इरानविरुद्ध अमेरिकाको आक्रमण रोक्नका लागि किन अघि सर्दैन चीन ?

एजेन्सी । अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध गरेको आक्रमणमा इरानले पनि कठोर प्रत्याक्रमण गरिरहेको छ ।

यस अवस्थामा इरानसँग २५ वर्षे रणनीतिक साझेदारी गरेको चीन उसलाई बचाउन किन अघि नसरेको भनी प्रश्नहरू उठिरहेका छन् । यसको जवाफ ब्रायन बर्लेटिक नामक विश्लेषकले दिएका छन् ।

उनका अनुसार, चीनको सेना दशकौंदेखि आफ्नो परिधिमा भइरहेको विशाल र बढ्दो अमेरिकी सैन्य तैनाथी विरुद्ध आफ्नो सिमानाभित्र र सिमाना वरिपरि रक्षा गर्नका लागि निर्माण गरिएको हो ।

उसका सेनाहरू विशेषगरी यही रक्षात्मक उद्देश्यका लागि डिजाइन गरिएका हतियार र उपकरणहरूमा आधारित छन् । अमेरिकाले जस्तै विश्वभरि सैन्य शक्ति प्रदर्शन गर्नका लागि होइन । अमेरिकासँग यी क्षमताहरू छन् किनभने ऊ एउटा आक्रामक राष्ट्र हो । राष्ट्रिय रक्षाका लागि उसले यसो गरेको होइन ।

चीनसँग पृथ्वीको अर्को छेउमा भइरहेको पूर्ण स्तरको अमेरिकी आक्रामक युद्धको सामना गर्न र त्यसलाई सफलतापूर्वक रोक्न आवश्यक सैन्य शक्तिप्रदर्शन गर्ने क्षमता नै छैन किनकि उसको सैन्य संरचना राष्ट्रिय रक्षामा केन्द्रित छ ।

इरानमा यो युद्ध सुरु गर्नका लागि अमेरिकाले दशकौं लगाएर विश्वव्यापी र क्षेत्रीय आधारहरू, ढुवानी सञ्जाल, गोलाबारुद डिपो, इन्धन भण्डार र क्षेत्रीय एकीकृत हवाई रक्षा क्षमता आदिको सञ्जाल खडा गरेको छ ताकि पहिले इरानलाई घेर्न सकोस् र त्यसपछि आक्रमण गरोस् ।

चीनले यसलाई रोक्नका लागि सोही क्षेत्रमा त्यस्तै वा त्यसभन्दा ठूलो सञ्जाल बनाउनुपर्ने हुन्छ जुन अहिलेको अवस्थामा सम्भव छैन ।

अमेरिकाले आफ्नो सञ्जाल यस क्षेत्रका राष्ट्रहरूलाई राजनीतिक रूपमा आफ्नो प्रभावमा लिएर (साउदी अरब, जोर्डन, बहराइन, संयुक्त अरब इमिरेट्स, कुवेत) र कतिपयलाई आक्रमण वा कब्जा गरेर (इराक र सिरिया) निर्माण गरेको हो ।

चीनले आफ्नो परराष्ट्रनीति यसरी सञ्चालन गर्दैन किनभने उसले त्यसो गरेमा ऊ पनि अमेरिका जस्तै खराब साबित हुनेछ ।
चीनले सजिलै टाढासम्म सैन्य शक्ति प्रदर्शन गर्न सक्दैन । यसका लागि ठूलो संख्यामा लामो दूरीका विमानहरू, आकाशमै इन्धन भर्ने विशाल क्षमता, लामो दूरीका हतियारहरूका साथै त्यस क्षेत्र नजिकै सैन्य आधारहरू चाहिन्छ ।

अहिलेको अवस्थामा जलसैनिक जहाजहरू पठाउनु भनेको उनीहरूलाई दशकौंदेखि स्थापित र राम्रो तयारीमा रहेको अमेरिकी सैन्य स्थितिको दयामा छोड्नु जस्तै हुनेछ ।

चीनले सम्भवतः जे गरिरहेको छ, त्यो उसको क्षमताले भ्याउने अधिकतम कुरा हो । अवैध अमेरिकी प्रतिबन्धहरू विरुद्ध आर्थिक सहयोग, इरानको सैन्य औद्योगिक उत्पादनका लागि प्राविधिक र भौतिक सहयोग र हतियार तथा उपकरण हस्तान्तरण मार्फत सैन्य सहयोग उसले गरिरहेको छ ।

यी सबैका आफ्नै सीमाहरू छन्, विशेषगरी सैन्य उपकरण हस्तान्तरणको मामिलामा । इरानी कर्मचारीहरूलाई ती उपकरणहरू प्रभावकारी रूपमा चलाउन र आधुनिक कम्बाइन्ड आर्म्स अपरेशनमा एकीकृत गर्न वर्षौंको तालिम चाहिन्छ ।

नयाँ सैन्य हतियारहरूलाई सेनामा प्रभावकारी रूपमा एकीकृत गर्न लाग्ने समयकै कारणले गर्दा युक्रेनले रुस विरुद्धको अमेरिकी प्रोक्सी युद्धमा पश्चिमा हतियार र उपकरणहरूको बाढीलाई पूर्ण रूपमा आत्मसात गर्न र उपयोग गर्न असफल भएको हो ।

रुस र चीन जस्ता राष्ट्रहरूले अन्यत्र भइरहेका अमेरिकी आक्रामक युद्धहरू विरुद्ध के गर्न सक्छन् भन्ने कुरामा वास्तविक सीमाहरू छन् । विशेषगरी यो तथ्यलाई ध्यानमा राख्नु जरुरी छ कि अमेरिकाले इरानसँग प्रत्यक्ष युद्ध गरिरहँदा रुस र चीन दुवैका विरुद्ध एकैसाथ प्रोक्सी युद्ध पनि लडिरहेको छ ।

रुस र चीनले जे यथार्थपरक छ र आफ्नो क्षमताभित्र छ, त्यही गरिरहेका छन् र सम्भव भएसम्म धेरै गर्नका लागि निरन्तर आफ्नो क्षमता विस्तार गरिरहेका छन् ।

वास्तविक सीमाहरूलाई चासो वा इच्छाशक्तिको अभाव भनेर बुझ्न मिल्दैन । अमेरिकी आक्रामक युद्धका लागि रुस वा चीनलाई दोष दिनु वाशिङटनको एजेन्डालाई सघाउनु हो । यसले इरान वा यसका सहयोगीहरूको हित गर्दैन ।