ताइवानकी नेत्री चङ चीन भ्रमणमा, दिइन् शान्तिको सन्देश

एजेन्सी । ताइवानकी प्रभावशाली राजनीतिकर्मी चङ ली–वन बुधबार चीन भ्रमणमा पुगेकी छन् ।

ताइवान जलयोजकमा बढ्दो तनाव र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा व्याप्त युद्धको आशंकाका बीच उनको यस भ्रमणलाई निकै महत्त्वका साथ हेरिएको छ ।

चीन पुगेलगत्तै उनले एक साहसी बयान दिँदै विश्वभरि फैलिरहेको युद्धको डरलाई मत्थर पार्ने प्रयास गरेकी छन् ।

चङले भनिन्, ‘जलयोजक वारिपारिका दुवै पक्षहरू (चीन र ताइवान) अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले डर मानेजस्तो युद्ध नै गर्नुपर्ने नियतिमा बाँधिएका छैनन् ।’

उनको यस भनाइले ताइवान र मुख्यभूमि चीनबीच वार्ता र कूटनीति मार्फत समस्या समाधान गर्न सकिने सम्भावनालाई जोड दिएको छ । आफ्नो भ्रमणको उद्देश्य प्रस्ट पार्दै उनले चारवटा मुख्य बुँदाहरूमा केन्द्रित भएर आफ्ना विचारहरू राखेकी छन् ।

१. क्षेत्रीय शान्तिका प्रवर्धकका रूपमा चीन र ताइवान
दुवै पक्षलाई क्षेत्रीय शान्तिको संवाहक बनाउनु चङको भ्रमणको पहिलो र मुख्य बुँदा हो । उनका अनुसार, चीन र ताइवान प्रतिद्वन्द्वी मात्र होइनन् । उनीहरू एसिया–प्रशान्त क्षेत्रको स्थिरताका लागि जिम्मेवार पक्षहरू पनि हुन् ।

यी दुईबीच सहकार्य र समझदारी कायम भयो भने यसले पूरै क्षेत्रलाई सुरक्षित बनाउनेछ । युद्धले कसैको हित नगर्ने भएकाले शान्ति प्रवर्धन नै अबको प्राथमिक एजेन्डा हुनुपर्ने उनको तर्क छ ।

२. सन् १९९२ को सहमति र स्वतन्त्रताको विरोध
चङले ताइवान र चीनबीचको सम्बन्धको आधारका रूपमा सन् १९९२ को सहमतिलाई पुनः व्याख्या गरिन् । उनले भनिन्, ‘सन् १९९२ को सहमति र ताइवानको स्वतन्त्रताको विरोध नै क्रस–स्ट्रेट सम्बन्धको मजबुत आधार हो ।’

उनको विचारमा यी दुई आधारभूत सिद्धान्तमा अडिग रहेसम्म दुई पक्षबीचको सम्बन्धमा स्थायित्व आउन सक्छ । उनले ताइवानको पूर्ण स्वतन्त्रताको पक्षमा रहेका शक्तिहरूले सम्बन्धमा जटिलता थपेको संकेत समेत गरिन् ।

३. क्वोमिन्ताङको शान्ति मार्ग र ताइवानी जनताको हित
आफ्नो राजनीतिक दल क्वोमिन्ताङको नीतिलाई समर्थन गर्दै चङले आफ्नो पार्टीले अघि सारेको शान्ति मार्ग नै हालको अवस्थामा सबैभन्दा प्रभावकारी विकल्प भएको बताइन् । यो बाटो ताइवानका आम जनताका लागि सबैभन्दा बढी लाभदायक रहेको उनले दाबी गरिन् ।

युद्धको जोखिम मोल्नुभन्दा आर्थिक सहकार्य र सांस्कृतिक आदानप्रदान मार्फत जनताको जीवनस्तर सुधार्नु नै सही राजनीति भएको उनको जिकिर छ । ताइवानी जनताले युद्ध नभई स्थिरता र समृद्धि चाहेको उनले स्पष्ट पारिन् ।

४. भूराजनीतिक खेलको गोटी बन्न नहुने चेतावनी
चङको भ्रमणको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र कडा सन्देश भूराजनीतिक खेलसँग सम्बन्धित थियो । उनले जोड दिँदै भनिन्, ‘ताइवान ठूला शक्ति राष्ट्रहरूको भूराजनीतिक खेलमा गोटी वा पछि मिल्काइएको टुक्रा बन्नुहुँदैन ।’

विश्वका शक्तिशाली राष्ट्रहरूले ताइवानलाई आफ्नो स्वार्थका लागि प्रयोग गर्न सक्ने र काम सकिएपछि एक्लो पार्न सक्ने खतराप्रति उनले ताइवानी नेतृत्वलाई सचेत गराइन् । ताइवानले आफ्नै निर्णय क्षमता र स्वाभिमान जोगाउँदै कसैको सैन्य रणनीतिको शिकार बन्न नहुने उनको धारणा छ ।

चङ ली–वनको यो चीन भ्रमण यस्तो समयमा भएको छ जब विश्वका धेरै देशहरू ताइवान जलयोजकमा सैन्य संघर्ष हुने चिन्तामा छन् । उनको यो यात्रा र यी चार बुँदाहरूले ताइवानभित्रको एउटा ठूलो तप्का अझै पनि चीनसँग युद्ध नभई सन्तुलित सम्बन्ध र शान्तिको पक्षमा छ भन्ने देखाउँछ ।

अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूका अनुसार, चङको यस भ्रमणले बेइजिङ र ताइपेईबीचको संवादको ढोका खोल्न मद्दत गर्न सक्छ । तर, ताइवानको वर्तमान सत्ताधारी दल र चीनको कडा अडानका बीच यी शान्तिका प्रस्तावहरू कति व्यावहारिक हुन्छन् त्यो भने हेर्न बाँकी नै छ ।