जापानको सेयर बजार इतिहासकै उच्च विन्दुमा, तर अर्थतन्त्र चलाउन मानिसहरूको अभाव

एजेन्सी । जापानको सेयर बजारले आफ्नो इतिहासकै उच्च विन्दु छोएको छ । ठीक त्यही दिन जुन दिन यसको अर्थतन्त्रले आफूलाई चलाउन मानिसहरूको अभाव भइरहेको कुरा पुष्टि गरेको छ ।

यी दुई तथ्यहरू एकअर्काको विपरीत देखिएकाले कसैले पनि यिनलाई जोडेर हेरिरहेका छैनन् । तर, यी फरक खाताहरूबाट हेरिएका एउटै घटना हुन् ।

मे ७ मा निक्केई २२५ ५.६ प्रतिशतले बढेर ६२ हजार ९ सय ३७ को उच्च विन्दुमा पुग्यो जुन अहिलेसम्मकै रेकर्ड हो । सफ्टबैंक १६ प्रतिशतले बढेर आफ्नै नयाँ रेकर्डमा पुग्यो ।

टोकियो इलेक्ट्रोनले ९ प्रतिशत र एडभान्टेस्टले ८ प्रतिशत लाभ हासिल गरे । यो वृद्धि पूर्ण रूपमा एआई र सेमिकन्डक्टर सेयरहरूद्वारा सञ्चालित थियो जसले गोल्डन विकको बिदापछि न्युयोर्क र सौलमा पहिले नै कायम भइसकेका रेकर्डहरूलाई पछ्याएका थिए ।

कोस्पी पहिलोपटक ७ हजार नाघ्यो । एस एन्ड पी ५०० र नास्डाक पहिले नै रेकर्ड स्तरमा थिए । एआई पूर्वाधारको व्यापार अहिले विश्वव्यापी रूपमा एकैसाथ भइरहेको छ ।

दश दिनअघि जापान एयरलाइन्सले यसै महिनादेखि हानेदा विमानस्थलमा चीनमा निर्मित युनिट्री जी१ ह्युमनाइड रोबोटहरू परिचालन गर्ने घोषणा गरेको थियो किनभने रेकर्ड स्तरको पर्यटनका बीच ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ कर्मचारीहरूको अभाव संकटपूर्ण स्तरमा पुगेको छ ।

जापानले सन् २०२५ मा ४ करोड २७ लाख पर्यटकहरू रेकर्ड गर्यो र आफ्नो अर्थतन्त्रलाई जोगाइराख्न सन् २०४० सम्ममा ६५ लाख विदेशी कामदारहरूको आवश्यकता पर्न सक्छ ।

आधुनिक जापानी इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो एकल–दिने सेयर बजार लाभ सिर्जना गरेको देशले आफ्नो सबैभन्दा व्यस्त विमानस्थलमा सामान ओसारपसार गर्न पर्याप्त मानिसहरू भेट्टाउन सकिरहेको छैन ।

यी तथ्यहरूलाई जोड्ने माध्यम येन (जापानी मुद्रा) हो । यो सेयर बजारको वृद्धि क्यारी ट्रेडबाट फन्डिङ भएको छः विदेशी लगानीकर्ताहरूले ०.७५ प्रतिशतको सस्तो दरमा येन सापटी लिन्छन् र त्यसलाई जापानी प्रविधि सेयरहरूमा लगानी गर्छन् ।

येन सस्तो हुनुको कारण जनसंख्यामा आएको गिरावटले दीर्घकालीन आर्थिक वृद्धिको अपेक्षालाई कम गराइदिएको छ जसले गर्दा अन्य सबै प्रमुख केन्द्रीय बैंकहरूले ब्याजदर बढाउँदा पनि जापानले यसलाई शून्यको नजिक राखेको छ ।

मे ७ मा डलर–येन विनिमय दर १५६.३ मा थियो । त्यो कमजोरी कुनै प्राविधिक त्रुटि होइन, बरु यही नै सेयर बजार वृद्धिको कारण हो । कमजोर येन बिना जापानी निर्यातकहरूले त्यो नाफा कमाउन सक्दैनन् जसले गर्दा क्यारी क्यापिटल आकर्षित हुन्छ र सूचकांकलाई रेकर्ड स्तरमा पुर्याउँछ ।

जापानको जनसांख्यिकीय पतन एकैसाथ यसको सेयर बजारको सबैभन्दा ठूलो उत्प्रेरक र यसको अर्थतन्त्रको सबैभन्दा ठूलो कमजोरी पनि हो । कार्यबल खाली गर्ने, जन्मदर घटाउने र विमानस्थलहरूलाई हाङ्चाउबाट रोबोट आयात गर्न बाध्य पार्ने शक्ति नै त्यही हो जसले मुद्रालाई कमजोर बनाउँछ, क्यारी ट्रेडलाई फन्डिङ गर्छ र निक्केईलाई ६२ हजारको पार पुर्याउँछ । संकट र उत्सव दुवै एउटै इन्जिनबाट चलिरहेका छन् ।

त्यस दिनको सबैभन्दा बढी लाभ कमाउने सफ्टबैंकको आर्म होल्डिंग्समा नियन्त्रणकारी हिस्सा छ । आर्मले एआई र युनिट्री लगायत हरेक प्रमुख ह्युमनाइड रोबोट निर्माताहरूलाई शक्ति दिने चिप आर्किटेक्चरहरू डिजाइन गर्छ ।

सफ्टबैंकको सेयर बढिरहेको छ किनभने एआईले विश्वव्यापी रूपमा मानव श्रमलाई विस्थापित गर्दैछ । सफ्टबैंक यस्तो देशमा मुख्यालय रहेको कम्पनी हो जसले चिनियाँ रोबोट आयात गरिरहेको छ किनभने त्यहाँ काम गर्नका लागि मानिसहरू बाँकी छैनन् ।

विस्थापनबाट सबैभन्दा बढी नाफा कमाउने कम्पनी त्यही राष्ट्रमा छ जुन राष्ट्र सोही विस्थापनले सिर्जना गरेको रिक्तताबाट सबैभन्दा बढी पीडित छ ।

अगस्ट २०२४ मा जब बैंक अफ जापानले ब्याजदर बढायो र येन बलियो भयो, निक्केई तीन दिनमै १२ प्रतिशतले घटेको थियो जसले विश्वव्यापी क्यारी ट्रेड अनवाइन्ड निम्त्याएको थियो । बैंक अफ जापानको अर्को बैठक जुन १५ मा छ । क्यारी ट्रेड उल्टियो भने मुद्रामार्फत व्यक्त भएको त्यही जनसांख्यिकीय कमजोरी जसले सेयर बजारको वृद्धि गरायो, त्यसैले यसलाई उही गतिमा ध्वस्त पार्नेछ ।

यो ऐतिहासिक उचाइ एउटा प्रस्तुति मात्र हो । हानेदा विमानस्थलको दीर्घकालीन कर्मचारी संकट भने यसको भित्रको वास्तविकता हो ।

सन् २०२६ मा हरेक सूचक आफ्नो आधारबाट अलग्गिएका छन् । तेलको मूल्य वास्तविक डेलिभरीबाट र श्रम तथ्यांक संरचनात्मक विभाजनबाट अलग्गिएका छन् । र अहिले सेयर बजार आफ्नै वृद्धिका लागि फन्डिङ गरिरहेको जनसांख्यिकीय पतनबाट अलग्गिएको छ ।