इरानले अरबको सूचना प्रविधि र डेटा पूर्वाधारमा आक्रमण बढाउने

एजेन्सी । इरानले हर्मुज जलयोजक पुनः खोल्नुपर्ने माग गर्दै ४८ घण्टे अल्टिमेटम जारी गरेका छन् र पालना नगरे इरानको विद्युत् पूर्वाधारलाई निशाना बनाउने अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले धम्की दिएका छन् । यसले नागरिक पूर्वाधारमाथि प्रत्यक्ष दबाब दिएर त्यसलाई बार्गेनिङको माध्यम बनाउने कदमलाई संकेत गर्छ ।

खताम अल–अम्बिया मुख्यालय र वास्तविक युद्ध कमान्डर मोहम्मद बागेर गालिबाफ लगायत इरानी सैन्य नेतृत्वले क्षेत्रभरिका ऊर्जा, पानी र सञ्चार पूर्वाधारहरूलाई निशाना बनाउने धम्की दिएर अमेरिकालाई जवाफ दिएका छन् । यसले तनाव वृद्धिको एउटा स्पष्ट शृंखला स्थापित गर्छ जसमा इरानको पूर्वाधारमाथिको आक्रमणले क्षेत्रव्यापी प्रतिशोधलाई निम्त्याउनेछ ।

साथै, पहिलोपटक तेर्सो तनाव विस्तारको धम्की स्पष्ट रूपमा दिइएको छ (ऊर्जा मात्र नभई अन्य प्रकारका नागरिक पूर्वाधारहरू पनि) ।

ऊर्जा पूर्वाधारलाई निशाना बनाइएमा हर्मुज जलयोजक पूर्ण रूपमा बन्द गरिने इरानी बयानहरूले संकेत गरेका छन् । यसले तेहरान छनौटपूर्ण अवरोधबाट जलयोजकको पूर्ण बन्दतर्फ अघि बढ्न तयार रहेको बुझाउँछ ।

जहाजहरूले तेहरानसँगको समन्वयमा मात्र जलयोजक पार गर्न सक्छन् र त्यहाँबाट आवतजावत गर्दा शुल्क (कथित रूपमा २० लाख अमेरिकी डलर) लगाइएको इरानी अधिकारीहरूले पुष्टि गरेका छन् । जलमार्ग बन्द गर्ने धम्की दिनुको साटो नियन्त्रण संयन्त्रलाई औपचारिक बनाउने दिशामा अर्को संकेत हो ।

डिमोना र अराद नजिकै भएका सफल आक्रमणहरू लगायत इरानी मिसाइल प्रहारहरू जारी रहे जसले इजरायली वायु रक्षा प्रणाली दबाबमा रहेको आन्तरिक मूल्यांकनलाई बढावा दिएको छ । यस बुझाइले इरानभित्र युद्धविराम स्वीकार गर्नुको सट्टा अपरेशनहरूलाई जारी राख्ने र तीव्र पार्ने तर्कहरूलाई बल पुर्याइरहेको देखिन्छ ।

इरानी विश्लेषकहरूले इजरायलका साना वा कम सुरक्षित स्थानहरूलाई निशाना बनाउने शैलीमा आएको परिवर्तनलाई पुष्टि गरेको देखिन्छ । यसले मुख्य शहरी केन्द्रहरूमा केन्द्रित रहेको इजरायली वायु रक्षा परिचालन अनुसारको अनुकूलनलाई संकेत गर्छ ।

छुट्टाछुट्टै रिपोर्टहरूले इरानी आक्रमणहरू भौगोलिक रूपमा पनि विस्तार भइरहेको संकेत गर्छन् जसमा लेबननी सीमा नजिकका इजरायली एकाइहरूलाई निशाना बनाइएको छ । यसले इजरायलको उत्तरी मोर्चामा रहेको दबाबलाई हेजबुल्लाहको अपरेशनसँग जोड्ने र लेबननी समूहलाई आक्रमण तीव्र पार्न मद्दत गर्ने प्रयासलाई बुझाउँछ ।

