हर्मुजको संकट र अमेरिकी एलएनजीमा अर्बौंको लगानी, विश्व ऊर्जा भूराजनीतिको नयाँ मोड

एजेन्सी । विश्व ऊर्जा बजारमा दृष्टिकोण नै सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो ।

हर्मुज जलयोजकमा जारी ऊर्जा संकटले युरोप र एसियाका उपभोक्ताहरूका लागि त्रासदीपूर्ण स्थिति सिर्जना गरेको भए पनि अमेरिकी तरल प्राकृतिक ग्यास निर्यातमा लगानी गर्नेहरूका लागि भने यो निकै आकर्षक र फाइदाजनक अवसर बनेको छ । हालै अमेरिकामा भएका विकासक्रमहरूले यस गतिशीलतालाई प्रस्ट पारेका छन् ।

लुइजियानाको क्यामरुन पेरिसमा निर्माण हुने कमनवेल्थ एलएनजी परियोजनाका लागि ९.७५ अर्ब डलरको अन्तिम लगानी निर्णय भएको छ । यस विशाल परियोजनामा संयुक्त अरब अमिरात (यूएई) को सरकारी स्वामित्वको मुबाडाला इनर्जी, क्यानडाको पेन्सन प्लान इन्भेस्टमेन्ट बोर्ड र अमेरिकी कम्पनी किमेरिजबीच रणनीतिक साझेदारी भएको छ ।

वार्षिक ९५ लाख टन निर्यात क्षमता रहने यस परियोजनाले विश्वव्यापी ऊर्जा मानचित्रमा अमेरिकाको स्थानलाई अझ मजबुत बनाउने निश्चित छ ।

यस लगानीको मुख्य उत्प्रेरक हर्मुज जलयोजकको निरन्तरको अस्थिरता नै हो । इरानको बढ्दो प्रभाव र धम्कीका कारण कतार र यूएई जस्ता प्रमुख ग्यास उत्पादकहरूले विश्व बजारमा भरपर्दो रूपमा एलएनजी निर्यात गर्न नसक्ने अवस्था सिर्जना भएको छ ।

खाडी क्षेत्रको यस असुरक्षाले लगानीकर्ताहरूलाई सुरक्षित र स्थिर विकल्प खोज्न बाध्य बनाएको छ जहाँ अमेरिकाको लुइजियाना तट सबैभन्दा उपयुक्त देखिएको छ ।

यस परियोजनामा यूएईको संलग्नताले रोचक विरोधाभास प्रस्तुत गरेको छ । यूएई आफैं हर्मुज संकटको मुख्य शिकारमध्ये एक हो जसको आफ्नै ग्यास निर्यात अहिले जोखिममा छ । तर, विरोधाभासपूर्ण रूपमा अबु धाबीले आफ्नै प्रतिस्पर्धी मानिने अमेरिकाको निर्यात क्षमता बढाउन अर्बौं डलर लगानी गरिरहेको छ ।

यसलाई यूएईको रणनीतिक जोखिम न्यूनीकरणको रूपमा हेर्न सकिन्छ । आफ्नै क्षेत्रमा संकट हुँदा यूएईले अमेरिकाको ऊर्जा क्षेत्रमा लगानी गरेर विश्वव्यापी आपूर्ति शृंखलामा आफ्नो नियन्त्रण र मुनाफा सुरक्षित गर्न खोजेको देखिन्छ ।

यस लगानीले अमेरिकाको ऊर्जामा आधारित विश्वव्यापी प्रभुत्वको महत्त्वाकांक्षालाई थप बल पुर्याएको छ । वर्तमान अमेरिकी प्रशासनले ऊर्जालाई आफ्नो वैदेशिक नीतिको मुख्य हतियार बनाउने कुरा प्रस्ट पारिसकेको छ । साउदी अरब, मलेसिया र विभिन्न विश्वव्यापी कमोडिटी ट्रेडिङ हाउसहरूले यस परियोजनाबाट ग्यास खरिद गर्न देखाएको रुचिबाट के बुझ्न सकिन्छ भने अबको विश्व ऊर्जा सुरक्षाको केन्द्र पश्चिम एसियाबाट सरेर उत्तर अमेरिकातिर केन्द्रित हुँदैछ ।

विश्व ग्यास बजारमा अभूतपूर्व अस्थिरता रहेको वर्तमान समयमा कमनवेल्थ एलएनजी परियोजनाको लगानी स्वीकृत हुनु आफैंमा एउटा ठूलो सन्देश हो । यसले एकातिर पश्चिम एसियाको परम्परागत ऊर्जा निर्यातमाथिको विश्वास धर्मराएको संकेत गर्छ भने अर्कोतिर संकटको घडीमा पुँजीले सधैं सुरक्षा र स्थिरता खोज्छ भन्ने यथार्थलाई पुष्टि गर्छ ।

यस सम्झौताले आगामी दशकहरूमा विश्व ऊर्जा व्यापारको दिशा र दशालाई नयाँ ढंगले परिभाषित गर्नेछ ।