इरान युद्धका कारण विश्व अर्थतन्त्रको वृद्धि घट्ने आईएमएफको प्रक्षेपण

एजेन्सी । अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) ले पश्चिम एसियाको युद्धका कारण विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धिको प्रक्षेपण घटाउने भएको छ ।

कोषकी प्रमुखले बिहीबार चेतावनी दिँदै कमजोर युद्धविरामका बावजुद द्वन्द्वको गहिरो नकारात्मक प्रभाव रहने बताएकी छन् ।
‘उत्तम स्थितिमा पनि पहिलेको जस्तै सामान्य अवस्थामा पूर्ण रूपमा फर्कन सम्भव हुने छैन,’ आईएमएफकी प्रबन्ध निर्देशक क्रिस्टालिना जर्जिएभाले भनिन् ।

कोषको ‘सबैभन्दा आशावादी परिदृश्य’ मा पनि ऊर्जाको बढ्दो लागत, पूर्वाधारमा क्षति, आपूर्तिमा अवरोध र बजारको विश्वासमा आएको ह्रासका कारण आर्थिक वृद्धि अपेक्षित भन्दा कम हुने जर्जिएभाले बताइन् ।

आईएमएफले युद्धबाट प्रभावित देशहरूलाई ५० अर्ब डलरसम्मको तत्काल वित्तीय सहायता उपलब्ध गराउनुपर्ने अपेक्षा गरेको छ । कम्तीमा ४.५ करोड मानिसहरू खाद्य असुरक्षाबाट प्रभावित हुने देखिएको छ ।

‘युद्धको बाह्य प्रभावका कारण हामी आईएमएफको भुक्तानी सन्तुलन सहायताको माग २० अर्बदेखि ५० अर्ब डलरको बीचमा पुग्ने अपेक्षा गर्दछौं । युद्धविराम कायम रह्यो भने यो माग तल्लो सीमा (२० अर्ब डलर) तिर रहनेछ,’ जर्जिएभाले भनिन् ।

आईएमएफ प्रमुखले वाशिङटनमा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष र विश्व बैंकद्वारा संयुक्त रूपमा आयोजित वार्षिक वसन्त बैठकको सुरुवात गर्दै थिइन् जसमा विश्वभरका शीर्ष आर्थिक नीति निर्माताहरू सहभागी हुन्छन् ।

फेब्रुअरी २८ मा सुरु भएको इरानमाथिको अमेरिका–इजरायली युद्धले मध्यपूर्वलाई हिंसामा धकेलेको छ, आपूर्ति शृंखला अवरुद्ध गरेको छ र तेहरानले हर्मुज जलयोजक लगभग बन्द गरेपछि तेलको मूल्य ह्वात्तै बढेको छ ।

तेहरान र वाशिङटनले युद्धविरामका शर्तहरू उल्लंघन गरेको आरोप–प्रत्यारोप लगाएका छन् जबकि थप दिगो शान्तिका लागि शनिबार वार्ता हुने तय भएको छ ।

जर्जिएभाले यस संकटको विषम प्रभावहरूमा जोड दिइन् जसले कम आय भएका ऊर्जा आयातकहरूलाई अरूको तुलनामा धेरै गाह्रो बनाएको छ । उनले भनिन्, ‘लामो आपूर्ति शृंखलाको अन्त्यमा रहेका प्रशान्त टापु राष्ट्रहरूका बारेमा सोच्नुहोस् जसले यस्तो गम्भीर अवरोधपछि पनि इन्धन आइपुग्छ कि भनेर सोचिरहेका छन् ।’

बुधबार विश्व बैंकले मध्यपूर्वमा, जहाँ इरानी प्रत्याक्रमणले खाडीका देशहरू र लेबनानमा इजरायली आक्रमणहरू भएका छन्, युद्धको गम्भीर र तत्काल आर्थिक क्षति देखिएको बताएको छ ।

इरान बाहेक समग्र क्षेत्रीय आर्थिक वृद्धि सन् २०२६ मा मात्र १.८ प्रतिशतमा खुम्चिने अपेक्षा गरिएको छ जुन युद्धअघिको तुलनामा २.४ प्रतिशतले कम हो ।

आईएमएफले युद्धसँग सम्बन्धित तेलको मूल्य र आपूर्ति शृंखलाको झड्काका कारण विश्वव्यापी मुख्य मुद्रास्फीतिलाई माथितिर परिमार्जन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

बुधबार आईएमएफ, विश्व बैंक र विश्व खाद्य कार्यक्रमका प्रमुखहरूले द्वन्द्वको आर्थिक र खाद्य सुरक्षा प्रभावहरूबारे छलफल गर्न वाशिङटनमा भेटवार्ता गरे ।

‘तेल, ग्यास र मलको मूल्यमा भएको तीव्र वृद्धि र यातायातका अवरोधहरूले अनिवार्य रूपमा खाद्य सामग्रीको मूल्य वृद्धि र खाद्य असुरक्षा निम्त्याउनेछ,’ बैठकको संयुक्त विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।

आईएमएफ र विश्व बैंकले युद्धको ऊर्जा बजारमा पर्ने प्रभावहरू सम्बोधन गर्न एउटा समन्वय समूह पनि गठन गरेका छन् । त्यस निकायको उच्चस्तरीय बैठक सोमबार हुनेछ ।

बैठकको एक हिस्साको रूपमा आईएमएफले आफ्नो वार्षिक फिस्कल मनिटर प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्नेछ जसले बारम्बारको आर्थिक झट्काहरूको सामना गर्दा देशहरूको बढ्दो सरकारी ऋणलाई औंल्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।

यसै हप्ताको एक नयाँ प्रतिवेदनमा आईएमएफले युद्धको आर्थिक लागतको विस्तृत विवरण दिँदै युद्ध भइरहेका देशहरूमा उत्पादन सुरुमा तीन प्रतिशतले घट्ने र वर्षौंसम्म घटिरहने अनुमान गरेको छ ।

इरान युद्ध सम्बन्धी अघिल्लो प्रतिवेदनले सबै बाटाहरू उच्च मूल्य र सुस्त वृद्धितर्फ जान्छन् भन्दै खाद्य सुरक्षामा मल आपूर्तिको गम्भीर अवरोधले पार्ने प्रभावलाई उजागर गरेको थियो ।

‘कम आय भएका देशहरू विशेषगरी खाद्य असुरक्षाको जोखिममा छन् । कतिपयलाई थप बाह्य सहयोगको आवश्यकता पर्न सक्छ यद्यपि त्यस्तो सहायता घट्दै गइरहेको छ,’ प्रतिवेदनमा भनिएको छ ।