इजरायलमाथि गरिएका पछिल्ला आक्रमणहरूमा विगतको हप्तामा सामान्य रहेका क्लस्टर बमको सट्टा भारी वारहेड भएका ब्यालिस्टिक मिसाइलहरू प्रयोग गरिएको इरानी विश्लेषकहरूले बताएका छन् । इरानभित्र बढ्दो नागरिक क्षतिप्रति प्रतिक्रिया स्वरूप प्रत्यक्ष प्रभावलाई अधिकतम बनाउन यो परिवर्तन गरिएको उनीहरूको तर्क छ ।

इजरायली हवाई हमलाहरू लेबननमा जारी रहे जसमा कथित रूपमा हेजबुल्लाहको आपूर्ति मार्गसँग जोडिएका सडक र पुलहरू जस्ता पूर्वाधारहरूलाई निशाना बनाइएको छ । यसले युद्ध जारी रहँदा हेजबुल्लाहको सैन्य बन्दोबस्तीलाई सीमित गर्ने निरन्तर प्रयासलाई देखाउँछ ।

संयुक्त राष्ट्र संघका लागि इरानी प्रतिनिधिले इरानविरुद्धको आक्रमणका लागि जोर्डनको भूभाग प्रयोग गरिएको दाबी गरेका छन् । यसले जोर्डनलाई पनि द्वन्द्वमा प्रत्यक्ष रूपमा तान्न सक्ने सम्भावना छ । यस्ता दाबीलाई प्रतिशोधको आधार बनाइयो भने आक्रमण हुन सक्छ ।

दक्षिण–पूर्वी इरानमा भएका आक्रमणमा पाकिस्तानी हवाई क्षेत्रको प्रयोग भएको हुन सक्ने अपुष्ट रिपोर्टहरू पनि आएका छन् । यो प्रमाणित भयो भने यसले पाकिस्तानको संलग्नताको सम्भावित प्रभावसहित द्वन्द्वमा ठूलो विस्तार ल्याउनेछ ।

इराकी कुर्दिस्तानमा कुर्द विद्रोही समूहहरूका विरुद्ध इरानी सैन्य कारबाही जारी रह्यो जसमा सुलेमानियामा भएका आक्रमणहरू पनि सामेल छन् । यसले आन्तरिक सुरक्षा जोखिम र सम्भावित दोस्रो मोर्चाका बारेमा तेहरानको चिन्तालाई झल्काउँछ ।

इराकमा अमेरिकी र नेटो सेनाले आफ्ना सेनाहरूलाई पुनर्गठित गर्न अस्थायी युद्धविरामको खोजी गरेको रिपोर्टहरूले संकेत गर्छन् । त्यसमा इराकी मिलिसियाहरू शर्तसहित सहमत भएका छन् । यसले त्यस मोर्चामा सुरक्षा वातावरणको कमजोर र लेनदेनमा आधारित प्रकृतिलाई उजागर गर्छ ।

यसैबीच हरकत अल–नुजाबा जस्ता इरान समर्थित सशस्त्र समूहहरूले इरानका केन्द्रहरूमा आक्रमण भएमा क्षेत्रीय ऊर्जा पूर्वाधारहरूलाई निशाना बनाउने धम्की दोहोर्याएका छन् । यसले इरानसँग आबद्ध पक्षहरू बीचको समन्वयित प्रतिरोध अवस्थालाई सुदृढ बनाउँछ ।

एक वरिष्ठ अमिराती अधिकारीले सार्वजनिक रूपमा इरानको नेतृत्वलाई आतंककारी भनेर वर्णन गरेपछि इरान र यूएईबीचको तनाव थप बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ । यस बयानबाजीले यूएई मोर्चा थप अस्थिर हुन सक्ने संकेत गर्छ ।

