अमेरिकामा निर्यात २० प्रतिशतले घटे पनि चीनको वार्षिक व्यापार १.२ ट्रिलियन डलरले बढ्यो

बेइजिङ । अमेरिकातर्फको निर्यातमा उल्लेखनीय गिरावट आए पनि चीनको कुल वार्षिक व्यापार अधिशेष सन् २०२५ मा कीर्तिमानी १.१९ ट्रिलियन अमेरिकी डलर पुगेको छ। डिसेम्बर महिनामा अपेक्षाभन्दा धेरै निर्यात वृद्धि भएपछि चीनको व्यापार अधिशेष इतिहासकै उच्च स्तरमा पुगेको हो।

चिनियाँ भन्सार प्रशासनले बुधबार सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार, डिसेम्बरमा चीनको निर्यात अमेरिकी डलरमा गणना गर्दा अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ६.६ प्रतिशतले वृद्धि भयो। यो वृद्धि विश्लेषकहरूले अनुमान गरेको ३ प्रतिशतभन्दा धेरै हो र नोभेम्बरको ५.९ प्रतिशत वृद्धिभन्दा पनि तीव्र हो।

यस्तै, डिसेम्बरमा आयात ५.७ प्रतिशतले बढेको छ, जुन विश्लेषकहरूको ०.९ प्रतिशतको अनुमानभन्दा धेरै हो। आयात वृद्धिदर सन् २०२५ को सेप्टेम्बरयता सबैभन्दा उच्च हो, जब आयात ७.४ प्रतिशतले बढेको थियो।

वार्षिक व्यापार चित्र

सन् २०२५ मा चीनको कुल निर्यात ५.५ प्रतिशतले बढ्दा आयात भने स्थिर रह्यो। यससँगै चीनको वार्षिक व्यापार अधिशेष १.१९ ट्रिलियन डलर पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा २० प्रतिशतले बढी हो।

तर, अमेरिकासँगको व्यापारमा भने तीव्र गिरावट देखिएको छ। डिसेम्बरमा अमेरिकातर्फ चीनको निर्यात ३० प्रतिशतले घट्यो, जुन लगातार नवौं महिनासम्मको गिरावट हो। सोही अवधिमा अमेरिकाबाट चीनले गर्ने आयात पनि २९ प्रतिशतले घटेको भन्सार तथ्यांकले देखाएको छ।

ट्यारिफ तनावका कारण सन् २०२५ मा चीन–अमेरिका व्यापार थप कमजोर हुने संकेत देखिएको छ। तथ्यांकअनुसार, अमेरिकातर्फ चीनको निर्यात २० प्रतिशतले घट्दा आयात १४.६ प्रतिशतले घटेको छ।

‘संवाद र सहकार्य आवश्यक’

चिनियाँ भन्सार प्रशासनका प्रवक्ता ल्व दालियाङले अमेरिका–चीन व्यापार सम्बन्ध ‘पारस्परिक रूपमा लाभदायक’ हुनुपर्ने उल्लेख गर्दै समस्या समाधानका लागि ‘संवाद र वार्ता’ आवश्यक रहेको बताएका छन्।

अमेरिकाबाहेकका बजारमा चीनले निर्यात बढाउँदै लगेको छ। यसले युरोपेली संघ (ईयू) लगायतका प्रमुख व्यापारिक साझेदारहरूमा व्यापार असन्तुलनको चिन्ता बढाएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) की प्रबन्ध निर्देशक क्रिस्टालिना जर्जिएभाले डिसेम्बरमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा चीनलाई निर्यातमा अत्यधिक निर्भरता घटाउँदै आन्तरिक उपभोग वृद्धि गर्न आग्रह गरेकी थिइन्।

व्यापार अधिशेषप्रति बढ्दो चिन्ता

ब्रुकिङ्स इन्स्टिच्युसनका वरिष्ठ फेलो एसवर प्रसादले चीनको विशाल व्यापार अधिशेषले ‘डोनाल्ड ट्रम्पका ट्यारिफजत्तिकै विनाशकारी असर विश्व व्यापार प्रणालीमा पार्न सक्ने’ चेतावनी दिएका छन्। कमजोर घरेलु मागका कारण चीनको व्यापार अधिशेषले विश्व आर्थिक वृद्धिमा नकारात्मक प्रभाव पारिरहेको उनको भनाइ छ।

