अमेरिकाले आज इरानमाथि निर्णायक प्रहार गर्छ कि यो ट्रम्पको कोरा धम्की हो ?

एजेन्सी । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानका लागि तोकेको अन्तिम समयसीमा नै उनको अन्तिम हुन सक्ने एक अमेरिकी रक्षा अधिकारीले मंगलबार एक्सियोसलाई बताएका छन् । ती अधिकारीका अनुसार, यसपटक समयसीमा थपिने कुरामा उनीहरू शंका गर्छन् ।

अर्का एक वरिष्ठ प्रशासन अधिकारीले उक्त समाचार एजेन्सीलाई बताए अनुसार, ट्रम्पले कुनै सम्झौता हुन लागेको देखे भने उनले सम्भवतः आक्रमण रोक्न सक्छन् । ‘तर, त्यो निर्णय उनी र उनी एक्लैले मात्र गर्नेछन् ।’

ट्रम्पले एक कडा समयसीमाभित्र महत्त्वपूर्ण निर्णय लिनुपर्नेछः कि त मंगलबार राति ८ बजेदेखि इरानका पूर्वाधारहरूमा आक्रमण गर्ने आफ्नो धम्की पूरा गर्ने कि त वार्ताका लागि थप समय दिन समयसीमा बढाउने ।

आफ्नो पछिल्लो चेतावनीमा अमेरिकी राष्ट्रपतिले अल्टिमेटमको समय नजिकिँदै गर्दा सम्भावित लक्ष्यहरूमा पावर प्लान्ट र पुलहरूलाई पनि समावेश गरेका छन् । यो कदम तेहरानले ४५ दिने युद्धविराम प्रस्तावलाई अस्वीकार गर्दै युद्धको स्थायी अन्त्यको माग गरेपछि चालिएको हो ।

‘पूरै देशलाई एकै रातमा ध्वस्त पार्न सकिन्छ र त्यो रात भोलि रात हुन सक्छ,’ ट्रम्पले भने । उनले मंगलबार राति ८ बजेको समयसीमा अन्तिम भएको र आफूले इरानलाई पहिले नै पर्याप्त समय दिइसकेको बताए ।

एक्सियोसको रिपोर्ट अनुसार, इरानको मामिलामा ट्रम्प आफ्नो प्रशासनको माथिल्लो तहका सबैभन्दा कठोर व्यक्ति हुन सक्छन् ।

अमेरिकाले इरानलाई महत्त्वपूर्ण हर्मुज जलयोजक सबै जहाजहरूका लागि खुला गर्न वा पावर प्लान्ट र पुलहरू ध्वस्त भएको हेर्न चेतावनी दिएको छ जसले सम्भावित युद्ध अपराधका बारेमा चिन्ता निम्त्याएको छ । इजरायलले एक प्रमुख पेट्रोकेमिकल प्लान्टमा आक्रमण गरेर र अर्धसैनिक रिभोलुसनरी गार्डका गुप्तचर प्रमुखको हत्या गरेर दबाब झन् बढाएको छ ।

तेहरानले आफ्नो अस्वीकारसँगै पाकिस्तानमार्फत युद्ध अन्त्यका लागि १० बुँदे योजना पठाएको इरानको सरकारी समाचार एजेन्सी इर्नाले जनाएको छ ।

‘हामी युद्धको अन्त्य तब मात्र स्वीकार गर्छौं जब हामीमाथि फेरि आक्रमण नहुने ग्यारेन्टी हुन्छ,’ कायरोस्थित इरानी कूटनीतिक नियोगका प्रमुख मोज्तबा फेरदौसी पौरले एसोसिएटेड प्रेसलाई भने । उनले भनेअनुसार, अघिल्लो वार्ताका चरणहरूमा अमेरिकाले दुईपटक बमवर्षा गरेपछि इरानले अब ट्रम्प प्रशासनलाई विश्वास गर्दैन ।

वार्तामा संलग्न एक क्षेत्रीय अधिकारीले प्रयासहरू विफल नभएको बताए । ‘हामी अझै दुवै पक्षसँग कुरा गरिरहेका छौं,’ उनले नाम नछाप्ने सर्तमा रोयटर्सलाई बताए ।

र ट्रम्प स्वयंले पनि इरानसँग वार्ता जारी रहेको बताएका छन् ।

ट्रम्पले यसअघि पनि इरानलाई अल्टिमेटम दिएका थिए । तर, पछि हट्ने बाटो पनि खोजेका थिए । यसपटक उनले आफ्ना योजनाहरू कार्यान्वयन गर्ने बारे थप स्पष्ट रूपमा बोलेका छन् ।

