खाडीमा युद्धको त्रास कायम, तर लगानीकर्ता भने ब्याजदरको जोखिमले बढी आतंकित

एजेन्सी । मंगलबार राती खाडी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सैन्य आधार इलाकाहरूमा मिसाइल प्रहार भयो । सामान्यतया यस्तो सैन्य तनावको समयमा सुनको मूल्य बढ्नुपर्ने र तेलको मूल्यमा भारी उछाल आउनुपर्ने हो ।

तर, बजारमा त्यसको ठीक उल्टो प्रतिक्रिया देखियो । सुनको मूल्य २ प्रतिशतले घटेर ११ हप्तायताकै न्यून विन्दुमा पुग्यो भने एसियाली सेयर बजारमा भारी गिरावट आयो । यस घटनाक्रमले तपाईंलाई अलमलमा पारेको छ भने बजारले दिन खोजेको वास्तविक संकेतलाई बुझ्न जरुरी छ ।

इरानले जोर्डनमा रहेको अमेरिकी सैन्य अड्डा र खाडीका २१ वटा विभिन्न स्थानहरूमा आक्रमण गर्यो । जवाफमा अमेरिकाले हर्मुज जलयोजक नजिकै इरानी हवाई रक्षा प्रणालीमा प्रहार गर्यो ।

गत अप्रिलको युद्धविरामपछिको यो सबैभन्दा ठूलो सैन्य भिडन्त हो । तर, ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य मात्र ०.७ प्रतिशतले बढेर ९२ डलरमा पुग्यो । विश्वकै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तेल आपूर्ति मार्ग सक्रिय युद्ध क्षेत्रमा परिणत हुँदा पनि कच्चा तेलको मूल्यमा खासै ठूलो हलचल नहुनुको अर्थ हो बजारले अझै पनि तेल आपूर्ति पूर्ण रूपमा ठप्प हुने कुरामा विश्वास गरेको छैन ।

युद्धको खबरले बजारलाई हल्लाएन भने एसियाली बजार ३ प्रतिशत र दक्षिण कोरियाको कोस्पी ७ प्रतिशतले किन क्य्राश भयो त ? यसको मुख्य कारण युद्ध नभएर ब्याजदर हो ।

बुधबार अमेरिकाको उपभोक्ता मुद्रास्फीति तथ्यांक सार्वजनिक हुँदैछ जुन ४.२ प्रतिशत पुग्ने अनुमान गरिएको छ । यो सन् २०२३ अप्रिलपछिको सबैभन्दा उच्च वार्षिक वृद्धि हो । यो युद्ध सुरु हुनुअघि लगानीकर्ताहरूले यस वर्ष अमेरिकी फेडरल रिजर्भले दुईपटक ब्याजदर घटाउने अपेक्षा गरेका थिए । तर, आजको अवस्थामा डिसेम्बरमा ब्याजदर थप बढ्ने कुरा बजारले निश्चित जस्तै मानिसकेको छ ।

बजारको यो बदलिँदो मनोविज्ञानलाई इन्डोनेसियाको केन्द्रीय बैंकले बुधबार गरेको अप्रत्याशित ब्याजदर वृद्धिको निर्णयले थप पुष्टि गरेको छ । आफ्नो मुद्रा रुपैयाँलाई जोगाउनका लागि बैंक इन्डोनेसियाले समय अगावै ब्याजदर बढाएको छ ।

यसले भारतको रिजर्भ बैंक लगायत अन्य उदीयमान बजारका केन्द्रीय बैंकहरूलाई पनि सतर्क बनाएको छ । केन्द्रीय बैंकहरूका लागि यो अवस्था ट्य्राप जस्तै बनेको छ । तेलको मूल्य बढेका बेला ब्याजदर बढायो भने आर्थिक वृद्धिदर ठप्प हुन्छ र ब्याजदर नबढाएमा देशको मुद्रा कमजोर भएर महँगी झन् बढ्छ ।

यस्तो अवस्थामा सुनको मूल्य घट्नुको पनि आफ्नै तर्क छ । सामान्यतया युद्धले सुनको मूल्य बढाउँछ तर वास्तविक ब्याजदर बढ्न थाल्दा सुनको आकर्षण घट्छ ।

सुनले कुनै ब्याज दिँदैन । त्यसैले ब्याजदर उच्च हुँदा सुन होल्ड गर्नुको लागत बढी पर्छ । युद्ध चलिरहेका बेला पनि सुनको मूल्य घट्नुको अर्थ बजारले शान्ति वा युद्धको सम्भावना भन्दा पनि ‘ब्याजदरको गणित’ लाई बढी महत्त्व दिएको हो ।

अहिलेको मुख्य जोखिम भनेको बजारले अझै पनि तेल आपूर्तिमा हुने ठूलो अवरोध वा पूर्वाधारको क्षतिलाई आफ्नो मूल्यमा समावेश गरेको छैन । ९२ डलरमा रहेको तेलको मूल्यले यो द्वन्द्व सीमित रहने अनुमान गरेको छ । यो अनुमान गलत साबित भयो भने बजारमा देखिने प्रतिक्रिया निकै हिंस्रक र अनपेक्षित हुनेछ ।

हेडलाइनहरूले युद्धको ड्रामा मापन गर्छन् तर बजारको मूल्यले भने पैसा र त्यसको लागतलाई मापन गर्छन् । बजार अहिले मिसाइलभन्दा ब्याजदरको मारसँग बढी डराएको देखिन्छ ।