जीसीसी राष्ट्रहरू (खाडी सहयोग परिषद्) ले कथित रूपमा वाशिङटनलाई इरानी ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण नगर्न चेतावनी दिएका छन् किनकि आफ्नै केन्द्रहरूमा प्रतिशोधको जोखिम हुन सक्छ । यसले क्षेत्रीय राष्ट्रहरू द्वन्द्वमा अझ गहिरो रूपमा तानिने बारे बढ्दो चिन्तालाई देखाउँछ ।

इरानको सरकारी मिडियाले युद्ध अन्त्यका लागि ६ वटा शर्तहरू सार्वजनिक गरेका छन् जसमा युद्ध दोहोरिने विरुद्धको ग्यारेन्टी, अमेरिकी आधारहरू बन्द गर्ने, क्षतिपूर्ति र हर्मुज जलयोजकका लागि नयाँ कानूनी व्यवस्था सामेल छन् । यी मागहरूले युद्धको उपलब्धिलाई क्षेत्रीय व्यवस्थामा दीर्घकालीन संरचनात्मक परिवर्तनमा बदल्ने प्रयासलाई झल्काउँछन् ।

इरानी रणनीतिक छलफलहरूमा अब सूचना प्रविधि र डेटा पूर्वाधारहरूलाई निशाना बनाउने कुराहरू बढ्दो रूपमा समावेश हुन थालेका छन्, विशेषगरी ठूला टेक लगानीहरू भएका जीससी राष्ट्रहरूमा । यसले द्वन्द्व डिजिटल र आर्थिक क्षेत्रमा विस्तार हुन सक्ने सम्भावनालाई संकेत गर्छ ।

रिपोर्टहरूका अनुसार, इरानको ऊर्जा पूर्वाधारमा भएका आक्रमणहरू (साइबर आक्रमण सहित) ले पानी र बिजुली प्रणालीलाई असर गरिसकेको छ । यसले आन्तरिक दबाब बढाउन नागरिक प्रणालीहरूलाई निशाना बनाउने प्रवृत्तिलाई बल पुर्याउँछ ।
इरानी रेड क्रिसेन्टले विद्यालय र चिकित्सा भवनहरू लगायत ८१ हजारभन्दा बढी नागरिक संरचनाहरू क्षतिग्रस्त भएको रिपोर्ट गरेको छ । क्षतिको यस मात्राले द्वन्द्वको बढ्दो नागरिक प्रभावलाई उजागर गर्छ ।

रुसले नातान्जमा भएका आक्रमणपछि इरानको आणविक केन्द्रहरूमा हुने हमलाको विरोध पुनः दोहोर्याउँदै कानुनी र सुरक्षा जोखिमहरूको चेतावनी दिएको छ ।

इरानको तेलमाथिको प्रतिबन्ध हटाउने अमेरिकी निर्णयका बावजुद कच्चा तेलको मूल्य प्रति ब्यारल ११२ डलरभन्दा माथि नै रहेको छ । यसले आपूर्ति स्थिर बनाउने प्रयासका बावजुद ऊर्जा अवरोधहरू कायमै रहेको देखाउँछ ।

बेलायतले यस क्षेत्रमा आणविक पनडुब्बी तैनाथ गरेको रिपोर्टहरू छन् । यो कदम डिएगो गार्सियामा इरानी मिसाइल आक्रमणको प्रयास भएको अघिल्लो रिपोर्टहरू पछि चालिएको हो । यसले तनाव बढ्दै गएमा बेलायतको थप संलग्नताको सम्भावनालाई संकेत गर्छ ।

समग्रमा, हर्मुज जलयोजकमा ट्रम्पको अल्टिमेटम र इरानको व्यापक प्रतिशोधको धम्कीले युद्धको अर्को चरणलाई ऊर्जा र समुद्री नियन्त्रणसँग जोडिदिएको छ । यसले यस्तो स्थिति सिर्जना गरेको छ जहाँ कुनै पनि पक्षको तनाव बढाउने निर्णयले पर्सियाली खाडी र त्यसभन्दा बाहिर तुरुन्तै गहिरो संकट निम्त्याउन सक्छ ।