ताइवानका विषयमा चीन–अमेरिका द्वन्द्व आणविक स्तरमा पुग्ने रक्षा अनुसन्धान केन्द्रको चेतावनी

एजेन्सी । ताइवानलाई लिएर अमेरिका र चीनबीचको द्वन्द्वले आणविक वृद्धिको जोखिम निम्त्याउन सक्छ किनकि दुवै सेनाले प्रतिद्वन्द्वीको कमान्ड र सञ्चार केन्द्रहरूलाई लक्षित गरी व्यापक अपरेशनहरू सञ्चालन गर्ने सम्भावना छ, एक प्रमुख रक्षा अनुसन्धान केन्द्रले बिहीबार बताएको छ ।

यसै सप्ताहान्तमा सिंगापुरमा हुने एसियाको सबैभन्दा ठूलो वार्षिक रक्षा बैठकअघि सार्वजनिक गरिएको एक रणनीतिक मूल्यांकनमा लन्डनस्थित इन्टरनेशनल इन्स्टिच्युट फर स्ट्राटेजिक स्टडीजले विश्व एसिया–प्रशान्त क्षेत्रलाई केन्द्रमा राखेर नयाँ आणविक हतियारको होडको संघारमा रहेको बताएको छ ।

‘क्षेत्रीय राष्ट्रहरू र रणनीतिक स्वार्थ भएका देशहरूले आफ्ना आणविक हतियारको भण्डार विस्तार गरिरहेका छन् जबकि गैर–आणविक हतियार भएका देशहरूले लामो दूरीको परम्परागत आक्रमण क्षमता पछ्याइरहेका छन् । यी दुवैले रणनीतिक स्थिरतालाई चुनौती दिइरहेका छन्,’ आईआईएसएसको मूल्यांकनमा भनिएको छ ।

ताइवान, इरानको द्वन्द्व र यस क्षेत्रप्रति अमेरिकी प्रतिबद्धताको बारेमा रहेका अनिश्चितताहरू आईआईएसएसको सांग्रिला संवादमा प्रमुख रूपमा उठ्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

मे २९ देखि ३१ सम्म चल्ने यो अनौपचारिक सम्मेलनमा मन्त्रीहरू, जनरलहरू, गुप्तचर प्रमुखहरू, कूटनीतिज्ञहरू, विश्लेषकहरू र हतियार निर्माताहरूको विविध सहभागिता रहनेछ ।

यो कार्यक्रम यसै महिनाको सुरुमा बेइजिङमा चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनपिङ र उनका अमेरिकी समकक्षी डोनल्ड ट्रम्पबीच भएको शिखरवार्ताको लगत्तै हुँदैछ । उक्त वार्तापछि लोकतान्त्रिक शासन रहेको टापु (ताइवान) लाई आफ्नो रक्षा गर्न मद्दत गर्ने अमेरिकी प्रतिबद्धताको बारेमा ताइपेईमा केही चिन्ता उत्पन्न भएको छ ।

बेइजिङले ताइवानलाई नियन्त्रणमा लिन बल प्रयोग गर्ने सम्भावनालाई कहिल्यै नकारेको छैन । तर, उसले शान्तिपूर्ण पुनर्मिलनलाई प्राथमिकता दिने पनि बताएको छ । ताइवानको सरकारले बेइजिङको सार्वभौमसत्ताको दाबीलाई अस्वीकार गर्छ ।

चीनले टापु वरपर आफ्नो सैन्य उपस्थिति बढाएर ताइवानमाथि दबाब बढाएको छ । त्यसकारण शिखर वार्तापछि चीनको थप कदमलाई लिएर ताइपेई उच्च सतर्कतामा छ ।

ट्रम्पका रक्षामन्त्री पिट हेगसेथले शनिबार सिंगापुर सम्मेलनमा सम्बोधन गर्नेछन् भने चीनले आफ्ना रक्षामन्त्री डोङ जुन सहभागी हुने कुरा अझै पुष्टि गरेको छैन ।

आईआईएसएसको १५६ पृष्ठको मूल्यांकनले यस क्षेत्रमा विकसित भइरहेका सैन्य सिद्धान्तहरूका साथै ताइवानलाई लिएर हुने द्वन्द्व कसरी अगाडि बढ्न सक्छ भन्ने बारेमा जाँच गरेको छ ।

चीनले अमेरिका र उसका सहयोगीहरूलाई टाढा राख्न चाहन्छ भने अमेरिकाले ताइवानको प्रतिरोध क्षमतालाई सुदृढ बनाउन चाहन्छ । ताइवानको परिदृश्यमा अमेरिकी र चिनियाँ सेनाका फरक उद्देश्यहरू भए पनि दुवै पक्षबाट सैन्य क्षेत्रमा व्यापक अपरेसनहरू सुरु हुने अपेक्षा गर्न सकिन्छ ।

‘बेइजिङका लागि ताइवानको रणनीतिक महत्त्वलाई हेर्दा चीनसँगको द्वन्द्वले आणविक तहसम्म पुग्ने जोखिम निम्त्याउन सक्छ,’ दस्तावेजमा भनिएको छ ।

‘दुवै सेनाले सम्भावित द्वन्द्व रोक्न आवश्यक सुरक्षाका उपायहरू वा एकअर्काको कमान्ड, नियन्त्रण, सञ्चार, कम्प्युटर, गुप्तचर, निगरानी र टोही केन्द्रहरूलाई लक्षित गर्नबाट रोक्ने नियमहरू बुझेका छन् भन्ने कुराको सार्वजनिक प्रमाण हाल निकै कम छ,’ मूल्यांकनमा भनिएको छ ।

‘यसरी अमेरिका–चीनबीचको ठूलो द्वन्द्वमा आणविक वृद्धिको सम्भावना सधैं रहिरहनेछ ।’