भारत र रुसले एकअर्काको क्षेत्रमा ३ हजार सैनिक राख्ने

एजेन्सी । भारत र रुसले अब एकअर्काको क्षेत्रमा ३ हजार सैनिक र सीमित संख्यामा जलसेनाका जहाज तथा विमानहरू तैनाथ गर्न सक्नेछन् ।

यो नयाँ दिल्ली र मस्कोबीच फेब्रुअरी २०२५ मा हस्ताक्षर भएको र यस वर्षको जनवरी १२ देखि लागू भएको सम्झौताको हिस्सा हो । रुसको आधिकारिक कानुनी सूचना पोर्टलले शुक्रबार यसलाई प्रकाशित गरेको छ । सम्झौतालाई अनुमोदन गर्ने कानुन रुसले डिसेम्बर २०२५ मा पारित गरेको थियो ।

‘भारत–रुस पारस्परिक सैन्य सरसामान आदानप्रदान सम्झौताले पाँचवटा युद्धपोत, १० वटा विमान र ३ हजार सैनिकहरूलाई एकैसाथ साझेदार देशको क्षेत्रमा पाँच वर्षका लागि तैनाथ गर्न अनुमति दिनेछ र दुवै पक्ष सहमत भएमा यसलाई थप पाँच वर्षका लागि विस्तार गर्न सकिनेछ,’ अन्तर्राष्ट्रिय मामिला समितिका प्रथम उपाध्यक्ष व्याचेस्लाभ निकोनोभले रुसी संसदले अनुमोदन गरेपछि हालै मस्कोमा पुष्टि गरे ।

यस सम्झौताको कार्यान्वयनले दीर्घकालीन सैन्य सहयोगलाई बलियो बनाउँछ, विशेषगरी भारतका रुसी मूलका सैन्य उपकरणहरूको मर्मतसम्भार र लामो समयसम्मको तैनाथीलाई सक्षम बनाउन ।

यस सम्झौताले संयुक्त सैन्य अभ्यास, प्रशिक्षण र मानवीय मिसनहरूलाई पनि समेट्छ । पश्चिम एसियाली द्वन्द्व र युक्रेन युद्धको बीचमा गहिरो महत्त्व राख्ने यस सम्झौताले सैन्य कर्मचारी र उपकरणहरूको तैनाथीलाई मात्र नियमन नगरी बन्दोबस्ती व्यवस्थापनलाई पनि व्यवस्थित गर्छ ।

बन्दोबस्तीको आदानप्रदानमा सेवा प्राप्त गर्ने देशले प्रदान गर्ने विशिष्ट सेवाहरूको दायरा समावेश छ । युद्धपोतहरूका लागि यसमा बन्दरगाह र मर्मत सेवाहरूका साथै पानी, खाद्यान्न, प्राविधिक स्रोतहरू र अन्य आपूर्तिहरूको डेलिभरी पर्छन् । सैन्य विमानको हकमा, यसमा हवाई ट्राफिक नियन्त्रण, एयरोनटिकल डाटा, उडान अनुरोधहरूको प्रक्रिया, सैन्य नेभिगेसन प्रणालीको प्रयोग र विमान पार्किङ तथा सुरक्षा समावेश छ । हवाई इन्धन, लुब्रिकेन्ट र विशेष तरल पदार्थहरू, साथै बिग्रिएका उपकरणहरूको पुनःस्थापना शोधभर्नाको आधारमा उपलब्ध गराइनेछ ।

सम्झौताले जहाज, विमान र कर्मचारीहरूलाई सहयोग गर्न हवाई अड्डा र बन्दरगाह लगायतका सैन्य सुविधाहरूमा पारस्परिक पहुँच प्रदान गर्छ । यसले भारतलाई आर्कटिक क्षेत्रसहित रुसी जलसैनिक र हवाई अड्डाहरूमा पहुँच प्रदान गर्छ भने रुसलाई भारतीय सुविधाहरूमा व्यापक पहुँच दिन्छ ।

सम्झौताले विशेष गरी सैन्य संरचनाहरूको तैनाथीलाई समेट्छ जसले संयुक्त प्रशिक्षण, विपद् राहत र संयुक्त अपरेशनहरूका लागि बाटो खोल्छ ।

यो सम्झौता इन्डो–प्यासिफिक र आर्कटिक क्षेत्रहरूमा रक्षा सहयोगलाई बढावा दिन र दुई देशका सशस्त्र बलहरूबीचको कार्यगत क्षमता बढाउन डिजाइन गरिएको हो ।