काठमाडौं । २०८२ साल नेपाली चलचित्र उद्योगका लागि उत्साहजनक वर्षको रूपमा देखिएको छ ।
यस वर्ष चलचित्र क्षेत्रमा दर्शक संख्या, आम्दानी र गुणस्तर गरी तीनै पक्षमा सकारात्मक सुधार देखिएको छ । डिजिटल बक्स अफिस प्रणाली र नयाँ सिनेमाघरहरूको विस्तारले बजारलाई अझ बलियो बनाएको छ ।
काठमाडौंदेखि मोफसलसम्मका मल्टिप्लेक्स र सिंगल–स्क्रिन हलहरूमा दर्शकको उपस्थिति उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ । नयाँ पुस्ताका दर्शक मात्र होइन, पारिवारिक दर्शकहरूसमेत पुनः हलसम्म फर्किन थालेका छन् ।
यो वर्ष नेपाली चलचित्र उद्योगका लागि केवल अर्को एउटा क्यालेन्डर वर्ष मात्र रहेन, बरु पुनरुत्थान र आत्मविश्वास फर्काउने एउटा मोडका रूपमा स्थापित भएको छ ।
केही वर्षअघिसम्म महामारी, कमजोर वितरण संरचना र विदेशी चलचित्रसँगको कडा प्रतिस्पर्धाले थलिएको यो उद्योग अहिले विस्तारै लयमा फर्किएको छ ।
दर्शक हलमा फर्किएका छन्, निर्माताहरूमा लगानी गर्ने उत्साह बढेको छ र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पक्ष– नेपाली चलचित्रको गुणस्तरप्रति दर्शकको भरोसा पुनः स्थापित हुँदै गएको छ ।
यस वर्ष कुल ५६ वटा नेपाली चलचित्र प्रदर्शनमा आए । यस क्रममा ३७ लाखभन्दा बढी टिकट बिक्री हुँदै समग्रमा १ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको व्यापार हुनु चलचित्र क्षेत्रका लागि ठूलो उपलब्धि हो । केही वर्षअघिसम्म यस्तो आँकडा कल्पना गर्न पनि गाह्रो थियो ।
यो व्यापारको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पक्ष भनेको ‘ब्लकबस्टर संस्कृति’ को पुनरागमन हो । सफल चलचित्रहरू ‘परान’ ले करिब १७.७६ करोड, ‘अ बाट आमा’ ले करिब १३ करोड र ‘जेरी अन टप’ ले करिब १२ करोड रुपैयाँको व्यापार गरेर चलचित्र उद्योगलाई आर्थिक रूपमा मजबुत बनाएका छन् । यसले निर्माताहरूमा विश्वास जगाएको छ र नयाँ परियोजनाहरू घोषणा हुने क्रम पनि बढेको छ ।
एक दशकअघि जस्तो एक–दुई चलचित्रले मात्र दर्शक आकर्षित गर्ने अवस्था अहिले छैन । हाल विभिन्न विषयवस्तुमा निर्माण गरिएका चलचित्रहरूले सफलता पाइरहेका छन्, जसले उद्योगको परिपक्वतालाई संकेत गर्दछ ।
पहिले ‘स्टार पावर’ मा आधारित चलचित्रहरू हाबी हुन्थे, तर अहिले दर्शकको प्राथमिकता बदलिँदै गएको छ । कथावस्तु, निर्देशन, प्राविधिक पक्ष र अभिनय लगायतका सबै क्षेत्रमा सुधार देखिएको छ । उदाहरणका लागि, ‘उनको स्वेटर’ जस्ता कन्टेन्ट–ड्रिभन (विषयवस्तु प्रधान) चलचित्रको सफलता यसकै प्रमाण हो ।
२०८२ मा नेपाली चलचित्र बजारलाई बलियो बनाउने अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष पूर्वाधार विकास हो । हाल देशभर पुराना र नयाँ गरी १७२ वटा सिनेमा हलहरू सञ्चालनमा छन् र खुल्ने क्रम अझै जारी छ ।
आधुनिक साउन्ड सिस्टम, आरामदायी सिट र डिजिटल प्रोजेक्सन लगायतका सुविधाले नेपाली दर्शकलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको अनुभव गराएको छ । त्यसैगरी, डिजिटल बक्स अफिस प्रणालीको प्रयोगले पारदर्शिता बढाएको छ । अब चलचित्रको वास्तविक कमाइ लुकाउन सकिँदैन, जसले निर्माता, वितरक र प्रदर्शकबीच आपसी विश्वास बढाएको छ ।
यद्यपि, नेपाली चलचित्रका सबै पक्ष सकारात्मक मात्र छैनन् । चलचित्र निर्माणपश्चात् प्रदर्शनका लागि निर्माता, वितरक र हल सञ्चालकको भूमिका अझै प्रभावकारी हुन आवश्यक छ ।
बजारलाई स्टार–केन्द्रित मात्र बनाउनुको साटो नेपाली समाजका आफ्नै मौलिक कथा र विषयवस्तुमा आधारित बनाउनु पर्छ । साथै, प्रचार–प्रसार र वितरणका चुनौतीहरूलाई समाधान नगरेसम्म उद्योगको दिगो विकास सम्भव छैन ।
समग्रमा, २०८२ साल नेपाली चलचित्र उद्योगका लागि ‘टर्निङ पोइन्ट’ साबित भएको छ । दर्शकको विश्वास फर्किएको छ, लगानी बढेको छ र चलचित्रको स्तरमा सुधार आएको छ । यदि यही गतिलाई कायम राख्न सकियो भने आगामी दिनमा नेपाली चलचित्र उद्योग केवल घरेलु बजारमा मात्र सीमित नभई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि प्रतिस्पर्धा गर्न सक्नेछ ।
प्रतिक्रिया