लाइसेन्स विनै सयौं उडान गर्ने पाइलटविरुद्ध चलाइयो मुद्दा

एजेन्सी । एयर क्यानडाका एक पूर्व पाइलटलाई ठूला यात्रुवाहक विमानको कप्तानी गर्न आवश्यक पर्ने लाइसेन्स बिना करिब १७ वर्षसम्म सयौं व्यावसायिक उडानहरू सञ्चालन गरेको आरोपमा क्यानडामा मुद्दा चलाइएको छ ।

ओन्टारियोको पिल क्षेत्रीय प्रहरीले मंगलबार ओन्टारियोको ब्यारीका ५९ वर्षीय जेफ्री वालले चार महिनाको अनुसन्धानपछि ठगीसहितका धेरै आरोपहरूको सामना गरिरहेको बताएको छ । वालले सन् २००९ देखि २०२५ को बीचमा एयरलाइन ट्रान्सपोर्ट पाइलट लाइसेन्स विना नै ९०० भन्दा बढी आन्तरिक र अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरू भरेको अधिकारीहरूको आरोप छ । यो लाइसेन्स व्यावसायिक विमानका कप्तानहरूका लागि आवश्यक पर्ने पाइलट प्रमाणीकरणको उच्चतम स्तर हो ।

सीबीसीका अनुसार, प्रोजेक्ट इकारस नामक जटिल ठगी अनुसन्धानपछि जेफ्री वाललाई जुन १ मा पक्राउ गरिएको डेपुटी चिफ निक मिलिनोभिचले मंगलबार एक पत्रकार सम्मेलनमा घोषणा गरे ।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार, वालसँग वैध व्यावसायिक पाइलट लाइसेन्स त थियो तर आफ्नो भूमिकाका लागि आवश्यक पर्ने एयरलाइन ट्रान्सपोर्ट पाइलट लाइसेन्स भने थिएन । उनले वर्षौंदेखि एयर क्यानडा र क्यानाडेली उड्डयन अधिकारी दुवैसामु आफ्नो योग्यताका बारेमा झूटो विवरण पेश गरेको प्रहरीको आरोप छ ।

कागजात समीक्षाको क्रममा केही अनियमितताहरू भेटिएपछि अनुसन्धान सुरु भएको थियो । देशको उड्डयन नियामक निकाय ट्रान्सपोर्ट क्यानडाले पछि प्रहरीलाई सम्पर्क गरेपछि फौजदारी अनुसन्धान सुरु भयो ।

वालले पाइलटसँग सम्बन्धित कागजातहरू चोरी भएको भन्दै झूटो रिपोर्ट दर्ता गराएको पनि प्रहरीको आरोप छ । सन् २०२५ मा अवकाश लिनुअघि उनले आफ्नो योग्यताका सम्बन्धमा एयरलाइन र उड्डयन नियामक दुवैलाई झुक्याएको प्रमाण फेला परेको अधिकारीहरूले बताएका छन् ।

वालमाथि ठगीको एउटा मुद्दा, कीर्ते कागजात प्रयोग गरेको दुईवटा मुद्दा, नक्कली ट्रेडमार्क राखेको तीनवटा मुद्दा र सार्वजनिक उपद्रवको एउटा मुद्दा लगाइएको छ । कथित रूपमा कीर्ते कागजात प्रयोग गरेर उनले एयर क्यानडाका सबैभन्दा ठूला बोइङ जेटहरू ७६७, ७७७ र ७८७ उडाए र त्यसबापत कुल २९ लाख डलर कमाएको पिल प्रहरीका डेपुटी चिफ निक मिलिनोभिचले पत्रकारहरूलाई बताए ।

यी आरोपहरू अदालतमा प्रमाणित हुन बाँकी नै छन् ।

ग्लोब एन्ड मेलका अनुसार, कलेजको वेबसाइटले वालले रोयल क्यानेडियन एयर फोर्समा ११ वर्ष सेवा गरेको र सास्काचेवान र नोभा स्कोटियामा हेलिकप्टर उडाएको उल्लेख गरेको छ । कलेजका अनुसार, एयर क्यानडामा आबद्ध हुनुअघि उनले पश्चिमी क्यानडामा डढेलो नियन्त्रणका लागि उडान भरेका थिए ।

