूको मूल्य बढ्न सक्छ,’ केन्द्रीय बैंकले भनेको छ ।
यो जापानको उत्पादक मूल्य सूचकांकमा पनि देख्न सकिन्छ । यो मे महिनामा ६.३ प्रतिशतले बढेको थियो । यो विगत तीन वर्षयताकै उच्च वृद्धि हो र मुख्यतया ऊर्जाको बढ्दो लागतका कारण यस्तो भएको हो ।
ब्याजदर वृद्धि अपेक्षित भए पनि, बीओजे सदस्यहरू बीचको व्यापक समर्थनले बोर्ड आर्थिक वृद्धिभन्दा मुद्रास्फीतिको चिन्ताप्रति बढी सजग रहेको संकेत गरेको जेपी मोर्गन एसेट म्यानेजमेन्टका एशिया–प्रशान्त प्रमुख बजार रणनीतिकार ताई हुईले बताए ।
हर्मुज जलयोजक पुनः खुल्ने बढ्दो अपेक्षाले जापानको आपूर्ति अवरोध सम्बन्धी अनिश्चितता घटाएको र यसले बीओजेलाई नीतिगत सामान्यीकरण पुनः सुरु गर्न थप आत्मविश्वास प्रदान गरेको पनि उनले थपे ।
जापानी येनको कमजोरीले पनि ब्याजदर वृद्धिको आधार तयार पारेको थियो । मे महिनामा हस्तक्षेपकारी कार्यका लागि ११.७ ट्रिलियन येन खर्च गरे पनि येन फेरि कमजोर भई डलरको तुलनामा १६० को स्तरमा पुग्यो र जुन महिनाको अधिकांश समय त्यही स्तरमा रह्यो ।
‘आन्तरिक मौद्रिक नीति परिवर्तन नगरी गरिने हस्तक्षेप भनेको दायाँ खुट्टा एक्सेलेटरमा जोडले थिचेर ब्रेक लगाउनु जस्तै हो । यसले राम्रो अवस्थामा यात्रुलाई केही रमाइलो देला, तर नराम्रो अवस्थामा तपाईंले आफ्नो ब्रेक प्याड नै जलाउनुहुन्छ,’ टोकियोस्थित वित्तीय सेवा कम्पनी मोनेक्स ग्रुपका विज्ञ निर्देशक जेस्पर कोलले सीएनबीसीलाई बताए ।
कमजोर येनले जापानको निर्यातको प्रतिस्पर्धात्मकता बढाए पनि यसले आयातित मुद्रास्फीति बढाउँछ र अनुदानमार्फत मूल्यवृद्धिको प्रभाव घटाउन खोज्दा सरकारी वित्तमा दबाब दिन्छ ।
प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइचीको प्रशासनले वार्षिक बजेट पारित गरेको केही महिनापछि परिवारहरूलाई ऊर्जाको बढ्दो लागतबाट बचाउन ३० खर्ब येनको पूरक बजेट ल्याएको थियो ।
अप्रिलमा जापानको कोर मुद्रास्फीति सोचेभन्दा बढी घटेर १.४ प्रतिशतमा झरेको थियो । त्यो मार्च २०२२ पछिकै न्यून हो । हेडलाइन मुद्रास्फीति पनि १.४ प्रतिशत नै थियो । त्यो लगातार चौथो महिना केन्द्रीय बैंकको २ प्रतिशतको लक्ष्यभन्दा तल रहेको हो ।
तर, मुद्रास्फीतिको यो न्यून तथ्यांक मुख्यतया ग्यासोलिन कर हटाउने र सबै विद्यार्थीका लागि उच्च माध्यमिक शिक्षा निःशुल्क गर्ने जस्ता मुद्रास्फीति नियन्त्रणका विभिन्न नीतिगत उपायहरूको परिणाम भएको विश्लेषकहरूले सीएनबीसीलाई बताएका छन् ।
प्रतिक्रिया