उनका अनुसार, विश्वका धेरै मुलुकहरूले आफ्ना अर्थतन्त्र जोगाउन व्यापारिक अवरोधहरू खडा गर्ने सम्भावना बढेको छ। यद्यपि, चिनियाँ अधिकारीहरूले डिसेम्बरमा आयात विस्तार गर्दै व्यापार सन्तुलनतर्फ काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए।

युरोप र आसियानसँग व्यापार

डिसेम्बरमा चीनको युरोपेली संघतर्फको निर्यात १२ प्रतिशतले र आसियान मुलुकतर्फको निर्यात ११ प्रतिशतले बढ्यो। यस्तै, युरोपेली मुलुकहरूबाट आयात १८ प्रतिशतले बढ्दा आसियानबाट आयात ५ प्रतिशतले घटेको छ।

घरेलु अर्थतन्त्रमा चुनौती

करिब १९ ट्रिलियन डलरको चिनियाँ अर्थतन्त्र लामो समयदेखि अपस्फीतिको दबाबमा छ। गहिरिँदो रियल इस्टेट संकटले घरपरिवारको माग कमजोर बनाएको छ भने कमजोर रोजगारी बजारले उपभोक्ता विश्वासमा असर पारेको छ। सन् २०२५ मा चीनको उपभोक्ता मूल्य सूचकांक स्थिर रह्यो, जुन सरकारको करिब २ प्रतिशत वृद्धिको लक्ष्यभन्दा कम हो।

विश्व बैंक र अर्थशास्त्रीहरूको दृष्टिकोण

विश्व बैंकले मंगलबार सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनमा सन् २०२६ का लागि चीनको आर्थिक वृद्धिदर अनुमान ४.४ प्रतिशत पुर्‍याएको छ, जुन जुन महिनाको प्रक्षेपणभन्दा ०.४ प्रतिशत बिन्दुले बढी हो। थप वित्तीय प्रोत्साहन, निर्यातको लचिलोपन र लगानी वातावरणमा सुधार हुने अपेक्षाका कारण वृद्धिदर बढाइएको हो।

पिनपोइन्ट एसेट म्यानेजमेन्टका अध्यक्ष तथा प्रमुख अर्थशास्त्री झिवेइ झाङका अनुसार, बलियो निर्यात वृद्धिले कमजोर घरेलु मागको असर कम गरेकाले बेइजिङले कम्तीमा पहिलो त्रैमाससम्म मौद्रिक तथा वित्तीय नीति परिवर्तन नगर्ने सम्भावना छ।

चीन–अमेरिका व्यापार सम्झौता र कृषि आयात

चीन र अमेरिकाले अक्टोबरमा निर्यात नियन्त्रण तथा उच्च ट्यारिफका केही उपाय फिर्ता लिने एक वर्षे व्यापार युद्धविराममा सहमति जनाएका थिए। चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पबीचको भेटपछि यो सहमति भएको हो। सम्झौताअनुसार चीनले आगामी दुई महिनामा कम्तीमा १ करोड २० लाख टन अमेरिकी सोयाबिन खरिद गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको थियो।

आधिकारिक तथ्यांकअनुसार, चीनले सन् २०२५ मा १११.८ मिलियन टन सोयाबिन आयात गरेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ६.५ प्रतिशतले बढी हो। तर, डिसेम्बरमा सोयाबिन आयात केवल १.३ प्रतिशतले बढेर ८ मिलियन टनमा सीमित रह्यो।

दुर्लभ खनिजको निर्यात

डिसेम्बरमा चीनको दुर्लभ खनिज (रेयर अर्थ) निर्यात ३२ प्रतिशतले बढेर ४,३९२ टन पुगेको छ। वार्षिक आधारमा हेर्दा सन् २०२५ मा रेयर अर्थको निर्यात अघिल्लो वर्षको तुलनामा १२.९ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।

चीनले आगामी सोमबार वार्षिक तथा चौथो त्रैमासिक कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) तथ्यांक सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको छ। रोयटर्सले गरेको सर्वेक्षणअनुसार, विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र सन् २०२५ को अन्तिम त्रैमासमा ४.५ प्रतिशतले विस्तार भएको अनुमान गरिएको छ। बेइजिङले सन् २०२५ का लागि करिब ५ प्रतिशत आर्थिक वृद्धिको लक्ष्य तय गरेको छ।

-एजेन्सी