राष्ट्रिय रक्षा विभागले एक विज्ञप्तिमा पुष्टि गरे अनुसार, वालकै नामको एक व्यक्ति सन् १९८७ मा क्यानेडियन सशस्त्र बलमा आबद्ध भएका थिए । उनी पाइलट थिए र सन् १९९८ मा रिजर्भिस्ट बन्नुअघि हेलिकप्टर स्क्वाड्रनमा खटिएका थिए र सन् २००४ मा बलबाट मुक्त भएका थिए ।

एयर क्यानडाले यो समस्या पत्ता लाग्नेबित्तिकै वाललाई सक्रिय ड्युटीबाट हटाएको र एयरलाइनले स्वेच्छाले यस विषयमा ट्रान्सपोर्ट क्यानडालाई जानकारी गराएको बताएको छ । एयर क्यानडाले वाल अब कम्पनीको कर्मचारी नरहेको र आवश्यक लाइसेन्स नभएका कारण नियामकले उनलाई जरिवाना समेत गरेको जानकारी दिएको छ ।

एयरलाइनले यात्रु सुरक्षामा कुनै सम्झौता नगरिएको दाबी गर्दै सबै पाइलटहरूले प्रत्येक ६ महिनामा अनिवार्य आवधिक तालिम लिने र ट्रान्सपोर्ट क्यानडाका प्रमाणित पाइलटहरूद्वारा वार्षिक उडान जाँच गरिने कुरा उल्लेख गरेको छ । एयर क्यानडाले आफ्नो रोजगारीको अवधिभर वालले एयरलाइनको तालिम र क्षमतासम्बन्धी आवश्यकताहरू निरन्तर पूरा गरेको वा सोभन्दा बढी प्रदर्शन गरेको बताएको छ ।

एक विज्ञप्तिमा एयरलाइनले यस विषयलाई अत्यन्त गम्भीरताका साथ लिएको र आफ्नो पाइलट कार्यबलको अडिट गर्दा लाइसेन्स पालना नगर्ने अन्य कुनै उदाहरण नभेटिएको पुष्टि गरेको छ ।

उड्डयन सुरक्षा विज्ञहरूले यस मामिलाले लाइसेन्स प्रमाणीकरण र सुपरीवेक्षण संयन्त्रको बारेमा व्यापक चिन्ता उत्पन्न गराएको बताए ।

अमेरिकास्थित फ्लाइट सेफ्टी फाउन्डेसनका अध्यक्ष र मुख्य कार्यकारी हसन शाहिदीले यस घटनालाई असाधारण रूपमा दुर्लभ भनेका छन् । यी आरोपहरू प्रमाणित भएमा मुख्य चिन्ता एक अप्रशिक्षित व्यक्तिले विमान उडाएको भन्ने मात्र नभई एक महत्त्वपूर्ण नियामक सुरक्षा मापदण्डलाई लामो समयसम्म बेवास्ता गरिएको भन्ने हुनेछ, उनले भने ।

शाहिदीले भने, ‘ठूलो चिन्ता प्रणालीमाथिको विश्वास सुनिश्चित गर्नुपर्ने नियामक सुरक्षा मापदण्डको स्पष्ट विफलता हो ।’ यी आरोपहरूले लाइसेन्स प्रमाणीकरण र सुपरीवेक्षण प्रक्रियामा कमजोरीहरू रहेको संकेत गर्न सक्ने उनले थपे ।

शाहिदीले यस मामिलाले यात्रुहरूले अप्रशिक्षित पाइलटसँग सम्बन्धित जोखिमकै सामना गरेको भन्ने संकेत नगरे पनि यसले उड्डयन उद्योगमा व्यावसायिक योग्यताहरू प्रमाणित गर्नका लागि मजबुत प्रणालीको महत्त्वलाई उजागर गरेको बताएका छन् ।