इरान र अमेरिकाका वार्ता टोलीहरू कतारको दोहा पुग्दै, तर बैठकको छैन टुंगो

एजेन्सी । इरान र अमेरिकाका वार्ता टोलीहरू यसै साता कतारको राजधानी दोहा पुग्ने कार्यक्रम भए तापनि इरानले सोमबार दुई पक्षबीच कुनै पनि बैठक तय नभएको जानकारी दिएको छ ।

सप्ताहान्तमा दुवै पक्षबाट भएको मिसाइल आक्रमणले चार महिना लामो युद्ध अन्त्य गर्न गरिएको अन्तरिम युद्धविरामलाई थप जोखिममा पारेको छ । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले आफ्नो वार्ता टोलीको नेतृत्व गर्न ज्वाइँ जेरेड कुश्नर र आफ्ना दूत स्टिभ विट्कफलाई पठाउँदैछन् ।

इरानले पनि यसै साता कतारमा आफ्नो प्राविधिक प्रतिनिधिमण्डल पठाउँदै छ । तर, विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बागेईले यसको अमेरिकी भ्रमणसँग कुनै सम्बन्ध नरहेको र आगामी दिनहरूमा अमेरिकी पक्षसँग कुनै पनि तहमा वार्ताका लागि बैठकहरू नहुने स्पष्ट पारेका छन् ।

बैठक बस्ने वा नबस्ने भन्ने विषयमा देखिएको यस मतभेदले जुन १७ मा भएको सम्झौता कति कमजोर छ भन्ने उजागर गरेको छ । हर्मुज जलमार्गमा भएको अवरोधले विश्वव्यापी तेल प्रवाह प्रभावित भएको छ । त्यसले नोभेम्बरमा हुने अमेरिकी संसदीय निर्वाचनअघि राष्ट्रपति ट्रम्पका लागि ठूलो राजनीतिक चुनौती सिर्जना गरेको छ ।

दुवै देशले १४ बुँदे समझदारी पत्र कार्यान्वयन र स्थायी शान्तिका लागि ६० दिनको समय दिएका थिए । तर, एकअर्कालाई सम्झौता उल्लंघनको आरोप लगाउँदा प्रगति सुस्त देखिएको छ । फेब्रुअरी २८ मा भएको आक्रमणपछि विश्वको महत्त्वपूर्ण तेल मार्ग ठप्प हुँदा तेलको मूल्य प्रति ब्यारल १०० डलर नाघेर विश्वव्यापी मुद्रास्फीति बढाएको छ ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै दोहाको बैठक महत्त्वपूर्ण हुन सक्ने वा नहुने विषयमा अनिश्चितता व्यक्त गरेका छन् । उनले अमेरिका सैन्य रूपमा बलियो रहेको दाबी गर्दै इरानलाई आणविक हतियार बनाउनबाट रोक्नैपर्ने आफ्नो अडान दोहोर्याएका छन् ।

अर्कोतर्फ, इरानले ओमानसँगको सिमानामा रहेको हर्मुज जलमार्गमा आफ्नो नियन्त्रण सुदृढ बनाउन खोजिरहेको छ । उसले उक्त मार्ग प्रयोग गर्ने जहाजहरूसँग शुल्क लिने योजना बनाएको छ । हालैका दिनहरूमा जहाजहरूमाथि भएका ड्रोन र मिसाइल आक्रमणले दुवै देशबीचको सैन्य तनावलाई झनै बढाएको छ ।

यसैबीच अमेरिकी संसद्का वरिष्ठ डेमोक्रेटिक नेता चक शुमरले ट्रम्प प्रशासनको कडा आलोचना गरेका छन् । उनले अमेरिकालाई महँगो युद्धमा धकेले पनि अहिलेसम्म कुनै ठोस उपलब्धि हासिल नभएको बताएका छन् । शुमरका अनुसार, यस सम्झौताले इरानलाई तेल बिक्रीबाट अर्बौं डलर आम्दानी गर्ने बाटो खोलिदिनेछ भने हर्मुज जलमार्गमा इरानको खतरनाक पकड कायमै रहनेछ । यसले अमेरिकी स्वार्थमा गम्भीर असर पर्न सक्ने भन्दै उनले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।

इरानका राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले भने कतारमा रोक्का गरिएको १२ अर्ब डलरमध्ये ६ अर्ब डलर फुकुवा भई इरान फिर्ता आउने कुरालाई इरानी जनताको ठूलो विजयको रूपमा व्याख्या गरेका छन् । तेल र पेट्रोकेमिकल क्षेत्रमा लागेका अमेरिकी प्रतिबन्धहरू फुकुवा हुनुले इरानको अर्थतन्त्रलाई राहत दिने उनको विश्वास छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनले ओमानसँग मिलेर हर्मुज जलमार्गबाट माइनहरू हटाउने र तनाव कम गर्ने प्रयास गरिरहेको बताए तापनि इरानले यो कार्य आफ्नो मात्र अधिकार क्षेत्रभित्र पर्ने भन्दै फ्रान्सलाई हस्तक्षेप नगर्न चेतावनी दिएको छ ।