‘भोलि राति १२ बजेसम्म इरानका हरेक पुल ध्वस्त हुनेछन्,’ उनले भने, ‘सबै पावर प्लान्टहरू जल्नेछन्, विस्फोट हुनेछन् र फेरि कहिल्यै प्रयोग गर्न नमिल्ने हुनेछन् ।’

युद्ध अपराधको आरोपबारे चिन्तित हुनुहुन्छ कि भनेर सोधिएको प्रश्नमा ट्रम्पले जवाफ दिए, ‘होइन, फिटिक्कै छैन ।’ इरानीहरू अमेरिकाले आफ्नो धम्की पूरा गरोस् भन्ने चाहन्छन् किनभने यसले उनीहरूको वर्तमान नेतृत्वको अन्त्य गर्न सक्ने उनले दाबी गरे ।

इरानी नागरिकहरू स्वतन्त्रता प्राप्त गर्नका लागि कष्ट भोग्न तयार छन्, उनले भने । तर, त्यहाँका बासिन्दाहरू बमवर्षाबाट जोगिन आश्रय लिइरहेका बेला इरानमा विद्रोहको कुनै संकेत देखिएको छैन ।

विस्तारित आक्रमणहरूका विरुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय चेतावनीहरू बढ्दै गएका छन् । ‘नागरिक पूर्वाधारमा हुने कुनै पनि आक्रमण अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको स्पष्ट उल्लंघन हो,’ संयुक्त राष्ट्रसंघका प्रवक्ता स्टेफन दुजारिकले पत्रकारहरूलाई भने ।

इजरायलले दक्षिण पार्स प्राकृतिक ग्यास क्षेत्रको एक प्रमुख पेट्रोकेमिकल प्लान्टमा आक्रमण गरेको छ र यो इरानको आम्दानीको प्रमुख स्रोतलाई समाप्त पार्ने उद्देश्यले गरिएको बताएको छ । विश्वकै सबैभन्दा ठूलो यो ग्यास क्षेत्र कतारसँग साझा गरिएको छ र यो इरानका ९ करोड ३० लाख मानिसका लागि ऊर्जाको सबैभन्दा ठूलो स्रोत हो ।

यो आक्रमण ट्रम्पको धम्कीभन्दा छुट्टै देखिएको थियो । यसअघि मार्चमा त्यहाँ भएको इजरायली आक्रमणले इरानलाई अन्य मध्यपूर्वका देशहरूमा ऊर्जा पूर्वाधारहरू लक्षित गर्न उक्साएको थियो जुन एक ठूलो तनाव थियो ।

इरानको सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार इजरायलले इरानको अर्धसैनिक रिभोलुसनरी गार्डका गुप्तचर प्रमुख मेजर जनरल माजिद खादेमीको पनि हत्या गरेको छ । साथै, इजरायलले रिभोलुसनरी गार्डको गोप्य इकाई कुद्स फोर्सका नेता असगर बाकेरीको पनि हत्या गरेको जनाएको छ ।

‘हामी उनीहरूलाई एक–एक गरी खेद्नेछौं,’ इजरायलका रक्षामन्त्री इजरायल काट्जले शीर्ष इरानी अधिकारीहरूको बारेमा भने ।

नयाँ सर्वोच्च नेता मोज्तबा खामेनेई अहिलेसम्म सार्वजनिक रूपमा देखिएका छैनन् । उनले खादेमीको मृत्युमा शोक व्यक्त गर्दै एक दुर्लभ विज्ञप्ति जारी गरेका छन् । इजरायली आक्रमणमा खामेनेईका पिता सहित दर्जनौं शीर्ष इरानी नेताहरू मारिएका छन् ।

इजरायली सेनाले रातभर तेहरानका तीनवटा विमानस्थलहरू बहराम, मेहराबाद र आजमायेशमा आक्रमण गरेको र इरानी वायुसेनाका दर्जनौं हेलिकप्टर र विमानहरूमा क्षति पुर्याएको बताएको छ ।

‘लगातार बम, हवाई रक्षा प्रणाली र ड्रोनहरूको आवाज आइरहन्छ,’ एक तेहरान निवासीले आफ्नो सुरक्षाको कारण नाम नखुलाउने शर्तमा भनिन् । अर्की एक महिलाले रातभरको बमवर्षा सहनका लागि निद्रा लाग्ने औषधि खाने गरेको बताइन् र मानिसहरू बिजुली, ग्यास र पानी काटिने चिन्तामा रहेको उल्लेख गरिन् ।