संसारका धनी मुलुकहरूले विश्वव्यापी विकासमा लगानी गर्न छोडे

एजेन्सी । विश्वका सबैभन्दा धनी करिब दुई दर्जन राष्ट्रले विश्वव्यापी विकासप्रति आफ्नो प्रतिबद्धता घटाउँदै गएको एक अध्ययनले देखाएको छ ।

यी देशहरूमध्ये धेरैले सहयोग बजेट कटौती गरेका छन् र बहुपक्षीय वित्तीय संस्थाहरूमार्फत जाने रकम पनि घटाएका छन् ।

‘कमिटमेन्ट टु डेभलपमेन्ट इन्डेक्स’ ले ३८ प्रमुख अर्थतन्त्रहरूको विकास खर्च, लगानी, आप्रवासन, व्यापार, वातावरण, स्वास्थ्य, सुरक्षासम्बन्धी नीति र प्रविधि लगायत १०० भन्दा बढी सूचकांकका आधारमा मूल्यांकन गर्छ । त्यसले तिनीहरूको नीतिले गरीब राष्ट्रहरूमा पार्ने प्रभाव मापन गर्छ ।

यस वर्षको सूचीमा स्विडन, जर्मनी, नर्वे र फिनल्यान्ड शीर्ष स्थानमा यथावत रहे । यो सूची वाशिङटनस्थित थिंकट्यांक ‘सेन्टर फर ग्लोबल डेभलपमेन्ट’ (सीजीडी) ले हरेक दुई वर्षमा प्रकाशन गर्छ ।

यति बेला बेलायत दुई स्थान उक्लिएर पाँचौं स्थानमा पुगेको छ । तर, यो दर्जा सरकारद्वारा ४० प्रतिशत विकास सहयोग कटौतीको घोषणा हुनुअघि संकलित तथ्यांकमा आधारित हो । त्यसैले आगामी सूचकांकमा बेलायत फेरि तल झर्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

यसैबीच अमेरिका दुई स्थान तल झरेर २८औं स्थानमा पुगेको छ । तर यो तथ्यांक ट्रम्प राष्ट्रपति बनेपछि घोषणा गरिएका सहायता कटौतीका अर्बौं डलरलाई समावेश गर्दैन ।

‘ट्रम्प प्रशासनले गरिरहेका परिवर्तनहरू धेरै ठूलो छन्,’ सीजीडीका वरिष्ठ नीतिविज्ञ इयान मिचेलले बताए । उनले अमेरिका अझ तल झर्ने सम्भावना रहेको पूर्वानुमान गरे ।

यो सूचकांक दक्षिण अफ्रिकामा जी–२० शिखर सम्मेलनको तयारी गरिरहेको सन्दर्भमा प्रकाशित भएको हो । त्यहाँ उसले जी२० को अध्यक्षता अमेरिकालाई हस्तान्तरण गर्नेछ ।

यो वर्ष अमेरिकाले विदेश सहयोग बजेट ठूलो मात्रामा कटौती गरिसकेको छ र यूएसएड समेत बन्द गरिसकेको छ । ट्रम्प अफ्रिकामा हुने पहिलो जी–२० शिखर सम्मेलनमा सहभागी नहुने भएका छन् । धेरै विकसित राष्ट्रहरूले रक्षा खर्च बढाउन विकास सहयोग घटाएका छन् ।

तर, सूचकांकमा केही सकारात्मक संकेतहरू पनि देखिएका छन् ।

अनुसन्धान अनुसार, सन् २०१९–२०२३ को अवधिमा तीन चौथाइभन्दा बढी देशहरूले आफ्नो कार्बन उत्सर्जन घटाएका छन्, यद्यपि चीनको बढोत्तरीले समग्र उत्सर्जन अझै उक्लिएको छ । थप देशहरूले आप्रवासी र शरणार्थीलाई आश्रय दिएका छन् ।

‘कतिपय देशहरूले आप्रवासन वा वातावरणका क्षेत्रमा सुधार गरे पनि समग्र प्रवृत्ति पछाडि फर्किएको छ किनकि हतियार निर्यात, व्यापार अवरोध र जीवाश्म इन्धन अनुदान वृद्धि भएका छन्,’ सीजीडीले जनाएको छ ।