चीनको विकासलाई रोक्ने अमेरिकाको प्रयास हुँदैछ असफल

एजेन्सी । अमेरिकाको विदेश नीति वृत्तहरूमा विज्ञहरू पहिले नै चीनको क्षेत्रीय आणविक नियन्त्रणको कथित सम्झौताको बारेमा खुसी भइरहेका छन् ।

सञ्चारमाध्यमहरूले यसलाई एउटा कूटनीतिक सफलताका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेका छन् जसले अमेरिका र चीनले रणनीतिक प्रतिस्पर्धालाई जिम्मेवारीपूर्वक व्यवस्थापन गर्न सक्छन् भन्ने प्रमाण दिन्छ । तर, यो त्यति सजिलो छैन ।

चीनले दीर्घकालीन खेल खेलिरहेको छ । र अमेरिका पश्चिम एसियाको झमेला, स्वदेशमा विचारधारात्मक लडाइँ र अल्पकालीन राजनीतिक लाभमा अल्झिएर यस्ता कदमहरू चालिरहेको छ जसले अमेरिकालाई भन्दा चीनलाई बढी फाइदा पुर्याउँछ ।

अमेरिकीहरूले जसलाई सहकार्य भनेर उत्सव मनाइरहेका छन्, त्यसलाई रणनीतिक धैर्यको रूपमा बुझ्नु राम्रो हुन्छ ।

आणविक नियन्त्रण वा विश्वास निर्माणका उपायहरूमा वार्ता गर्न चीनको तत्परता समय निकाल्न र धारणा बनाउनका लागि एउटा चतुर चाल मात्र हो जबकि उसको रक्षा र आर्थिक पूर्वाधार विस्तार जारी छ ।

चीनको जनमुक्ति सेनासँग अझै पनि ब्यालिस्टिक मिसाइल र एन्टी–शिप हतियारहरू लगायत क्षेत्रीय बल परिचालनका प्रमुख क्षेत्रहरूमा अमेरिकाको तुलनामा बढी जनशक्ति र उपकरणहरू छन् । हाइपरसोनिक ग्लाइड वाहन र हवाई रक्षा प्रणालीमा यसको लगानीले अमेरिकालाई पछि पारिरहेको छ ।

यो कुनै वास्तविक सुधार वा सहकार्य जस्तो देखिँदैन । यो बेइजिङको एक गणना गरिएको रणनीति हो जसले अमेरिकालाई निम्न अवस्थामा राख्न सकोस् ।

सैन्य रूपमा धेरै तिर फैलिएको (पश्चिम एसिया र इन्डो–प्यासिफिक), आर्थिक रूपमा कमजोर (प्रतिबन्ध, रक्षा खर्च, आपूर्ति–शृंखला फेरबदल) र स्वदेशमा राजनीतिक रूपमा विभाजित (सांस्कृतिक युद्ध र अल्पकालीन पीआर) ।

चीनले रणनीतिलाई दशकहरूमा मापन गर्छ । अमेरिकाले यसलाई वित्तीय त्रैमासिक र समाचार चक्रहरूमा मापन गर्छ ।
पश्चिमी मिडियाका लागि आणविक नियन्त्रण जस्तो सुनिने सम्झौता बेइजिङको योजनाको दृष्टिकोणबाट हेर्दा निकै फरक देखिन्छ ।

बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई) ले अहिले १५० भन्दा बढी देशहरूलाई व्यापार, पूर्वाधार र ऋण सञ्जालमा जोडेको छ । ब्रिक्स भुक्तानी प्रणाली र वैकल्पिक आरक्षित व्यवस्थाले डलरको विश्वव्यापी प्रभुत्वलाई बिस्तारै कमजोर बनाउँदैछ ।

चीनले एउटा यस्तो पारिस्थितिकी प्रणाली निर्माण गर्दैछ जुन अमेरिकी नेतृत्व बिना पनि चल्न सक्छ । यसको जनसंख्या नीतिमा परिवर्तन, आन्तरिक प्रविधि लगानी र महत्त्वपूर्ण खनिज आपूर्ति शृंखलाहरूमा नियन्त्रणले यसको रणनीतिक गहिराइलाई बलियो बनाउँछ ।

यसको विपरीत वास्तविक उत्पादन क्षेत्रमा अमेरिकाको आन्तरिक लगानी स्थिर छ, सार्वजनिक ऋण जीडीपीको १३० प्रतिशत पुग्न लागेको छ र भव्य रणनीतिमा सार्वजनिक मत हरेक निर्वाचन चक्रमा परिवर्तन भइरहन्छ ।

चीनले स्थिरतालाई आफ्नै शर्तमा बुझ्छ । यस्तो संसार जहाँ अमेरिका अलमलमा परिरहोस्, प्रतिक्रियात्मक बनोस् र आफ्नै आन्तरिक विभाजनले थिचियोस् ।

थिंकट्यांकहरूले कूटनीतिको प्रशंसा गरिरहँदा चीनले एसिया, अफ्रिका र विश्वव्यापी आर्थिक प्रणालीमा आफ्नो पकड बलियो बनाउँदैछ । जबसम्म अमेरिकाले समाचार चक्रभन्दा लामो समयको बारेमा सोच्न सुरु गर्दैन, तबसम्म ऊ आफ्नो प्रतिस्पर्धी भन्दा पछि नै रहनेछ । चीनले अमेरिकालाई भेट्टाउने मात्र नभई उछिन्ने प्रयास गरिरहेको छ ।