इरान दुई महिनासम्म तेल निर्यात नगरे पनि सहन सक्ने स्थितिमा रहेको विज्ञहरूको भनाइ

एजेन्सी । १३ अप्रिलदेखि अमेरिकाले इरानका बन्दरगाहहरूमा जहाजहरूको आवागमन रोक्न थालेपछि उत्पादनमा कटौती गर्न बाध्य हुनुअघि इरानले दुई महिनासम्म तेल निर्यातको पूर्ण ठप्प अवस्थालाई थेग्न सक्ने विश्लेषकहरूले बताएका छन् ।

यस नाकाबन्दीले इरानी कच्चा तेलको मुख्य क्रेता चीनसम्म पुग्ने दैनिक करिब २० लाख ब्यारल तेललाई रोक्न सक्छ ।

इरानी उत्पादनमा हुने कुनै पनि कटौतीले क्षेत्रीय युद्धका कारण पहिले नै अवरुद्ध भएको दैनिक १ करोड २० लाख ब्यारल भन्दा बढीको आपूर्तिमा थप भार थप्नेछ । यसले बजारलाई अझ कसिलो बनाउने र तेलको मूल्य बढाउनेछ ।

निर्यात रोकिएपछि इरानले कच्चा तेललाई जमिनमा रहेका भण्डारण ट्यांकहरूमा फर्काउनुपर्ने अवस्थाको सामना गरिरहेको छ ।

ती ट्यांकहरू भरिएपछि ओपेक सदस्य राष्ट्र इरानले आफ्नो उत्पादनमा कटौती गर्नुपर्ने हुन्छ ।

परामर्शदाता कम्पनी एफजीई नेक्सटान्ट ईसीएका अनुसार, इरानको कुल करिब १२ करोड २ लाख ब्यारल भण्डारण क्षमतामध्ये ९ करोड ब्यारल जमिनमा आधारित कच्चा तेल भण्डारण क्षमता उपलब्ध छ ।

‘इरानले निर्यात बिना करिब दुई महिनासम्म दैनिक ३५ लाख ब्यारलको वर्तमान उत्पादनलाई निरन्तरता दिन सक्छ र उत्पादनमा दैनिक ५ लाख ब्यारलको सामान्य कटौती गरेमा यसलाई तीन महिनासम्म लम्ब्याउन सकिन्छ,’ एफजीई नेक्सटान्ट ईसीएले एक नोटमा उल्लेख गरेको छ ।

इरानका आन्तरिक रिफाइनरीहरूले दैनिक करिब २० लाख ब्यारल तेल प्रशोधन गर्ने कुरा पनि उनीहरूले थपे ।

इनर्जी एस्पेक्ट्सले भने कायरोसको तथ्यांकलाई उद्धृत गर्दै जमिनमा आधारित उपलब्ध भण्डारण क्षमता निकै कम, अर्थात् करिब ३ करोड ब्यारल मात्र, रहेको अनुमान गरेको छ ।

यस परिदृश्यमा दैनिक १८ लाख ब्यारल निर्यातको स्तरलाई आधार मान्दा भण्डारण क्षमता सकिनुअघि इरानले करिब १६ दिनसम्म मात्र वर्तमान उत्पादनलाई थेग्न सक्छ ।

‘यस नाकाबन्दीले अप्रिलमा इरानी उत्पादनमा उल्लेख्य प्रभाव नपार्न सक्छ । तर, यो मे महिनासम्म जारी रह्यो भने उत्पादनमा ठूलो मात्रामा कटौती गर्नुपर्ने हुन्छ,’ इनर्जी एस्पेक्ट्सका सह–संस्थापक रिचर्ड ब्रन्जले भने ।

इरानले आफ्नो पूर्ण भण्डारण क्षमता प्रयोग गर्न नसक्ने अनुमान गर्दै उनले ऐतिहासिक तथ्यांक अनुसार मे २०२० मा भण्डारण ९ करोड २० लाख ब्यारल पुगेको र यो नै वास्तविक अधिकतम सीमा हुन सक्ने बताए ।

इरानले उत्पादन कटौतीलाई पछि सार्न बन्दरगाहमा उपलब्ध तेल ट्यांकरहरूलाई फ्लोटिङ स्टोरेज (समुद्रमा तैरिने भण्डारण) को रूपमा प्रयोग गर्न सक्ने पनि ब्रन्जले बताए ।

अमेरिकी सेनाले नाकाबन्दीका कारण चिनियाँ स्वामित्वको ट्यांकर रिच स्टारी लगायत थप जहाजहरूलाई फिर्ता पठाइएको बताएको छ । अमेरिकी प्रतिबन्धमा रहेको उक्त जहाज बुधबार हर्मुज जलयोजक हुँदै फर्किएको देखिएको थियो ।

सोमबारदेखि नाकाबन्दी सुरु भएयता इरानसँग सम्बन्धित आठवटा तेल ट्यांकरहरू रोकिएको वाल स्ट्रिट जर्नलले रिपोर्ट गरेको छ ।

एक अमेरिकी अधिकारीका अनुसार, मंगलबार ओमानको खाडीमा रहेको इरानको चाबहार बन्दरगाहबाट बाहिरिन खोज्ने दुईवटा ट्यांकरलाई अमेरिकी युद्धपोतले रोकेको थियो ।