दक्षिण चीन सागरमा चीन र फिलिपिन्सबीच झडप, अमेरिकाले गर्यो चीनको आक्रामक कार्यको निन्दा

एजेन्सी । विवादित दक्षिण चीन सागरको जलक्षेत्रमा फिलिपिन्सका जलसेनामाथि चीनले गरेको खतरनाक र आक्रामक कार्यको अमेरिकाले निन्दा गरेको छ ।

मनिलाले चिनियाँ तटरक्षक बलका एक अधिकारीले फिलिपिन्सका एक नाविकको टाउकोमा काठको लाठीले पटक–पटक प्रहार गरेको, उनलाई घाइते बनाएको र जलसेनाको रबरको डुंगामा क्षति पुर्याएको बताएपछि अमेरिकाको यस्तो प्रतिक्रिया आएको हो ।

सोमबार सेकेन्ड थोमस शोलमा भएको यो मुठभेड यस्तो समयमा भएको छ जब अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियो दक्षिणपूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको संगठन (आसियान) का विदेश मन्त्रीहरूको बैठकका लागि यसै हप्ता मनिला भ्रमण गर्ने तालिका रहेको छ ।

चिनियाँ विदेश मन्त्री वाङ यी पनि सहभागी हुने उक्त छलफलमा दक्षिण चीन सागरको तनावले प्रमुख स्थान पाउने अपेक्षा गरिएको छ । रुबियोले गत वर्ष मलेसियामा भएको आसियान सम्मेलनका क्रममा वाङसँग भेट गरेका थिए र यसै वर्षको सुरुमा राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको बेइजिङ भ्रमणपछि दुईबीच फोनमा कुराकानी भएको थियो ।

रुबियोको यो भ्रमण राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले बेइजिङमाथि अमेरिकी चुनावमा ठूलो हस्तक्षेप गरेको आरोप लगाएको केही दिनपछि हुन लागेको हो ।

दक्षिण चीन सागर विवाद चर्किएकै बेला आसियानका विदेश मन्त्रीहरू मनिलामा भेला हुँदैछन् । यो शोल दक्षिण चीन सागरको सबैभन्दा अस्थिर विवादित क्षेत्रहरूमध्ये एक हो । त्यहाँ सन् २०१६ को एक मध्यस्थता फैसलाले चिनियाँ दाबीहरूको अन्तर्राष्ट्रिय कानुनमा कुनै आधार नभएको ठहर गरे पनि बेइजिङले लगभग सबै जलमार्गमा आफ्नो दाबी गर्दै आएको छ ।

यो चट्टानी टापु फिलिपिन्सको विशेष आर्थिक क्षेत्रभित्र पर्छ तर सन् २०२३ देखि यहाँ बारम्बार झडपहरू भइरहेका छन् । चिनियाँ जहाजहरूले फिलिपिन्सको पुनः आपूर्ति अभियानलाई रोक्न पानीको फोहोरा, लेजर र जहाजले ठक्कर दिने जस्ता कार्यहरू गर्दै आएका छन् ।

वाशिङटन सन् १९५१ मा हस्ताक्षर गरिएको पारस्परिक रक्षा सन्धिद्वारा मनिलासँग बाँधिएको छ जसको अर्थ कुनै पनि गम्भीर तनाव उत्पन्न भएमा अमेरिकाले फिलिपिन्सलाई समर्थन गर्नुपर्ने हुन्छ ।

‘हामी हाम्रो सहयोगी राष्ट्र फिलिपिन्सको साथमा छौं,’ अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता टमी पिगोटले सोमबार एक विज्ञप्तिमा भने । उनले बेइजिङलाई तुरुन्तै आफ्नो अस्थिर व्यवहार बन्द गर्न आह्वान गरे र सन् २०१६ को मध्यस्थता फैसलालाई पुनः पुष्टि गरे । त्यसले चीनको दक्षिण चीन सागर सम्बन्धी व्यापक दाबीहरूको अन्तर्राष्ट्रिय कानुनमा कुनै आधार नभएको ठहर गरेको थियो ।

फिलिपिन्सको सशस्त्र बलका अनुसार, यो मुठभेड बीआरपी सिएरा माद्रे नजिकै भएको थियो । यो एक युद्धपोत हो जसलाई मनिलाले आफ्नो दाबी सुरक्षित गर्न झण्डै ३० वर्षअघि यस शोलमा राखेको थियो ।

सेनाका अनुसार, आठजना कर्मचारी बोकेको चिनियाँ इन्फ्लेटेबल डुंगा उक्त पोस्टको नजिकै आएको थियो र फिलिपिन्सका दुईवटा जलसेना डुंगाले चिनियाँ जहाजलाई भगाउन खोज्दा उनीहरूले हिंस्रक र आक्रामक प्रतिक्रिया दिएका थिए ।

बेइजिङले भने यस विवरणलाई अस्वीकार गरेको छ । चिनियाँ तटरक्षक बलले फिलिपिन्सका स–साना डुंगाहरू सिएरा माद्रेबाट अवैध रूपमा आएको, बारम्बारको चेतावनीलाई बेवास्ता गरेको र आफ्नो गस्ती जहाजलाई ठक्कर दिएको दाबी गरेको छ ।

साथै, फिलिपिन्सका कर्मचारीहरूले चिनियाँ अधिकारीहरूलाई खियाउने दाउ र लामा लाठीले आक्रमण गरेको पनि उसले बताएको छ ।

यस तनावले मनिलाले आफ्नो आसियान अध्यक्षता प्रदर्शन गर्न चाहेको हप्तालाई झनै जटिल बनाएको छ । वार्षिक शिखर सम्मेलनको साइडलाइनमा वाङले फिलिपिन्सका विदेश सचिव थेरेसा लाजारोलाई भेट्ने कार्यक्रम छ, जुन सन् २०२४ पछि दुई देशका शीर्ष कूटनीतिज्ञहरू बीचको पहिलो भेट हुनेछ, भने रुबियोले राष्ट्रपति फर्डिनान्ड मार्कोस जुनियरसँग भेट्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

यी दुवै वार्ताहरूमा दक्षिण चीन सागरको मुद्दाले प्रमुखता पाउने निश्चित छ ।